Η αντιπαράθεση για την αμυντική αυτονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης λαμβάνει πλέον ανοιχτά διατλαντικό χαρακτήρα, καθώς το Πεντάγωνο παρεμβαίνει δυναμικά στις συζητήσεις για την προώθηση πολιτικών «Buy European» στον τομέα των στρατιωτικών εξοπλισμών, παρά τις εσωτερικές αντιπαραθέσεις στους κόλπους της ΕΕ.
Η Ουάσιγκτον προειδοποιεί ότι ενδεχόμενος αποκλεισμός αμερικανικών εταιρειών από τις ευρωπαϊκές αμυντικές προμήθειες θα πυροδοτήσει αντίποινα, ακόμη και περιορισμό της πρόσβασης ευρωπαϊκών ομίλων στην αμερικανική αγορά.
Το ζήτημα αναδεικνύει το παράδοξο της αμερικανικής στρατηγικής: πιέζει τους Ευρωπαίους να αναλάβουν μεγαλύτερο βάρος για την άμυνα της ηπείρου, αλλά αντιδρά όταν αυτό μεταφράζεται σε ενίσχυση της εγχώριας βιομηχανίας, μεταδίδει το Politico.
Η επικείμενη αναθεώρηση της οδηγίας του 2009 για τις αμυντικές προμήθειες αναμένεται να αποτελέσει κρίσιμο stress test για τη στρατηγική κατεύθυνση της ΕΕ.
Ευρωπαϊκή Ένωση: Στο στόχαστρο του Πενταγώνου η πολιτική «Buy European»
Όπως μεταδίδει το Politico, η κυβέρνηση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε τις Βρυξέλλες ότι θα προχωρήσει σε αντίποινα εάν η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρήσει σε πολιτικές που ευνοούν συστηματικά τους ευρωπαϊκούς αμυντικούς ομίλους εις βάρος αμερικανικών εταιρειών.
Σε παρατηρήσεις που δεν είχαν δημοσιοποιηθεί προηγουμένως, το αμερικανικό Υπουργείο Άμυνας εξέφρασε έντονη αντίθεση σε οποιαδήποτε προσπάθεια περιορισμού της πρόσβασης αμερικανικών εταιρειών στην ευρωπαϊκή αγορά όπλων. Οι τοποθετήσεις αυτές περιλήφθηκαν σε απάντηση της Ουάσιγκτον σε διαβούλευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία ζήτησε από κυβερνήσεις και βιομηχανία σχόλια σχετικά με την επικαιροποίηση των κανόνων αμυντικών προμηθειών.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιτίθενται σθεναρά σε οποιεσδήποτε αλλαγές που θα περιόριζαν την ικανότητα της αμερικανικής βιομηχανίας να στηρίζει ή να συμμετέχει σε εθνικές αμυντικές προμήθειες κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης», αναφέρεται χαρακτηριστικά.
Το παράδοξο της διατλαντικής σχέσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση
Η αμερικανική παρέμβαση αναδεικνύει μια εμφανή αντίφαση, σημειώνει το Politico: ενώ η κυβέρνηση Τραμπ έχει επανειλημμένα καλέσει τους Ευρωπαίους συμμάχους να αναλάβουν μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για τη συμβατική άμυνα της ηπείρου, αντιδρά όταν η ενίσχυση αυτή μεταφράζεται σε στροφή προς ευρωπαϊκούς κατασκευαστές.
Σύμφωνα με προηγούμενο ρεπορτάζ στο Politico, ο υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Κρίστοφερ Λαντού είχε επικρίνει σε κλειστή σύσκεψη Ευρωπαίους συμμάχους στο ΝΑΤΟ για την προτεραιοποίηση της εγχώριας βιομηχανίας τους έναντι αμερικανικών προμηθευτών.
Για δεκαετίες, η Ευρώπη βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό σε αμερικανικό στρατιωτικό εξοπλισμό — από τα μαχητικά F-35 έως τα συστήματα πυροβολικού HIMARS και τα αντιαεροπορικά Patriot. Σχεδόν τα δύο τρίτα των εισαγόμενων όπλων των κρατών-μελών προέρχονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ευρωπαϊκή Ένωση και αναθεώρηση της οδηγίας προμηθειών
Η European Union αναμένεται να παρουσιάσει το τρίτο τρίμηνο επικαιροποίηση της οδηγίας του 2009 για τις αμυντικές προμήθειες, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης και πολιτικά αμφιλεγόμενης προσπάθειας ενίσχυσης της ευρωπαϊκής βιομηχανικής βάσης.
Ήδη, σε προγράμματα όπως το SAFE ύψους 150 δισ. ευρώ —που προβλέπει δάνεια για εξοπλισμούς— καθώς και στο νέο πακέτο δανεισμού 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία για αγορές όπλων, τίθεται ρήτρα σύμφωνα με την οποία τουλάχιστον το 65% της αξίας του εξοπλισμού πρέπει να προέρχεται από ευρωπαϊκές πηγές.
Παραμένει ωστόσο ασαφές αν η νέα οδηγία θα περιλαμβάνει δεσμευτικού χαρακτήρα ρήτρα «Buy European» για τις εθνικές προμήθειες.
Προειδοποίηση Τραμπ για αντίποινα και «Buy American»
Το Πεντάγωνο προειδοποίησε ότι ενδεχόμενη υιοθέτηση ισχυρής ρήτρας ευρωπαϊκής προτίμησης θα οδηγήσει σε επανεξέταση των υφιστάμενων εξαιρέσεων από τους αμερικανικούς νόμους «Buy American», οι οποίες επιτρέπουν σε ευρωπαϊκές εταιρείες να συμμετέχουν σε ορισμένους διαγωνισμούς του Υπουργείου Άμυνας.
Περίπου 19 από τις 27 πρωτεύουσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν υπογράψει συμφωνίες αμοιβαίων αμυντικών προμηθειών με την Ουάσιγκτον, που διευκολύνουν την πρόσβαση σε συμβάσεις του Πενταγώνου, αναφέρει το Politico. Εάν οι εξαιρέσεις αυτές περιοριστούν, ευρωπαϊκές εταιρείες —όπως η ιταλική Leonardo και η σουηδική Saab— θα μπορούσαν να βρεθούν αντιμέτωπες με φραγμούς στην αμερικανική αγορά.
Η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι μια τέτοια πολιτική θα περιόριζε την ελευθερία επιλογών των κρατών-μελών, θα αποδυνάμωνε το ΝΑΤΟ και θα υπονόμευε την ικανότητα επίτευξης των στόχων δυνατοτήτων που συμφωνήθηκαν πέρυσι στο πλαίσιο της Συμμαχίας.
Παράλληλα, η αμερικανική πλευρά επικαλείται τη συμφωνία εμπορίου ΗΠΑ–Ε.Ε. που υπεγράφη το περασμένο καλοκαίρι, στο πλαίσιο της οποίας η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεσμεύθηκε να αυξήσει τις αγορές αμερικανικών οπλικών συστημάτων.
Το μήνυμα του Πενταγώνου και του Στέιτ Ντιπάρτμεντ υποστηρίχθηκε και από το Αμερικανικό Εμπορικό Επιμελητήριο, το οποίο, αν και σε ηπιότερο τόνο, προειδοποίησε επίσης κατά μιας αυστηρής ευρωπαϊκής ρήτρας προτίμησης.
