Με την εμπορική συμφωνία μεταξύ της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ και Βρυξελλών να «μπαίνει στον πάγο» από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αφού το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ ακύρωσε τους «αμοιβαίους δασμούς», που αναγγέλθηκαν πέρυσι τον Απρίλιο, η Ευρώπη αφήνει πίσω της έναν ταπεινωτικό συμβιβασμό για να εισέλθει σε μια νέα περίοδο με οξυμένη αβεβαιότητα. Θεωρητικά η διαπραγματευτική ισχύ των ΗΠΑ αποδυναμώνεται, αλλά ο Αμερικανός πρόεδρος δεν προτίθεται να εγκαταλείψει την πολιτική επιβολής ισχύος, όπου ένα από τα πιο πολύτιμα εργαλεία είναι οι δασμοί.
Ήδη, η κυβέρνηση Τραμπ ανήγγειλε νέο, οριζόντιο δασμό έως και 15% με τη χρήση του Trade Act του 1974, ενώ παραμένει άγνωστο εάν θα αυξηθούν οι δασμοί που παραμένουν σε ισχύ στα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα, τα ανταλλακτικά αυτοκινήτων και τα ημιφορτηγά, όπως αναφέρει το κέντρο ερευνών Bruegel. Είναι πολλά τα ερωτήματα και μεγάλη η ασάφεια για τις προθέσεις των ΗΠΑ, με τους ηγέτες και αξιωματούχους της ΕΕ να καλούνται να επιδείξουν πυγμή, χωρίς να πράξουν βεβιασμένα. Σε κάθε περίπτωση, όμως, όλες οι επιλογές θα πρέπει να παραμένουν ανοικτές.
Θα απαντήσει η ΕΕ με αντίποινα; Θα βγάλουν οι Βρυξέλλες από το συρτάρι τη λίστα δασμών σε αμερικανικές εισαγωγές 98 δισ. δολαρίων που είχαν ανασταλεί με τη Συμφωνία του Τέρνμπερι, δηλαδή την εμπορική συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ που επιτεύχθηκε στη Σκωτία πέρυσι το καλοκαίρι; Αναλυτές συστήνουν εγρήγορση από την πλευρά της ΕΕ, εξετάζοντας ακόμη και την ενεργοποίηση του «εμπορικού μπαζούκα» της, δηλαδή την ανάπτυξη του Μηχανισμού Αποτροπής Μέσων Εξαναγκασμού (ACI). «Η ΕΕ θα πρέπει, επίσης, να ξεκαθαρίσει ότι δεν σκοπεύει να διαπραγματευτεί τους ψηφιακούς κανόνες της» αναφέρει το Bruegel. Προς το παρόν τηρεί στάση αναμονής. Μετά από συνομιλία μεταξύ του Επιτρόπου Εμπορίου, Μάρος Σέφτσοβιτς, και του υπουργού Εμπορίου των ΗΠΑ, Χάουαρντ Λούτνικ, μέσα στο Σαββατοκύριακο, η Κομισιόν ανακοίνωσε ότι «η συμφωνία είναι συμφωνία», ζητώντας από την Ουάσιγκτον να μην την αγνοήσει.
Η τακτική δασμών του Τραμπ
Η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου αποτελεί ένα μεγάλο πλήγμα στη δεύτερη θητεία του Τραμπ, καθώς οι δασμοί αποτελούν ακρογωνιαίο λίθο για την ανορθόδοξη εμπορική, οικονομική και εξωτερική πολιτική του Λευκού Οίκου. Το επιτελείο του Τραμπ έχει υποστηρίξει ότι τα έσοδα από τους δασμούς εις βάρος δεκάδων χωρών θα αντισταθμίσουν τις τεράστιες μειώσεις στη φορολογία που περιλαμβάνονται στο «μεγάλο, όμορφο νομοσχέδιο». Με την απειλή των δασμών, ο Τραμπ έχει ασκήσει πιέσεις σε δεκάδες κυβερνήσεις για να ικανοποιήσουν τα αιτήματά του. Η τακτική αυτή αποφέρει αποτελέσματα σε αρκετές περιπτώσεις, όπως συνέβη με την οπισθοδρόμηση του Καναδά από μια εμπορική συμφωνία με την Κίνα. Σε άλλες περιπτώσεις, όπως η απειλή για την επιβολή δασμών στις οκτώ ευρωπαϊκές χώρες που στήριξαν τη Γροιλανδία απέναντι στην απαίτηση των ΗΠΑ να την εξαγοράσουν, ο Τραμπ δεν κατάφερε να κάμψει ξένες κυβερνήσεις.
