Η θρησκευτική δικτατορία του Ιράν στρέφεται στα Στενά του Ορμούζ για την οικονομική και στρατιωτική επιβίωσή του. Ένα από τα σημαντικότερα και συνάμα στενότερα θαλάσσια περάσματα στην παγκόσμια ναυτιλία, με συνολικό πλάτος 33 χιλιόμετρα, προσφέρει διπλό στρατηγικό πλεονέκτημα στο Ιράν, την ώρα που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ σφυροκοπούν την υπόλοιπη χώρα με σφοδρές πυραυλικές επιθέσεις για να καταστρέψουν πυρηνικές εγκαταστάσεις και πυραυλικό εξοπλισμό.
Το Ιράν έχει καταφέρει απλά να αυξήσει τις εξαγωγές του, μεταφέροντας πετρελαϊκά φορτία με υπερδεξαμενόπλοια (VLCCs) προς την Ασία και ειδικότερα την Κίνα, σύμφωνα με τη Wall Street Journal και το Bloomberg. Οι Φρουροί της Επανάστασης έχουν, επίσης, μπλοκάρει τη διέλευση χιλιάδων εμπορικών πλοίων από τα πλούσια αραβικά κράτη προς τη Δύση και τον υπόλοιπο κόσμο, με αποτέλεσμα οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου να έχουν οδηγηθεί σε άνοδο τουλάχιστον 20% μέσα σε σχεδόν δυο εβδομάδες. Από τα Στενά του Ορμούζ περνά το 20% της παγκόσμιας προσφοράς του πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) υπό φυσιολογικές συνθήκες. Σύμφωνα με την εταιρεία ανάλυσης εφοδιαστικών αλυσίδων project44, ακόμη και οι εκτροπές δρομολογίων των πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων έχουν αυξηθεί κατά περισσότερο από 360%, αφότου τα Στενά του Ορμούζ κηρύχθηκαν ουσιαστικά κλειστά.
Σήμερα οι διεθνείς αγορές βρίσκονται σε πλήρη αναταραχή, καθώς αυτή η κεντρική αρτηρία της διεθνούς ναυτιλίας είναι πλήρως μπλοκαρισμένη, με κίνδυνο ο πόλεμος αυτός να έχει μεγαλύτερη διάρκεια από τις τέσσερις με πέντε εβδομάδες που είχε δηλώσει προ ημερών ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ. Η αβεβαιότητα είναι τόσο μεγάλη που οι τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν αντί να μειωθούν μετά τη χθεσινή, ιστορική απόφαση της Διεθνούς Οργάνωσης Ενέργειας (ΙΕΑ) να διοχετεύσουν τα 32 κράτη-μέλη της 400 εκατ. βαρέλια από τα στρατηγικά αποθέματά τους.
Επιφυλάξεις από τους επενδυτές παρά την απόφαση της ΙΕΑ
Παρά το ότι είναι υπερδιπλάσιος ο όγκος των πετρελαϊκών αποθεμάτων από αυτόν που είχε διοχετευθεί στην παγκόσμια οικονομία μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η τιμή του αργού πετρελαίου στις ΗΠΑ συνέχισε να κινείται χθες ανοδικά, με κέρδη 5,67%, φτάνοντας τα 88,18 δολάρια το βαρέλι. Παρομοίως, το πετρέλαιο μπρεντ στο Λονδίνο κλείδωσε με άνοδο άνω του 4,5% στα 92 δολάρια το βαρέλι, διότι οι επενδυτές αμφιβάλλουν για το εάν η αποδέσμευση των στρατηγικών αποθεμάτων της ΙΕΑ μπορεί να αντισταθμίσει το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και την ταυτόχρονη μείωση της παραγωγής των πλούσιων πετρελαιοπαραγωγών κρατών.
H τιμή του πετρελαίου μπρεντ ξεπέρασε τα 100 δολάρια το βαρέλι
Σήμερα οι τιμές συνεχίζουν την ανοδική πορεία τους από χθες. Η τιμή του αργού πετρελαίου κινείται ξανά στα 95 δολάρια το βαρέλι, ενώ η τιμή του πετρελαίου μπρεντ ξεπέρασε τα 100 δολάρια το βαρέλι, καθώς σημειώθηκαν νέες επιθέσεις σε δύο δεξαμενόπλοια, αυτή τη φορά στα χωρικά ύδατα του Ιράκ όσο ο πόλεμος συνεχίζεται αμείωτος μεταξύ των δυο πλευρών. Ένα ακόμη πλοίο εμπορευματοκιβωτίων δέχτηκε επίθεση 35 ναυτικά μίλια μακριά από λιμάνι του Ντουμπάι.
