Νέα ένταση προκαλούν στη Μέση Ανατολή οι αμερικανικές επιδρομές σε ιρανικούς στόχους κοντά στα Στενά του Ορμούζ, την ώρα που η Ουάσιγκτον επιβάλλει νέες κυρώσεις στην Τεχεράνη και οι αγορές αντιδρούν με άνοδο στις τιμές του πετρελαίου.
Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, οι ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ κατέρριψαν τέσσερα ιρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη, τα οποία κρίθηκε ότι αποτελούσαν απειλή για εμπορικό πλοίο στην περιοχή. Παράλληλα, επλήγη σταθμός ελέγχου drones στο Μπαντάρ Αμπάς, στο νότιο Ιράν, κοντά στη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια δίοδο.
Η ίδια πηγή χαρακτήρισε τις επιχειρήσεις «μετρημένες» και «αμυντικές», υποστηρίζοντας ότι στόχος της Ουάσιγκτον είναι να διατηρηθεί η κατάπαυση του πυρός που τέθηκε σε ισχύ τον περασμένο μήνα. Ιρανικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι ακούστηκαν εκρήξεις στην περιοχή της Μπαντάρ Αμπάς, χωρίς να είναι άμεσα σαφές το εύρος των ζημιών.
Η Τεχεράνη φέρεται να απάντησε μέσω των Φρουρών της Επανάστασης, οι οποίοι ανακοίνωσαν ότι στοχοποίησαν αμερικανική στρατιωτική βάση, χωρίς να την κατονομάσουν. Την ίδια ώρα, οι ένοπλες δυνάμεις του Κουβέιτ ανέφεραν ότι ενεργοποίησαν συστήματα αεράμυνας για την αναχαίτιση «εχθρικών πυραύλων και drones», προειδοποιώντας ότι εκρήξεις στην περιοχή οφείλονταν στην αντιμετώπιση των απειλών.
Τα Στενά του Ορμούζ παραμένει στο επίκεντρο της κρίσης, καθώς από εκεί διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Το Ιράν έχει ουσιαστικά περιορίσει την κυκλοφορία στην περιοχή, ενώ φέρεται να έχει θεσπίσει νέους κανόνες για τα πλοία που ζητούν διέλευση.
Λίγες ώρες πριν από τα νέα επεισόδια, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε δηλώσει ότι καμία χώρα δεν θα ελέγξει τη συγκεκριμένη πλωτή οδό. «Είναι διεθνή ύδατα», είπε σε συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου στον Λευκό Οίκο, τονίζοντας ότι «το στενό θα είναι ανοιχτό σε όλους» και ότι οι ΗΠΑ θα το «επιβλέπουν».
Στενά του Ορμούζ: Αμερικανικές κυρώσεις στην ιρακινή αρχή
Παράλληλα, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε κυρώσεις σε βάρος της νεοσύστατης ιρανικής Αρχής Στενού του Περσικού Κόλπου, του φορέα που ιδρύθηκε από την Τεχεράνη για την είσπραξη τελών διέλευσης από το στρατηγικής σημασίας στενό του Ορμούζ.
«Η πιο πρόσφατη απόπειρα του ιρανικού στρατού να εκβιάσει την παγκόσμια εμπορική ναυτιλία αποδεικνύει ότι η επιχείρηση ‘Οικονομική Οργή’ έχει φέρει το καθεστώς σε απελπιστική ανάγκη μετρητών», έκρινε, σύμφωνα με την ανακοίνωση των υπηρεσιών του, ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ, αναφερόμενος στην οικονομική πτυχή της επίθεσης εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας -που βαφτίστηκε «Επιχείρηση Επική Οργή»- από την 28η Φεβρουαρίου.
Η ανακοίνωση του υπουργείου απειλεί επίσης με την επιβολή κυρώσεων όλους όσοι καταβάλουν τέλη διέλευσης, διότι θα θεωρηθεί ότι «παρέχουν υποστήριξη στους Φρουρούς της Επανάστασης» και «ωφελούνται από υπηρεσίες τους».
