Αν και αρχικοί στόχοι του πολέμου που κήρυξαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ κατά του Ιράν ήταν η ανατροπή του θεοκρατικού καθεστώτος στην Τεχεράνη και ο αποδεκατισμός του πυραυλικού και βαλλιστικού προγράμματος της χώρας, σήμερα το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η αποκατάσταση της διεθνούς ναυσιπλοΐας από τα Στενά του Ορμούζ, απ’ όπου διέρχεται το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Το άνοιγμα του θαλάσσιου περάσματος είναι πια το βασικό ζητούμενο στην εύθραυστη δεκαπενθήμερη εκεχειρία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Και οι δυο εμπόλεμες πλευρές, όμως, έχουν μπλοκάρει το θαλάσσιο πέρασμα. Η έναρξη ενός 2ου γύρου διαπραγματεύσεων μέσα στις επόμενες ημέρες –μετά την αποτυχία του 1ου γύρου το περασμένο Σαββατοκύριακο- ανακοινώθηκε αφού οι ΗΠΑ έχουν επιβάλει εμπάργκο στα πλοία που αποχωρούν ή κατευθύνονται προς τα ιρανικά λιμάνια από τα Στενά του Ορμούζ.
Ωστόσο, «αν το πρόβλημα είναι ότι τα Στενά του Ορμούζ έχουν κλείσει λόγω ενός ιρανικού αποκλεισμού, πώς βοηθάει το εμπάργκο των ΗΠΑ;», αναφέρει ο Μαξ Μποτ, υψηλό στέλεχος στο Council of Foreign Relations. Πληροφορίες της Wall Street Journal αποκαλύπτουν ότι το Ιράν διατηρεί ήδη αρκετά βαρέλια πετρελαίου σε ανοικτή θάλασσα για να αντέξει το στρατιωτικό εμπάργκο των ΗΠΑ αρκετές εβδομάδες εάν όχι μήνες. Αναλυτές της αμερικανικής εφημερίδας υπολογίζουν ότι περίπου 160 εκατ. βαρέλια είναι φορτωμένα σε πλοία εκτός Στενών του Ορμούζ που προορίζονται, κυρίως, για τα διυλιστήρια της Κίνας.
Οι φόβοι της Σαουδικής Αραβίας για επιθέσεις των Χούθι στο Μπαμπ αλ Μαντέμπ
Εδώ και έξι εβδομάδες, ο έλεγχος των Στενών από το καθεστώς της Τεχεράνης έχει προκαλέσει ασφυξία στην παγκόσμια οικονομία, καθιστώντας ανέφικτη τη διέλευση σε «ανεπιθύμητα» δεξαμενόπλοια ενώ εξάγει την εγχώρια παραγωγή του. Μετά και τον αποκλεισμό των Στενών από το πολεμικό ναυτικό των ΗΠΑ εις βάρος του Ιράν εδώ σχεδόν ένα 48ωρο, η Σαουδική Αραβία ανησυχεί πια για νέα αντίποινα της Τεχεράνης σε μια ακόμη κρίσιμη θαλάσσια αρτηρία από την πλευρά της Ερυθράς Θάλασσας. Σε αυτή τη φάση το Ιράν επιλέγει να αποφύγει περαιτέρω κλιμάκωση της σύγκρουσης για να μην καταδικαστεί ένας νέος γύρος διαπραγματεύσεων, παγώνοντας τις αποστολές πετρελαίου από τα Στενά του Ορμούζ για το επόμενο διάστημα, σύμφωνα με πηγές του Bloomberg. Ο αμερικανικός στρατός δήλωσε, στο μεταξύ, ότι έξι πλοία έκαναν αναστροφή κατόπιν διαταγής κατά το πρώτο 24ωρο του αποκλεισμού, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ τη Δευτέρα. Αν και ο Τραμπ ανάρτησε μήνυμα την Τετάρτη στην πλατφόρμα Truth Social ότι “ανοίγει μόνιμα τα Στενά του Ορμούζ” για χάρη της Κίνας και του υπόλοιπου κόσμου”, το θαλάσσιο πέρασμα παρέμενε απροσπέλαστο.
Οι φόβοι της Σαουδικής Αραβίας αφορούν το στενό Μπαμπ αλ Μαντέμπ, το οποίο συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν. Είναι μια ακτογραμμή που μοιράζεται η Σαουδική Αραβία με την Υεμένη. Οι αντάρτες Χούθι της Υεμένης, ένας από τους βασικούς τρεις πυλώνες του Άξονα της Αντίστασης του Ιράν μαζί με τη Χαμάς στη Λωρίδα της Γάζας και τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο, έχουν ανακοινώσει πως βρίσκονται σε ετοιμότητα για να επιτεθούν σε εμπορικά πλοία ως συμπαράσταση στο καθεστώς της Τεχεράνης.