Από τη στιγμή που το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ αποφάνθηκε την περασμένη Παρασκευή ότι ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, δεν έχει την εξουσία να επιβάλει δασμούς, καθώς δεν τεκμηριώνεται νομικά ότι η χώρα βρίσκεται σε κατάσταση «έκτακτης εθνικής ανάγκης», παγώνει -αλλά προσωρινά- από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μια «ταπεινωτική» συμφωνία για την ΕΕ, όπως παρατηρεί η Le Monde.
Υπενθυμίζουμε ότι βάσει των όρων που συμφωνήθηκαν στη Σκωτία, προβλέπονται δασμοί 15% στα προϊόντα από την ευρωπαϊκή κοινή αγορά ενώ τα κράτη-μέλη υποχρεώνονται να δεσμευτούν με ενεργειακά συμβόλαια 750 δισ. δολαρίων και άμεσες επενδύσεις 600 δισ. δολαρίων. Η ΕΕ δέχτηκε, επίσης, να μην επιβάλει κανέναν δασμό στις εισαγωγές από τις ΗΠΑ. Εάν δεν συμμορφώνονταν με αυτούς τους όρους, τα κράτη-μέλη κινδύνευαν με δασμούς 20% με το ρίσκο να χάσουν έστω και την ελάχιστη στήριξη των ΗΠΑ για την Ουκρανία, διότι για την κυβέρνηση Τραμπ τα πάντα στην πολιτική λειτουργούν ως συγκοινωνούντα δοχεία.
Οι επόμενες κινήσεις
Για να μην εγκαταλείψει η κυβέρνηση των Ρεπουμπλικάνων τη δασμολογική πολιτική της, ο Αμερικανός πρόεδρος ήδη υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα για την επιβολή των νέων, οριζόντιων δασμών έως και 15% για την αντιμετώπιση «προβλημάτων στο ισοζύγιο πληρωμών», βάσει του Trade Act που ψηφίστηκε το 1974 που έχει ισχύ 150 ημέρες. Μετά την πάροδο αυτού του διαστήματος απαιτείται η έγκριση του Κογκρέσου, προσθέτοντας μια ακόμη παράμετρο αβεβαιότητας στην εμπορική πολιτική των ΗΠΑ.
Η Κρίστια Φρίλαντ, πρώην αντιπρόεδρος του Καναδά, θεωρεί ότι η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ δημιουργεί μια «χρυσή ευκαιρία» για να επαναπροσδιορίσουν τις σχέσεις τους με την Ευρώπη. Η ίδια τόνισε πως κοινή παραδοχή θα πρέπει να είναι ότι το ισχύον σύστημα στο παγκόσμιο εμπόριο δεν ωφελεί την εργατική τάξη στον ανεπτυγμένο κόσμο. Αυτή η «επανεκκίνηση μπορεί να θεμελιωθεί με κοινά μέτρα απέναντι στην υπερβολική παραγωγική ικανότητα της Κίνας», γράφει η Φρίλαντ στους Financial Times, προσθέτοντας ότι «θα ήταν μια πολιτική νίκη για τον Λευκό Οίκο και θα ήταν καλό για τους εργαζόμενους» σε ΗΠΑ και Ευρώπη.
Εν τούτοις, οι ΗΠΑ επί προεδρίας Τραμπ έχουν αποστασιοποιηθεί από τους ιστορικούς δεσμούς με την Ευρώπη. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα επανεξετάσει την επικύρωση της εμπορικής συμφωνίας μέσα στον Μάρτιο, όπως αναφέρει το Politico. Ο Μέρντ Λάνζ, πρόεδρος της επιτροπής εμπορίου, δήλωσε συγκεκριμένα ότι «η συνέχιση του… business as usual δεν αποτελεί επιλογή». Σημειώνεται ότι οι αρμόδιοι για θέματα εμπορίου νομοθέτες, γνωστοί ως σκιώδεις εισηγητές, θα συναντηθούν εκ νέου την επόμενη εβδομάδα για να επαναξιολογήσουν την κατάσταση, πρόσθεσε σε δήλωσή του ο Γερμανός Σοσιαλδημοκράτης. Από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, ο Λευκός Οίκος παραμένει απρόβλεπτος, πόσο μάλλον με τον ένοικό του να βρίσκεται υπό πίεση.
