Η ένταση στη Μέση Ανατολή μετά τις επιθέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ σε ιρανικούς στόχους έχει οδηγήσει σε αυξημένη αμυντική κινητικότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ευρωπαϊκές χώρες ενισχύουν την παρουσία τους στην περιοχή, αναπτύσσοντας πολεμικά πλοία, μαχητικά αεροσκάφη και αντιαεροπορικά συστήματα, σε μια προσπάθεια να προστατεύσουν τις δυνάμεις τους, να διασφαλίσουν τη σταθερότητα και να αποτρέψουν πιθανή επέκταση της σύγκρουσης.
Στο επίκεντρο των εξελίξεων βρίσκεται η Κύπρος, ένα νησί στρατηγικής σημασίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Παρότι είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν ανήκει στο ΝΑΤΟ, ενώ στο έδαφός της λειτουργούν δύο κυρίαρχες βρετανικές στρατιωτικές βάσεις (Ακρωτήρι και Δεκέλεια). Η γεωγραφική της θέση την καθιστά κρίσιμο κόμβο για επιχειρήσεις επιτήρησης, αεροπορικής υποστήριξης και ναυτικής παρουσίας στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής.
Η ισχυρή γαλλική παρουσία
Τον πιο εντυπωσιακό στρατιωτικό σχηματισμό στην περιοχή αναπτύσσει ο Εμανουέλ Μακρόν. Ο Γάλλος πρόεδρος ανακοίνωσε ότι η Γαλλία έχει στείλει -ή θα αποστείλει- συνολικά οκτώ φρεγάτες, δύο αποβατικά ελικοπτεροφόρα και το αεροπλανοφόρο Charles de Gaulle στην Ανατολική Μεσόγειο και την Ερυθρά Θάλασσα.
Η αποστολή αυτή έχει χαρακτήρα αποτροπής και επιτήρησης, ενώ παράλληλα επιτρέπει στη Γαλλία να διατηρεί ισχυρή στρατιωτική παρουσία σε μια περιοχή που θεωρεί κρίσιμη για τα ευρωπαϊκά συμφέροντα και τις ενεργειακές οδούς.
Η ελληνική στρατιωτική κινητοποίηση
Ιδιαίτερα ενεργός είναι και ο ρόλος της Ελλάδας, η οποία έχει αποστείλει δύο φρεγάτες στην Κύπρο και τέσσερα μαχητικά F‑16 Viper για αποστολές επιτήρησης και αεράμυνας.
Επιπλέον, η Αθήνα ενίσχυσε την αντιαεροπορική άμυνα στο νοτιοανατολικό Αιγαίο με την ανάπτυξη μιας πυροβολαρχίας αντιαεροπορικών πυραύλων Patriot στο νησί της Καρπάθου, κίνηση που θεωρείται μέρος της ευρύτερης στρατηγικής θωράκισης της περιοχής.
Η ανάπτυξη κινητού αντιαεροπορικού συστήματος μεγάλου βεληνεκούς τύπου Patriot της Πολεμικής Αεροπορίας στο νησί της Καρπάθου αποφασίστηκε με σκοπό την κάλυψη ενός κρίσιμου ενδιάμεσου χώρου ανάμεσα στην Κύπρο και την Κρήτη, σε περίπτωση που προκύψει βαλλιστική ή άλλη απειλή από το Ιράν.
Η Αθήνα έχει αναπτύξει δυνάμεις για την προστασία της Κυπριακής Δημοκρατίας, την οποία, πάντως, σε περίπτωση βαλλιστικής απειλής θα καλύψουν με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα οι αμερικανικές δυνάμεις που είναι ανεπτυγμένες στην περιοχή και γι’ αυτόν τον σκοπό.
Οι ναυτικές εγκαταστάσεις της Σούδας και η 115 Πτέρυγα Μάχης που βρίσκεται εκεί καλύπτονται από ακόμη μία πυροβολαρχία Patriot, καθώς επίσης από αντιαεροπορικές και anti-drone δυνατότητες, που έχουν αναπτύξει οι Αμερικανοί για την προστασία των αεροπλάνων, των πλοίων και του προσωπικού των ενόπλων δυνάμεων που κατά καιρούς μετακινούνται μέσω της Σούδας.
