Τον κίνδυνο η αμερικανική οικονομία να κινηθεί σε «στασιμοπληθωριστική» κατεύθυνση επισήμανε ο πρόεδρος της Federal Reserve Bank of Chicago, Όσταν Γκούλσμπι, προειδοποιώντας ότι ο συνδυασμός ενεργειακών αναταράξεων και επίμονου πληθωρισμού περιπλέκει σημαντικά τις αποφάσεις νομισματικής πολιτικής.
Η ενεργειακή κρίση που έχει προκαλέσει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει φέρει τις κεντρικές τράπεζες μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα: είτε να αυξήσουν τα επιτόκια για να περιορίσουν τις πληθωριστικές πιέσεις, με κίνδυνο να πλήξουν την ανάπτυξη, είτε να περιμένουν, ρισκάροντας να αντιδράσουν καθυστερημένα.
Σε συνέντευξή του στη Wall Street Journal, ο Γκούλσμπι ανέφερε ότι η παρατεταμένη πίεση από τις τιμές της ενέργειας, σε συνδυασμό με τον επίμονο πληθωρισμό, μπορεί να οδηγήσει την οικονομία των ΗΠΑ σε ένα περιβάλλον όπου θα αυξάνονται ταυτόχρονα η ανεργία και οι τιμές.
Όπως σημείωσε, η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει ήδη προσθέσει σημαντική πίεση στον βραχυπρόθεσμο πληθωρισμό. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην ενέργεια. Ο πληθωρισμός στις ΗΠΑ ήταν ήδη υψηλός και η πρόοδος στην αποκλιμάκωσή του είχε σταματήσει.
Ιδιαίτερη ανησυχία εξέφρασε για τις υπηρεσίες, όπου οι αυξήσεις τιμών παραμένουν ισχυρές. «Ο πληθωρισμός στις υπηρεσίες είναι υψηλός και αυξάνεται, και αυτό δεν μπορεί να οφείλεται ούτε στους δασμούς ούτε στο πετρέλαιο», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι υπάρχουν ανησυχητικές ενδείξεις και πέρα από τις επιπτώσεις του πολέμου.
Ο ίδιος υπενθύμισε ότι στην τελευταία συνεδρίαση της Fed την προηγούμενη χρονιά είχε διαφωνήσει με τη μείωση των επιτοκίων. Όπως είπε, δεν ήθελε η κεντρική τράπεζα να προεξοφλήσει μειώσεις επιτοκίων θεωρώντας ότι ο πληθωρισμός θα ήταν προσωρινός. «Δεν το μετανιώνω, γιατί ο πληθωρισμός αποδείχθηκε πιο επίμονος από ό,τι προβλεπόταν τότε», σημείωσε.
Δύσκολες οι αποφάσεις της Fed για τα επιτόκια
Αναφερόμενος στον κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού, ο Γκούλσμπι έκανε λόγο για ένα από τα δυσκολότερα σενάρια που μπορεί να αντιμετωπίσει μια κεντρική τράπεζα. Όπως εξήγησε, πρόκειται για μια κατάσταση στην οποία ο πληθωρισμός και η ανεργία αυξάνονται ταυτόχρονα, περιορίζοντας σημαντικά τα περιθώρια αντίδρασης.
«Η αύξηση, η μείωση ή η διατήρηση των επιτοκίων δεν λύνει απαραίτητα το πρόβλημα», είπε χαρακτηριστικά, τονίζοντας ότι όσο περισσότερα τέτοια σοκ δέχεται η οικονομία, τόσο πιο δύσκολη γίνεται η επιλογή για τη Fed: να αποτρέψει την έναρξη ύφεσης ή να αποφύγει την αναζωπύρωση του πληθωρισμού και την αποσταθεροποίηση των προσδοκιών.
