Σε μια κίνηση με πολύ παρασκήνιο η οποία φαίνεται πως κρύβει πίσω της υψηλή στρατηγική, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε την παράταση της εκεχειρίας με το Ιράν, λίγες μόλις ώρες πριν από την εκπνοή της σχετικής προθεσμίας.
Η απόφαση αυτή, που επικοινωνήθηκε μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, ανατρέπει το σκηνικό της επικείμενης πολεμικής κλιμάκωσης, δίνοντας μια απρόσμενη παράταση ζωής στις διαπραγματεύσεις που διεξάγονται μέσω του Πακιστάν.
Παρά το γεγονός ότι ο Τραμπ εμφανιζόταν έτοιμος να διατάξει την επανέναρξη των βομβαρδισμών, τελικά επέλεξε να «παγώσει» τις επιθέσεις, επικαλούμενος το γεγονός ότι η ηγεσία της Τεχεράνης εμφανίζεται βαθιά διχασμένη και ανίκανη να παρουσιάσει μια ενιαία πρόταση. Με τη διατήρηση του ναυτικού αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια ως μέσο πίεσης, ο Αμερικανός Πρόεδρος επιχειρεί να σύρει την Ισλαμική Δημοκρατία σε έναν συμβιβασμό.
Τα μεγάλα διεθνή Μέσα παρουσιάζουν ήδη τις πρώτες τους αναλύσεις σχετικά με τις αποφάσεις Τραμπ, εστιάζονται σε ενδιαφέροντα παρασκήνια, ενώ προσπαθούν να διακρίνουν και το ποιες θα είναι οι επόμενες κινήσεις στη σκακιέρα, τόσο από πλευράς ΗΠΑ, όσο και από τη διστακτική Τεχεράνη.
Το παρασκήνιο του Λευκού Οίκου
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της Wall Street Journal, η χθεσινή ημέρα στον Λευκό Οίκο χαρακτηρίστηκε από πυρετώδεις διαβουλεύσεις και διαρκείς ανατροπές. Ενώ όλα ήταν έτοιμα για την αναχώρηση του Αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς για το Ισλαμαμπάντ, η αποστολή «πάγωσε» την τελευταία στιγμή, όταν έγινε σαφές ότι οι Ιρανοί διαπραγματευτές δεν θα εμφανίζονταν στο ραντεβού.
Το αεροσκάφος Air Force Two παρέμενε καθηλωμένο στην αεροπορική βάση Andrews για ώρες, ενώ ο Τραμπ, σε μια κατάσταση σχετικού εκνευρισμού, ρωτούσε επίμονα τους συμβούλους του αν έπρεπε να ξεκινήσει άμεσα ο νέος γύρος επιθέσεων.
Στις συναντήσεις συμμετείχαν ο Βανς, κορυφαίοι αξιωματούχοι ασφαλείας, ο γαμπρός του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, και ο Στιβ Γουίτκοφ. Οι σύμβουλοι του Προέδρου παρουσίασαν μια εικόνα χάους στην Τεχεράνη, εξηγώντας ότι η ιρανική κυβέρνηση δεν είναι μια ενιαία οντότητα. Ανέφεραν χαρακτηριστικά ότι σκληροπυρηνικές ομάδες μπλοκάρουν κάθε προσπάθεια υποχώρησης, γεγονός που καθιστά αβέβαιο το αν η Τεχεράνη μπορεί όντως να τηρήσει οποιαδήποτε δέσμευση αναλάβει.
Παρά τη ρητορική περί πολέμου, η WSJ σημειώνει ότι ο Τραμπ εμφανίστηκε διστακτικός στο να ξεκινήσει μια νέα περίοδο εχθροπραξιών που θα μπορούσε να παρατείνει μια μη δημοφιλή σύγκρουση. Έτσι, επιλέχθηκε η «μέση οδός»: η διατήρηση της πίεσης μέσω του αποκλεισμού επ’ αόριστον, μέχρι το Ιράν να καταθέσει μια συγκεκριμένη προσφορά. Η στρατιωτική πίεση ενισχύθηκε μάλιστα με την κατάληψη ενός υπό κυρώσεις δεξαμενόπλοιου στον Ινδικό Ωκεανό, μια κίνηση που στόχευε στο να δείξει στην Τεχεράνη ότι ο έλεγχος των θαλασσών ανήκει στις ΗΠΑ.
Η ανάλυση της Wall Street Journal υπογραμμίζει ότι ο ναυτικός αποκλεισμός έχει αλλάξει τις ισορροπίες. Ενώ αρχικά το Ιράν πίστευε ότι ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ του έδινε το πάνω χέρι, η αποτελεσματική στρατηγική των ΗΠΑ να «στραγγαλίσουν» τις εξαγωγές πετρελαίου έχει αρχίσει να αποδυναμώνει τη διαπραγματευτική ισχύ της Τεχεράνης. Ωστόσο, οι σκληροπυρηνικοί στο Ιράν, θεωρώντας τον αποκλεισμό «πράξη πολέμου», αρνούνται να διαπραγματευτούν υπό τέτοιες συνθήκες, οδηγώντας το διπλωματικό παιχνίδι σε ένα επικίνδυνο αδιέξοδο.
Η «μεγέθυνση» του Axios
Το Axios εστιάζει στην εσωτερική κατάσταση του Ιράν, προσφέροντας μια πιο λεπτομερή ματιά στο γιατί ο Τραμπ χρησιμοποίησε τον όρο «διχασμένη κυβέρνηση». Σύμφωνα με πηγές του μέσου, η ηγεσία της χώρας βρίσκεται σε μια σφοδρή εσωτερική σύγκρουση.
