Σημαντική πρόοδο στις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου φαίνεται να σημειώνουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, με Αμερικανούς αξιωματούχους να κάνουν λόγο για προσέγγιση προς μια συμφωνία-πλαίσιο, σύμφωνα με τον ιστότοπο Axios, αλλά και την Wall Street Journal.
Οι συνομιλίες επιταχύνονται ενόψει της λήξης της εκεχειρίας στις 21 Απριλίου, ενώ στη διαδικασία μεσολαβούν το Πακιστάν, η Αίγυπτος και η Τουρκία.
Παρά τη συγκρατημένη αισιοδοξία, οι διαφορές μεταξύ των δύο πλευρών παραμένουν σημαντικές. Την Τετάρτη, αντιπροσωπεία του Πακιστάν με επικεφαλής τον στρατάρχη Ασίμ Μουνίρ έφτασε στην Τεχεράνη για νέες επαφές, σε μια προσπάθεια γεφύρωσης των εκκρεμοτήτων.
Εντατικές διαπραγματεύσεις
Στο παρασκήνιο, η διαπραγματευτική ομάδα του Ντόναλντ Τραμπ — στην οποία συμμετέχουν ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και ο ανώτερος σύμβουλος Τζάρεντ Κούσνερ — συνεχίζει εντατικές επαφές, με τηλεφωνικές επικοινωνίες και ανταλλαγές προσχεδίων με το Ιράν και τους μεσολαβητές.
Όπως αναφέρουν πηγές, οι πλευρές «έρχονται πιο κοντά», αν και δεν υπάρχει καμία εγγύηση συμφωνίας.
Νέος γύρος απευθείας διαπραγματεύσεων αναμένεται τις επόμενες ημέρες, χωρίς να έχει οριστεί ακόμη συγκεκριμένη ημερομηνία. Ο Βανς, που συμμετείχε στις αρχικές συνομιλίες στο Πακιστάν, δήλωσε ότι υπάρχει θετική διάθεση από την άλλη πλευρά, αν και δεν διαπραγματεύεται απευθείας με τον ανώτατο ηγέτη Μοτζτάμπα Χαμενεΐ.
Εφόσον επιτευχθεί συμφωνία-πλαίσιο, θα απαιτηθεί παράταση της εκεχειρίας για να οριστικοποιηθούν οι λεπτομέρειες μιας συνολικής συμφωνίας. Όπως σημειώνουν αξιωματούχοι, η διαδικασία είναι ιδιαίτερα σύνθετη και δεν μπορεί να ολοκληρωθεί μέσα σε δύο ημέρες.
Aυξανόμενη οικονομική πίεση προς την Τεχεράνη
Καθοριστικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις φαίνεται να παίζει η αυξανόμενη οικονομική πίεση προς την Τεχεράνη.
Ο ναυτικός αποκλεισμός που έχει επιβάλει η Ουάσιγκτον έξω από τα Στενά του Ορμούζ έχει περιορίσει δραστικά τις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν, οι οποίες ανέρχονται σε περίπου 1,5 εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως, αποφέροντας έσοδα περίπου 140 εκατομμυρίων δολαρίων την ημέρα. Ένας πλήρης αποκλεισμός θα μπορούσε να μηδενίσει αυτά τα έσοδα άμεσα.
Κομβικό σημείο αποτελεί το νησί Χαργκ, μέσω του οποίου διακινείται περίπου το 90% του ιρανικού πετρελαίου. Το νησί βρίσκεται σε απόσταση 644 χιλιομέτρων από τα Στενά του Ορμούζ και θεωρείται στρατηγικός στόχος, καθώς ο αποκλεισμός του θα παρέλυε πλήρως τις εξαγωγές.