Κέρδη 3% για το πετρέλαιο, απώλειες στα ασιατικά χρηματιστήρια
Η νέα κλιμάκωση επηρέασε άμεσα τις αγορές ενέργειας. Το Brent ενισχυόταν κατά 3,03%, στα 97,14 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό WTI κατέγραφε άνοδο 3,30%, στα 91,60 δολάρια. Οι επενδυτές εμφανίζονται ανήσυχοι για τον κίνδυνο περαιτέρω διαταραχών στη ναυσιπλοΐα και στον ενεργειακό εφοδιασμό.
Πιέσεις καταγράφηκαν και στις ασιατικές αγορές. Ο Hang Seng υποχώρησε στις 24.927,36 μονάδες (-1,58%), ο Nikkei στις 64.573,54 (-0,66%), ο Kospi στις 8.089,83 (-1,69%) και ο ASX 200 στις 8.596,1 (-1,39%). Αντίθετα, άνοδο σημείωσαν οι δείκτες Shanghai και Shenzhen, στις 4.102,992 (+0,23%) και 15.808,647 μονάδες (+0,46%) αντίστοιχα.
Στο διπλωματικό πεδίο, οι συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν παραμένουν δύσκολες. Η Τεχεράνη ανέφερε ότι βρίσκεται κοντά στην οριστικοποίηση πλαισίου συμφωνίας 14 σημείων, με προτεραιότητα τον τερματισμό του πολέμου «σε όλα τα μέτωπα», συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου. Ο Λευκός Οίκος, ωστόσο, απέρριψε τους ιρανικούς ισχυρισμούς, κάνοντας λόγο για «μύθευμα».
Σύμφωνα με ιρανικά μέσα, στις διαπραγματεύσεις περιλαμβάνεται η άρση του αποκλεισμού λιμανιών της χώρας, με αντάλλαγμα την αποκατάσταση της εμπορικής κίνησης στο Στενό του Ορμούζ. Η Τεχεράνη επιδιώκει επίσης την αποδέσμευση 24 δισ. δολαρίων που παραμένουν παγωμένα στο εξωτερικό, ζήτημα που θεωρείται από τα πιο δύσκολα στις συνομιλίες.
Ανοιχτό παραμένει και το θέμα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος. Η Ουάσιγκτον ζητά να παραδοθεί ή να καταστραφεί το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου της Ισλαμικής Δημοκρατίας, ενώ η Τεχεράνη επιμένει ότι δεν επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικών όπλων.
Την ίδια ώρα, οι συγκρούσεις συνεχίζονται και στον Λίβανο, παρά την κατάπαυση του πυρός που έχει ανακοινωθεί. Οι ισραηλινές δυνάμεις ανέφεραν ότι έπληξαν θέσεις της Χεζμπολάχ στην Τύρο, ενώ είχαν προηγουμένως χαρακτηρίσει ολόκληρο τον νότιο Λίβανο «εμπόλεμη ζώνη».
Στο εσωτερικό του Ιράν, η πρόσβαση στο διαδίκτυο έχει αποκατασταθεί εν μέρει έπειτα από σχεδόν τρεις μήνες περιορισμών. Ωστόσο, οι συνδέσεις παραμένουν ασταθείς, η πρόσβαση μέσω κινητών τηλεφώνων είναι περιορισμένη και αρκετοί ιστότοποι εξακολουθούν να είναι αποκλεισμένοι.
Η νέα ανάφλεξη επιβεβαιώνει την ευθραυστότητα της διπλωματικής διαδικασίας και αυξάνει τον κίνδυνο ευρύτερης αποσταθεροποίησης στην περιοχή. Με το Στενό του Ορμούζ να παραμένει κρίσιμος κόμβος για την παγκόσμια ενέργεια, κάθε νέα κλιμάκωση μεταφέρεται άμεσα στις αγορές, στις τιμές των καυσίμων και στην παγκόσμια οικονομία.