Από τη μία πλευρά, οι πολιτικοί ηγέτες, όπως ο Πρόεδρος του Κοινοβουλίου Γκαλιμπάφ και ο Υπουργός Εξωτερικών Αραγτσί, τάσσονται υπέρ της συνέχισης των συνομιλιών για να αποφευχθεί η καταστροφή. Από την άλλη, οι διοικητές των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC), υπό τον στρατηγό Αχμάντ Βαχιντί, αρνούνται οποιαδήποτε παραχώρηση όσο συνεχίζεται ο ναυτικός αποκλεισμός.
Η κρίσιμη λεπτομέρεια που αναδεικνύει το Axios είναι ότι οι ΗΠΑ και οι Πακιστανοί μεσολαβητές περιμένουν την τελική ετυμηγορία του Ανώτατου Ηγέτη, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ. Οι Ιρανοί διαπραγματευτές παραδέχθηκαν ότι δεν έχουν το «πράσινο φως» για να προχωρήσουν σε συμφωνία χωρίς τη δική του παρέμβαση. Αυτό το κενό εξουσίας ή η εσκεμμένη καθυστέρηση από πλευράς Τεχεράνης ήταν που οδήγησε τον Τραμπ στην απόφαση να δώσει χρόνο, αποφεύγοντας τον πόλεμο αλλά κρατώντας το «δάχτυλο στη σκανδάλη».
Παράλληλα, το Axios επισημαίνει ότι η παράταση αυτή ενέχει κινδύνους για την αξιοπιστία του Τραμπ. Αν και αποτρέπει την άμεση κλιμάκωση, η ακύρωση της επίθεσης την τελευταία στιγμή μπορεί να ερμηνευτεί από το Ιράν ως αδυναμία ή απροθυμία για πραγματική σύγκρουση, υπονομεύοντας το «μοχλό πίεσης» που προσπαθεί να χτίσει ο Λευκός Οίκος. Την ίδια στιγμή, οι απειλητικές δηλώσεις από την πλευρά των Ιρανών στρατιωτικών, που δηλώνουν «100% έτοιμοι» για απάντηση, δείχνουν ότι το κλίμα παραμένει εκρηκτικό.
NYT: Γιατί η Τεχεράνη δεν εμπιστεύεται τον Τραμπ
Το δομικό πρόβλημα στις σχέσεις των δύο πλευρών, ωστόσο, δεν είναι μόνο η στρατιωτική ισχύς, αλλά η πλήρης απουσία εμπιστοσύνης, όπως αναλύουν οι The New York Times. Οι Ιρανοί ηγέτες αισθάνονται ότι έχουν «καεί» επανειλημμένα από τον Τραμπ.
Η μνήμη της αποχώρησης των ΗΠΑ από την πυρηνική συμφωνία (JCPOA) το 2018 παραμένει νωπή. Η Τεχεράνη θεωρεί τον Τραμπ έναν απρόβλεπτο και δόλιο συνομιλητή, ο οποίος μπορεί να διατάξει επιθέσεις ακόμη και κατά τη διάρκεια διαπραγματεύσεων, όπως συνέβη τον περασμένο Φεβρουάριο στη Γενεύη.
Σύμφωνα με τους NYT, ο Ιρανός Πρόεδρος Πεζεσκιάν έχει προειδοποιήσει ότι οι ΗΠΑ επιδιώκουν να «προδώσουν τη διπλωματία» για άλλη μια φορά. Αυτός ο φόβος ωθεί το Ιράν να επιμένει σε μικρά, σταδιακά βήματα, αρνούμενο να κάνει μη αναστρέψιμες υποχωρήσεις, όπως η παράδοση του αποθέματος εμπλουτισμένου ουρανίου, χωρίς ακλόνητες εγγυήσεις. Το πρόβλημα είναι ότι τέτοιες εγγυήσεις είναι αδύνατον να δοθούν σε ένα σύστημα όπου ο επόμενος Πρόεδρος μπορεί να ακυρώσει τις αποφάσεις του προκατόχου του.
Επιπλέον, η στενή σχέση του Τραμπ με τον Μπέντζαμιν Νετανιάχου επιτείνει την καχυποψία. Η Τεχεράνη βλέπει τον Τραμπ ως «μαριονέτα» του Ισραηλινού πρωθυπουργού, ο οποίος επιδιώκει την επανέναρξη των βομβαρδισμών. Οι αναλυτές που επικαλούνται οι New York Times, όπως ο Ρόμπερτ Μάλι, σημειώνουν ότι ο σχεδιασμός μιας συμφωνίας απαιτεί χρόνο που ο Τραμπ δεν φαίνεται να διαθέτει, δεδομένης της ανυπομονησίας του για γρήγορα αποτελέσματα.
Η ανάλυση καταλήγει στο ότι, παρά την εκεχειρία, οι δύο πλευρές βρίσκονται σε μια «σκακιέρα» όπου κάθε κίνηση ερμηνεύεται ως απόπειρα εξαπάτησης. Το Ιράν θυμάται την επιχείρηση του περασμένου Ιουνίου, όταν δέχθηκε πλήγματα ενώ διαπραγματευόταν μέσω του Ομάν.
Με το επίπεδο εμπιστοσύνης να είναι πρακτικά μηδενικό, η παράταση της εκεχειρίας μοιάζει περισσότερο με μια προσωρινή ανάπαυλα σε έναν πόλεμο νεύρων παρά με την απαρχή μιας πραγματικής ειρήνης. Η σκακιέρα είναι στημένη, αλλά οι παίκτες φαίνονται έτοιμοι να ανατρέψουν το τραπέζι ανά πάσα στιγμή.