Η θέση του νησιού Χαργκ, βαθιά μέσα στον Περσικό Κόλπο © Χ.com
Εάν η χώρα αδυνατεί να εξάγει πετρέλαιο και εξαντλήσει τα αποθέματα αποθήκευσης, θα αναγκαστεί να διακόψει την παραγωγή, με σοβαρές και μακροπρόθεσμες συνέπειες για την οικονομία της. Ήδη, πριν από τον πόλεμο, το Ιράν βρισκόταν υπό έντονη οικονομική πίεση λόγω των κυρώσεων, με υψηλή ανεργία, ελλείψεις καυσίμων και αυξανόμενο πληθωρισμό τροφίμων.
Η σύγκρουση έχει επιδεινώσει δραματικά την κατάσταση. Αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις έχουν θέσει εκτός λειτουργίας τις δύο μεγαλύτερες χαλυβουργίες της χώρας και έχουν παραλύσει τη πετροχημική βιομηχανία.
Παράλληλα, η κρατική τράπεζα Sepah Bank δέχεται συνεχείς κυβερνοεπιθέσεις, ενώ το ψηφιακό της κέντρο ασφαλείας επλήγη από πυραυλική επίθεση τον προηγούμενο μήνα.
Την ίδια ώρα, το παρατεταμένο μπλακάουτ στο διαδίκτυο, που διαρκεί ήδη 47 ημέρες, κοστίζει στην οικονομία περίπου 50 εκατ. δολάρια ημερησίως, εντείνοντας περαιτέρω την πίεση προς την ιρανική ηγεσία για επίτευξη συμφωνίας.
Λευκός Οίκος: Αισιοδοξία για συμφωνία, αλλά με «σκληρό χαρτί» τις κυρώσεις
Τη συγκρατημένη αισιοδοξία για επίτευξη συμφωνίας με το Ιράν επανέλαβε πριν λίγο -με δηλώσεις της εκπροσώπου Τύπου- ο Λευκός Οίκος, την ώρα που οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται σε ένα ιδιαίτερα τεταμένο γεωπολιτικό περιβάλλον, με την Ουάσιγκτον να διατηρεί παράλληλα ισχυρή πίεση μέσω οικονομικών μέτρων – απειλών κυρώσεων.
Η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λέβιτ, δήλωσε ότι η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ «αισθάνεται καλά για τις προοπτικές μιας συμφωνίας», υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι τίποτα δεν είναι οριστικό μέχρι να υπάρξουν επίσημες ανακοινώσεις.
Όπως ανέφερε, ένας νέος γύρος δια ζώσης συνομιλιών ενδέχεται να πραγματοποιηθεί στο Ισλαμαμπάντ, επαναλαμβάνοντας το πλαίσιο των προηγούμενων επαφών που είχε η αμερικανική πλευρά με Ιρανούς αξιωματούχους.
Διαψεύδει η Ουάσιγκτον τα περί «παράτασης εκεχειρίας»
Την ίδια στιγμή, η Ουάσιγκτον διαψεύδει ότι έχει ήδη ζητήσει επίσημα παράταση της εκεχειρίας, αν και το ενδεχόμενο παραμένει στο τραπέζι. Στόχος της αμερικανικής πλευράς είναι η επίτευξη συμφωνίας το ταχύτερο δυνατό, καθώς οι εξελίξεις στο πεδίο και οι πιέσεις στην οικονομία εντείνουν την ανάγκη για διπλωματική λύση.
Παρά την αισιοδοξία, η αμερικανική κυβέρνηση δεν χαλαρώνει τη στάση της. Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, ξεκαθάρισε ότι η χώρα είναι πλέον έτοιμη να προχωρήσει σε δευτερογενείς κυρώσεις κατά κρατών και τραπεζών που συναλλάσσονται με το Ιράν ή αγοράζουν ιρανικό πετρέλαιο.