Υπολογίζεται ότι η Σαουδική Αραβία, το Ιράκ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν μειώσει την ημερήσια παραγωγή τους έως και 6,7 εκατ. βαρέλια, καθώς το Ιράν, εκτός από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, βομβαρδίζει ενεργειακές υποδομές τους, μετατρέποντας τον πόλεμο αυτόν σε περιφερειακή σύγκρουση. Στο Κατάρ, εν τω μεταξύ, έχει διακοπεί η παραγωγή LNG ύστερα από επιθέσεις στις εγκαταστάσεις της Qatar Energy. Όπως αναφέρεται σε ανάλυση του Gulf International Forum, «στερούμενη τη συμβατική στρατιωτική ισχύ για να αντιμετωπίσει απευθείας την Ουάσιγκτον και το Ισραήλ, η Τεχεράνη έχει καταφύγει σε ασύμμετρο πόλεμο, σχεδιασμένο να αυξήσει το κόστος της σύγκρουσης».
Αυτή η στρατηγική είναι εμφανής σε δύο βασικά πεδία. Από τη μια πλευρά, το Ιράν κλιμακώνει τις επιθέσεις του σε αστικές περιοχές και υποδομές των χωρών του Κόλπου. Επιχειρεί, επίσης, να διαταράξει τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, κηρύσσοντάς τα εμπόλεμη ζώνη, με σκοπό την άσκηση οικονομικής πίεσης στα κράτη του Κόλπου και στην ευρύτερη διεθνή κοινότητα, με την ελπίδα να ωθήσει την Ουάσιγκτον προς την αποκλιμάκωση, σημαίνει ο Αλί Μπακίρ, στρατηγικός αναλυτής στο Gulf International Forum. Οι χθεσινές εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ είναι χαρακτηριστικές.
O Τραμπ ανακοίνωσε ότι οι δυνάμεις του πολεμικού ναυτικού των ΗΠΑ βύθισαν 16 πλοία που θα ναρκοθετούσαν τα Στενά του Ορμούζ, αλλά οι αγορές εστίασαν στο πλήγμα που επέφεραν οι Φρουροί της Επανάστασης σε τρία δεξαμενόπλοια που αποπειράθηκαν να διασχίσουν το πέρασμα. Χθες ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ θα αποδεσμεύσουν άμεσα 172 εκατ. βαρέλια, από τις αρχές της επόμενης εβδομάδας.
Ο φαύλος κύκλος του πολέμου
Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ κήρυξαν πόλεμο στο Ιράν για να εξολοθρεύσουν το πυρηνικό πρόγραμμα, τις εγκαταστάσεις βαλλιστικών πυραύλων και το θεοκρατικό καθεστώς της χώρας, όπως ανακοίνωσαν οι κυβερνήσεις τους. Μέσα στις πρώτες ημέρες του πολέμου, οι αμερικανικές και ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις είχαν χτυπήσει σχεδόν 2.000 στόχους σε όλο το Ιράν, χρησιμοποιώντας πάνω από 2.000 πυρομαχικά. Εκτιμάται ότι το Πεντάγωνο έχει δαπανήσει στρατιωτικό εξοπλισμό της τάξεως των 5,6 δισ. δολαρίων μέσα στο 48ωρο της σύγκρουσης, ενώ το Ιράν έχει εκτοξεύσει πάνω 500 βαλλιστικούς πυραύλους και 2.000 μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Μολονότι οι απώλειες για τους Φρουρούς της Επανάστασης εκτιμάται πως είναι τεράστιες, το πολιτικό κόστος μιας παγκόσμιας κρίσης δεν θα είναι αμελητέο για τις ΗΠΑ.
Αν και η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι αναγκάστηκε να συμμετάσχει σε αυτόν τον πόλεμο με το Ισραήλ για να αναχαιτίσει μια επικείμενη απειλή από την Τεχεράνη, ωστόσο δεν έχει παρουσιάσει επαρκή στοιχεία. Ο Λευκός Οίκος, εν μέσω της μεγαλύτερης στρατιωτικής ενίσχυσης στη Μέση Ανατολή εδώ και δεκαετίες, δεν έχει ακόμη εξηγήσει στο κοινό ή στο Κογκρέσο ποια ιρανική απειλή ήταν αυτή που προκάλεσε αυτές τις μαζικές εναέριες επιθέσεις, όπως είχαν αναφέρει αναλυτές στο Politico από τις πρώτες ημέρες του πολέμου.
Στην Ευρώπη, εν τω μεταξύ, ο Εμανουέλ Μακρόν πρότεινε τη δημιουργία μιας διεθνούς «αμυντικής» αποστολής για τη σταδιακή αποκατάσταση της διέλευσης πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ όταν θα το επιτρέψουν οι συνθήκες. Πρώην αξιωματικοί του ναυτικού που έχουν υπηρετήσει στο πέρασμα του Ορμούζ δηλώνουν ότι τα πλοία θα αποτελούσαν εύκολους στόχους, έχοντας ελάχιστα περιθώρια ελιγμών στους στενούς διαύλους ναυσιπλοΐας των στενών, εάν ξένες ναυτικές δυνάμεις επιχειρούσαν να ανοίξουν ξανά τη θαλάσσια οδό πριν από την παύση των εχθροπραξιών. «Στο σημερινό πλαίσιο, η αποστολή πολεμικών ή εμπορικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ θα ήταν αυτοκτονία», δήλωσε σε συνέντευξή του στο Associated Press ο εν αποστρατεία αντιναύαρχος του γαλλικού ναυτικού Πασκάλ Οσέρ.