Μια τέτοια εξέλιξη θα έθετε σε κίνδυνο τις πετρελαϊκές εξαγωγές της Σαουδικής Αραβίας την ώρα που το αραβικό βασίλειο κατάφερε να αποκαταστήσει τον αγωγό Ανατολή-Δύση που καταλήγει στο λιμάνι Γιανμπού, το οποίο βλέπει στην Ερυθρά Θάλασσα. Ο συγκεκριμένος αγωγός είχε υποστεί ζημιές από εναέριες επιθέσεις του Ιράν που, όμως, η Σαουδική Αραβία αποκατέστησε και έτσι επανάφερε μόλις αυτήν την εβδομάδα τις πετρελαϊκές εξαγωγές στα προπολεμικά επίπεδα και ειδικότερα στα επτά εκατ. βαρέλια, ημερησίως. Αυτός είναι ο λόγος που το Ριάντ παροτρύνει την κυβέρνηση Τραμπ να επιμείνει στη διπλωματική οδό για τον τερματισμό του πολέμου, όπως αποκάλυψε ηWall Street Journal.
Αύξηση πετρελαϊκών εσόδων για το Ιράν λόγω του πολέμου που κήρυξαν ΗΠΑ και Ισραήλ
Το Ιράν έχει, φυσικά, υποστεί βαριά πλήγματα από τους σφοδρούς βομβαρδισμούς των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Μέχρι και χθες, ωστόσο, έχει καταφέρει να αυξήσει τις εξαγωγές πετρελαίου κατά 26% το δίμηνο Φεβρουαρίου-Μαρτίου σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο, σύμφωνα με την εταιρεία αναλύσεων Vortexa. Με την άνοδο των τιμών του πετρελαίου να φτάνει το 40% από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, το καθεστώς της Τεχεράνης έχει ουσιαστικά αποκομίσει οικονομικό όφελος από τον πόλεμο — πόσο μάλλον αφού ο Τραμπ χαλάρωσε τις κυρώσεις στις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου για να αποτρέψει την περαιτέρω εκτόξευση των τιμών.
Ακόμη και αν η τιμή πώλησης του ιρανικού πετρελαίου κυμαίνονταν στα 90 δολάρια το βαρέλι –δηλαδή χαμηλότερα από τις τιμές στις διεθνείς αγορές- τα έσοδα του Ιράν διαμορφώθηκαν σχεδόν στα 4,97 δισ. δολάρια στο διάστημα μηνός που έληξε στις 14 Απριλίου, αναφέρουν αναλυτές στο AlJazeera. Όλο αυτό το διάστημα, εν τω μεταξύ, συσσωρεύονται οι διεθνείς αλυσιδωτές αντιδράσεις λόγω των δραματικών ανατιμήσεων στην ενέργεια από την πτώση της αισιοδοξίας των αμερικανικών μικρομεσαίων επιχειρήσεων στο χαμηλό 11μηνου μέχρι την άνοδο στο υψηλό τριετίας των τιμών χονδρικής στη Γερμανία.
Η αποτυχία των συνομιλιών στο Ισλαμαμπάντ μετά την ανακοίνωση της εκεχειρίας την περασμένη εβδομάδα δεν εξέπληξε τους πολιτικούς αναλυτές. Η μοναδική συμφωνία που ολοκληρώθηκε μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν που ήταν αυτή που αφορούσε το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και υπογράφθηκε το 2015, τονίζει ο Μποτ του Council of Foreign Relations. Μέχρι το 2018, όταν ο Τραμπ απέσυρε αιφνίδια τις ΗΠΑ από τη συμφωνία στην πρώτη θητεία του, το Ιράν είχε μειώσει τα αποθέματα ουράνιου σε λιγότερο από 300 κιλά, τον εμπλουτισμό του στο 3,67% και τον αριθμό των ενεργών φυγόκεντρων από 19.000 σε περίπου 5.000 παλαιότερης τεχνολογίας, σύμφωνα με δεδομένα του Διεθνή Οργανισμού Ενέργειας.
Για να επιτευχθεί, όμως, τότε η πυρηνική συμφωνία Δύσης-Ιράν χρειάστηκαν οκτώ μήνες. Η προσδοκία του Τραμπ να συμπεριλάβει το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης σε ένα πλαίσιο διαπραγματεύσεων για τον τερματισμό του πολέμου, εάν υλοποιηθεί, θα ξεπεράσει κάθε προηγούμενο.