Όπως τόνισε, στο πλαίσιο της επιχείρησης «Economic Fury», οι ΗΠΑ έχουν ήδη εφαρμόσει πολιτική «μέγιστης πίεσης» για περισσότερο από έναν χρόνο, στοχεύοντας τόσο τα έσοδα του ιρανικού κράτους όσο και τα οικονομικά δίκτυα των Φρουρών της Επανάστασης. Παράλληλα, εξετάζεται το πάγωμα περισσότερων περιουσιακών στοιχείων της ιρανικής ηγεσίας.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στις διεθνείς προεκτάσεις των κυρώσεων. Η Ουάσιγκτον έχει ήδη προειδοποιήσει χώρες ότι η συνέχιση αγορών ιρανικού πετρελαίου ή η διακράτηση ιρανικών κεφαλαίων σε τραπεζικά ιδρύματα μπορεί να οδηγήσει σε αυστηρά μέτρα. Μάλιστα, σύμφωνα με τον Μπέσεντ, σχετικές προειδοποιήσεις έχουν απευθυνθεί και σε δύο κινεζικές τράπεζες, χωρίς να κατονομάζονται.
Το ενδεχόμενο επιβολής δασμών 25% σε χώρες που διατηρούν εμπορικές σχέσεις με το Ιράν παραμένει επίσης στο τραπέζι, μια κίνηση που θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα την Κίνα, βασικό εμπορικό εταίρο τόσο της Τεχεράνης όσο και των Ηνωμένων Πολιτειών.
Σε αυτό το σύνθετο σκηνικό, οι διαπραγματεύσεις εξελίσσονται παράλληλα με την οικονομική πίεση, αποτυπώνοντας μια διπλή στρατηγική: διάλογος με στόχο τη συμφωνία, αλλά και κλιμάκωση των μέτρων για την ενίσχυση της διαπραγματευτικής ισχύος.
Διπλωματικός πυρετός για άμεση επανεκκίνηση συνομιλιών
Έντονη κινητικότητα καταγράφεται και στο διπλωματικό πεδίο, καθώς πολλαπλασιάζονται οι προσπάθειες για επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων γύρω από το Ιράν, με βασικό διαμεσολαβητή το Πακιστάν.
Παράλληλα ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, επανέλαβε τη δέσμευση της Τεχεράνης για «ειρήνη και σταθερότητα στην περιοχή», μετά τη συνάντησή του με τον αρχηγό του στρατού του Πακιστάν, Ασίμ Μουνίρ, ο οποίος επισκέφθηκε την ιρανική πρωτεύουσα επικεφαλής υψηλόβαθμης αντιπροσωπείας μεταφέροντας μήνυμα από την Ουάσιγκτον.
Η επίσκεψη Μουνίρ θεωρείται κομβική, καθώς το Ισλαμαμπάντ έχει αναδειχθεί σε βασικό δίαυλο επικοινωνίας μεταξύ των δύο πλευρών. Στις επαφές συμμετείχε και ο υπουργός Εσωτερικών του Πακιστάν, Μοχσίν Νακβί, υπογραμμίζοντας το βάρος της πρωτοβουλίας.
Το ζήτημα του ουρανίου
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, στόχος των επαφών είναι να γεφυρωθούν οι σημαντικές διαφορές που παραμένουν, κυρίως γύρω από το ζήτημα του εμπλουτισμού ουρανίου, που εξακολουθεί να αποτελεί βασικό εμπόδιο.
Η αμερικανική πλευρά έχει ήδη παρουσιάσει αυτό που χαρακτηρίζει ως «τελική και καλύτερη πρόταση», χωρίς όμως μέχρι στιγμής να υπάρχει σαφής ανταπόκριση από την Τεχεράνη.
Παρά τις δυσκολίες, η παρουσία της πακιστανικής αντιπροσωπείας στο Ιράν καταγράφεται ως ένδειξη ουσιαστικής προόδου και επιτάχυνσης των διεργασιών για έναν νέο γύρο συνομιλιών, ακόμη κι αν αυτός δεν είναι άμεσα ορατός.
