Η Πολεμική Αεροπορία (ΠΑ) εξετάζει πλέον σοβαρά το ενδεχόμενο να επισπευσθεί η άφιξη των πρώτων ελληνικών Lockheed Martin F-35Α Lightning II, σε μια κίνηση που μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα σε τρία χρόνια από σήμερα.
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι ΗΠΑ έχουν προτείνει στην ελληνική πλευρά να «σπάσει» η πρώτη παρτίδα των οκτώ μαχητικών (από τα 20 που θα παραλάβουμε συνολικά), ώστε τα τέσσερα πρώτα να φτάσουν στην Ανδραβίδα (117 Πτέρυγα Μάχης) μέσα στο 2029 αντί για το 2030 που προέβλεπε ο αρχικός σχεδιασμός.
Για την Αθήνα, το ζήτημα δεν αφορά απλώς μια ταχύτερη παράδοση. Η πρόωρη εγκατάσταση των πρώτων F-35 στην Ελλάδα θα σηματοδοτήσει την ουσιαστική έναρξη της εποχής των μαχητικών 5ης γενιάς για την Πολεμική Αεροπορία, με άμεσες επιπτώσεις τόσο στην εκπαίδευση όσο και στη συνολική επιχειρησιακή φιλοσοφία της ΠΑ.
Η άφιξη ακόμη και τεσσάρων αεροσκαφών στην Ανδραβίδα θα λειτουργήσει ως ισχυρό μήνυμα αποτροπής απέναντι στην Τουρκία, η οποία παραμένει εκτός προγράμματος F-35 μετά την υπόθεση των S-400.
Νωρίτερα η διαδικασία ενσωμάτωσης
Παράλληλα, θα επιτρέψει στην Πολεμική Αεροπορία να ξεκινήσει νωρίτερα τη διαδικασία ενσωμάτωσης του νέου μαχητικού στο επιχειρησιακό της δόγμα, σε συνδυασμό με τα Rafale, τα F-16 Viper και τα υπόλοιπα δικτυοκεντρικά συστήματα που αναπτύσσονται.
Η αξία του F-35 δεν περιορίζεται μόνο στις δυνατότητες stealth. Το αεροσκάφος λειτουργεί ως ιπτάμενος κόμβος δεδομένων, ικανός να συλλέγει, να επεξεργάζεται και να διαμοιράζει πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο, ενισχύοντας συνολικά την εικόνα μάχης για αεροπορικές, ναυτικές και χερσαίες δυνάμεις. Έτσι, ακόμη και ένας μικρός αρχικός αριθμός αεροσκαφών μπορεί να αλλάξει τον τρόπο σχεδίασης και εκτέλεσης αποστολών.
Ένα από τα βασικά ζητήματα που επανεξετάζονται αφορά την εκπαίδευση των πρώτων Ελλήνων χειριστών στις ΗΠΑ. Σύμφωνα με το σενάριο που εξετάζεται, ο αριθμός των ιπταμένων που θα μεταβούν αρχικά στην Αμερική ενδέχεται να περιοριστεί στους οκτώ. Ο λόγος είναι πρακτικός και συνδέεται με την αξιοποίηση των πολύτιμων ωρών πτήσης.
Κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσης, τα ελληνικά F-35 που θα βρίσκονται στις ΗΠΑ δεν θα πετούν αποκλειστικά από Έλληνες χειριστές, αλλά και από Αμερικανούς εκπαιδευτές. Αυτό σημαίνει ότι μεγάλο μέρος των πρώτων ωρών πτήσης των ελληνικών αεροσκαφών θα καταναλώνεται εκτός ελληνικού επιχειρησιακού περιβάλλοντος. Αντίθετα, με την έλευση των πρώτων τεσσάρων αεροσκαφών στην Ανδραβίδα, οι ώρες πτήσης θα αξιοποιούνται άμεσα από Έλληνες ιπτάμενους, επιταχύνοντας τη δημιουργία εγχώριας εμπειρίας.
Η Πολεμική Αεροπορία δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στον πρώτο πυρήνα χειριστών, καθώς αυτοί θα αποτελέσουν τους μελλοντικούς εκπαιδευτές της ελληνικής «σχολής» F-35. Στόχος είναι να αποκτήσουν εμπειρία όχι μόνο στις τεχνικές δυνατότητες του αεροσκάφους, αλλά και στη χρήση του μέσα στις ιδιαίτερες συνθήκες του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου.
Υποδομές και έργα στην Ανδραβίδα
Παράλληλα, κρίσιμος παράγοντας για να υλοποιηθεί το χρονοδιάγραμμα του 2029 παραμένει η ολοκλήρωση των έργων στην 117 Πτέρυγα Μάχης στην Ανδραβίδα. Η αεροπορική βάση μετατρέπεται σταδιακά σε εγκατάσταση υψηλής διαβάθμισης, ικανή να υποστηρίξει τις αυξημένες απαιτήσεις του F-35 σε επίπεδο ασφάλειας, συντήρησης, διαχείρισης δεδομένων και επιχειρησιακής υποστήριξης.
Αυτή τη στιγμή η 117 Πτέρυγα Μάχης επιχειρεί ουσιαστικά μόνο με F-4E Phantom II μέσω της 338 Μοίρας «Άρης». Η 339 Μοίρα έχει αναστείλει τη λειτουργία της εδώ και χρόνια.
Τα Phantom της Ανδραβίδας είναι τα εκσυγχρονισμένα F-4E AUP (Peace Icarus 2000), τα τελευταία Phantom που παραμένουν ενεργά στην ελληνική Πολεμική Αεροπορία.
Η βάση σήμερα θεωρείται ουσιαστικά η «φωλιά» των ελληνικών Phantom, αλλά τα επόμενα χρόνια προορίζεται να μετατραπεί στη βασική έδρα των F-35. Δηλαδή η μετάβαση θα είναι συμβολικά και επιχειρησιακά από τα ιστορικά F-4 στα μαχητικά 5ης γενιάς.
Το πρόγραμμα υποδομών, ύψους περίπου 290 εκατ. ευρώ, θεωρείται κομβικής σημασίας. Οι εγκαταστάσεις που απαιτούνται για ένα μαχητικό 5ης γενιάς διαφέρουν σημαντικά από εκείνες που χρειάζονται τα συμβατικά μαχητικά, καθώς το F-35 βασίζεται σε ένα σύνθετο ψηφιακό και δικτυοκεντρικό περιβάλλον επιχειρήσεων.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να ξεκινήσει και ο εθνικός διαγωνισμός για την επιλογή των εταιρειών που θα αναλάβουν τα έργα. Ωστόσο, το περιθώριο χρόνου θεωρείται πλέον περιορισμένο, καθώς οποιαδήποτε καθυστέρηση σε διαδικασίες, εγκρίσεις ή κατασκευές μπορεί να επηρεάσει άμεσα την προοπτική άφιξης των πρώτων αεροσκαφών το 2029.
Για την Πολεμική Αεροπορία, η Ανδραβίδα δεν θα αποτελέσει απλώς μία ακόμη βάση μαχητικών. Προορίζεται να εξελιχθεί στο επίκεντρο της ελληνικής αεροπορικής ισχύος 5ης γενιάς, εκεί όπου θα διαμορφωθούν οι πρώτες τακτικές, η νέα κουλτούρα επιχειρήσεων και η μελλοντική φιλοσοφία αξιοποίησης των F-35 στο ελληνικό επιχειρησιακό περιβάλλον.