Η λογική δημιουργίας διαδοχικών «στρωμάτων» αεράμυνας ανάμεσα στη Μέση Ανατολή και τον ελλαδικό χώρο, κυρίως στη Σούδα, όπου υπάρχει συγκέντρωση αμερικανικών δυνάμεων, και συνεπώς αποτελεί δυνητικό στόχο από πλευράς Ιράν, αποτελεί και μια ουσιαστική ευκαιρία για την Ελλάδα να δοκιμάσει πώς μπορεί να λειτουργήσει ένα δυνητικό αεροναυτικό μέτωπο, σε πιθανές συνθήκες κορεσμού με επιθέσεις μεγάλων αποστάσεων.
Επιπλέον, η αξιοποίηση ακόμη μίας πυροβολαρχίας Patriot για την προστασία του εθνικού εδάφους αποτελεί και μια έμμεση απάντηση προς εταίρους και συμμάχους που εξακολουθούν να πιέζουν αδιάκοπα για την παραχώρησή τους στην Ουκρανία.
Ιταλία και Γερμανία ενισχύουν τη ναυτική παρουσία
Η Iταλία ανακοίνωσε την αποστολή ιταλικής φρεγάτας στην Κύπρο. Η κίνηση χαρακτηρίστηκε από τη Ρώμη ως «πράξη ευρωπαϊκής αλληλεγγύης αλλά κυρίως προληπτικής ασφάλειας».
Την ίδια στιγμή, η Γερμανία έχει ήδη στείλει τη φρεγάτα FGS Nordrhein‑Westfalen, η οποία κατέπλευσε στο λιμάνι της Λεμεσού, ενισχύοντας τη ναυτική παρουσία της Ευρώπης στην Ανατολική Μεσόγειο.
Συμμαχικές αποστολές από Ισπανία και Ολλανδία
Η Ισπανία συμμετέχει στη ναυτική δύναμη αποστέλλοντας τη φρεγάτα Cristóbal Colón στην Κύπρο, η οποία επιχειρεί στο πλευρό του γαλλικού αεροπλανοφόρου και πλοίων του ελληνικού στόλου.
Παράλληλα, η Oλλανδία ανακοίνωσε ότι θα αναπτύξει τη φρεγάτα HNLMS Evertsen στη Μεσόγειο για αρκετές εβδομάδες, συμμετέχοντας στις κοινές επιχειρήσεις γύρω από το αεροπλανοφόρο Charles de Gaulle.
Η στρατιωτική παρουσία του Ηνωμένου Βασιλείου
Το Ηνωμένο Βασίλειο διατηρεί ήδη σημαντική παρουσία στην περιοχή λόγω των στρατιωτικών βάσεών του στην Κύπρο (Ακρωτήρι και Δεκέλεια) όπου εκτός από μεταγωγικά, αναπτύσσει και μαχητικά αεροσκάφη Eurofighter Typhoon και F-35.
Το Λονδίνο ανακοίνωσε επίσης την ανάπτυξη του πολεμικού πλοίου HMS Dragon καθώς και δύο ελικοπτέρων αντι-drone τύπου Wildcat για την προστασία ναυτικών και αεροπορικών εγκαταστάσεων.
Η κίνηση της Τουρκίας
Παράλληλα με τις ευρωπαϊκές αποστολές, η Tουρκία ανακοίνωσε ότι θα στείλει έξι μαχητικά F‑16 και συστήματα αεράμυνας στο βόρειο τμήμα της Κύπρου, στην περιοχή που διοικείται από την αυτοανακηρυχθείσα Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου, η οποία δεν αναγνωρίζεται διεθνώς.
Σύμφωνα με πληροφορίες τα τουρκικά αεροσκάφη αντιμετωπίζουν διάφορα προβλήματα ετοιμότητας/συντήρησης και δεν έχουν φτάσει ακόμα στο νησί.
Η Μεσόγειος σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής
Η συγκέντρωση τόσων στρατιωτικών δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο καταδεικνύει τη σημασία της περιοχής στο νέο γεωπολιτικό σκηνικό. Η Ευρώπη επιχειρεί να διατηρήσει ισχυρή αποτρεπτική παρουσία, να προστατεύσει θαλάσσιες οδούς και ενεργειακές υποδομές και να αποτρέψει πιθανή εξάπλωση της σύγκρουσης πέρα από τη Μέση Ανατολή.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι η Μεσόγειος μετατρέπεται σταδιακά σε κεντρικό επιχειρησιακό πεδίο για τις ευρωπαϊκές δυνάμεις, καθώς οι εξελίξεις στον πόλεμο με το Ιράν μπορούν να επηρεάσουν άμεσα την ασφάλεια, την ενέργεια και το εμπόριο της Ευρώπης.