Ερωτηθείς ποια απόφαση θα στήριζε εάν ψήφιζε σήμερα για τα επιτόκια, ο πρόεδρος της Fed του Σικάγου υπογράμμισε ότι η αγορά εργασίας στις ΗΠΑ παραμένει σχετικά σταθερή τους τελευταίους 18 μήνες. Η πρόσληψη προσωπικού είναι χαμηλή, αλλά και οι απολύσεις παραμένουν περιορισμένες.
Υπό αυτό το πρίσμα, εκτίμησε ότι ο κίνδυνος για την απασχόληση δεν είναι τόσο άμεσος όσο η απειλή από τον πληθωρισμό. «Βρισκόμαστε πάνω από τον στόχο για τον πληθωρισμό επί πέντε συνεχόμενα χρόνια. Η πρόοδος σταμάτησε και τώρα κινούμαστε προς τη λάθος κατεύθυνση», ανέφερε.
Ο Γκούλσμπι στάθηκε και στα διδάγματα από τον πρόσφατο κύκλο σύσφιξης της νομισματικής πολιτικής. Όπως είπε, τα σοκ στην πλευρά της προσφοράς έχουν δυσανάλογη επίδραση στο συνηθισμένο δίλημμα των κεντρικών τραπεζών. Η πανδημία διέλυσε τις εφοδιαστικές αλυσίδες και εκτόξευσε τον πληθωρισμό περισσότερο από το αναμενόμενο. Όταν όμως οι αλυσίδες αποκαταστάθηκαν, ο πληθωρισμός υποχώρησε χωρίς να προκληθεί ύφεση, κάτι που χαρακτήρισε σχεδόν πρωτοφανές ιστορικά.
Σχολιάζοντας τις επιπτώσεις του πολέμου για άλλες οικονομίες, σημείωσε ότι για χώρες όπως η Ιαπωνία, που είναι μεγάλοι καθαροί εισαγωγείς ενέργειας, η κρίση λειτουργεί ως αρνητικό σοκ προσφοράς. Αντίθετα, εάν ο πόλεμος τελειώσει και αποκατασταθούν οι εφοδιαστικές αλυσίδες, θα μπορούσε να υπάρξει παρόμοια αποκλιμάκωση πληθωρισμού με εκείνη που είδαν οι ΗΠΑ μετά την πανδημία.
Σε ό,τι αφορά τη βιομηχανία, ο Γκούλσμπι ανέφερε ότι οι αυτοκινητοβιομηχανίες στην περιφέρειά του παρακολουθούν στενά τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης. Εάν οι τιμές υποχωρήσουν όπως δείχνουν οι αγορές futures, οι επιπτώσεις θα είναι διαχειρίσιμες. Αν όμως η κρίση διαρκέσει μήνες, οι επιχειρήσεις που βασίζονται στο μοντέλο παραγωγής «just in time» θα βρεθούν αντιμέτωπες με σοβαρές δυσκολίες στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Ο αξιωματούχος της Fed ρωτήθηκε και για το πώς θα μπορούσε να αλλάξει η δυναμική στην κεντρική τράπεζα υπό νέα ηγεσία, με τον Κέβιν Γουόρς. Ο Γκούλσμπι ανέφερε ότι τον είχε γνωρίσει την περίοδο που ο Γουόρς ήταν μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Fed και ο ίδιος βρισκόταν στην κυβέρνηση Ομπάμα ως επικεφαλής του Συμβουλίου Οικονομικών Συμβούλων.
«Τον είδα σε μια πολύ δύσκολη περίοδο και ήταν ψύχραιμος και λογικός», είπε, προσθέτοντας ότι πρόκειται για «σοβαρό άνθρωπο». Ερωτηθείς αν θα περίμενε από εκείνον να αυξήσει τα επιτόκια εφόσον χρειαστεί, ακόμη και υπό πολιτική πίεση από τον πρόεδρο Τραμπ, απάντησε ότι δεν γνωρίζει τις σκέψεις του, αλλά η προηγούμενη εμπειρία του τον κάνει να πιστεύει πως θα σταθεί στο ύψος των περιστάσεων.
