Σε μία περίοδο με πολύ διπλωματικό παρασκήνιο, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έδωσε στις αντιμαχόμενες φατρίες του Ιράν ένα σύντομο χρονικό περιθώριο για να ενωθούν πίσω από μια συνεκτική αντιπρόταση — διαφορετικά, η εκεχειρία που παρέτεινε την Τρίτη 21/4 θα λήξει, σύμφωνα με τρεις Αμερικανούς αξιωματούχους που μίλησαν στο Axios.
«Ο Τραμπ είναι διατεθειμένος να δώσει άλλες τρεις έως πέντε ημέρες εκεχειρίας ώστε οι Ιρανοί να οργανωθούν», δήλωσε μία πηγή που έχει ενημερωθεί για το θέμα. «Δεν πρόκειται να είναι μια παράταση με ανοιχτή ημερομηνία λήξης».
Παρά το γεγονός ότι ο Τραμπ εμφανιζόταν έτοιμος να διατάξει την επανέναρξη των βομβαρδισμών, τελικά επέλεξε να «παγώσει» τις επιθέσεις, επικαλούμενος το γεγονός ότι η ηγεσία της Τεχεράνης εμφανίζεται βαθιά διχασμένη και ανίκανη να παρουσιάσει μια ενιαία πρόταση.
Με τη διατήρηση του ναυτικού αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια ως μέσο πίεσης, ο Αμερικανός Πρόεδρος επιχειρεί να σύρει την Ισλαμική Δημοκρατία σε έναν συμβιβασμό.
Αναζητείται Ιρανός ηγέτης με εξουσία για το «ναι»
Οι διαπραγματευτές του Τραμπ πιστεύουν ότι μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου και τη διαχείριση του τι έχει απομείνει από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν παραμένει εφικτή. Ωστόσο, ανησυχούν ότι ενδέχεται να μην υπάρχει κανείς στην Τεχεράνη με την εξουσία να πει το «ναι».
Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, πρωτότοκος γιος του Αλί Χαμενεΐ στο Ιράν και ανώτατος ηγέτης της χώρας © YouTube/ printscreen
Ο ανώτατος ηγέτης Moζτάμπα Χαμενέϊ επικοινωνεί ελάχιστα. Οι στρατηγοί των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC), που έχουν πλέον τον έλεγχο της χώρας, και οι πολιτικοί διαπραγματευτές του Ιράν βρίσκονται αναμεταξύ τους σε ανοιχτή σύγκρουση για τη στρατηγική.
«Διαπιστώσαμε ότι υπάρχει απόλυτη ρήξη μέσα στο Ιράν μεταξύ των διαπραγματευτών και του στρατού — χωρίς καμία από τις δύο πλευρές να έχει πρόσβαση στον ανώτατο ηγέτη, ο οποίος δεν ανταποκρίνεται», ανέφερε Αμερικανός αξιωματούχος.
Το ιρανικό παρασκήνιο και οι διαφωνίες
Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι άρχισαν να βλέπουν τις διαφωνίες μετά τον πρώτο γύρο συνομιλιών στο Ισλαμαμπάντ, όταν έγινε σαφές ότι ο διοικητής των IRGC, στρατηγός Αχμάντ Βαχίντι, και οι συνεργάτες του απέρριψαν μεγάλο μέρος όσων είχαν συζητήσει οι ίδιοι οι Ιρανοί διαπραγματευτές.
O Aχμάντ Βαχίντι, επικεφαλής των Φρουρών της Επανάστασης © Χ.com
Η διάσπαση έγινε εμφανής την περασμένη Παρασκευή. Όταν ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί ανακοίνωσε την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, οι IRGC αρνήθηκαν να το εφαρμόσουν και άρχισαν να τον επικρίνουν δημόσια.
Τις επόμενες ημέρες, το Ιράν δεν έδωσε ουσιαστική απάντηση στην τελευταία πρόταση των ΗΠΑ και αρνήθηκε να δεσμευτεί για δεύτερο γύρο συνομιλιών στο Πακιστάν.
Η ρήξη είναι εν μέρει συνέπεια της δολοφονίας του Αλί Λαριτζανί από το Ισραήλ τον Μάρτιο. Ο Λαριτζανί είχε την πολιτική ισχύ να διατηρεί ενιαία τη λήψη αποφάσεων στο Ιράν.
Ο αντικαταστάτης του, Μοχάμεντ Ζολγκχάντρ, δεν είναι αποτελεσματικός στον συντονισμό μεταξύ IRGC, πολιτικής ηγεσίας και ανώτατου ηγέτη, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο.
Τα ταξίδια στο Ισλαμαμπάντ που δεν έγιναν
Οι τελευταίες 48 ώρες ήταν ιδιαίτερα απογοητευτικές για τον Λευκό Οίκο — ειδικά για τον αντιπρόεδρο Βανς, ο οποίος είχε ήδη ετοιμάσει τις αποσκευές του για το Ισλαμαμπάντ ώστε να ηγηθεί δεύτερου γύρου ειρηνευτικών συνομιλιών.
Αντί γι’ αυτό, περίμενε τους στρατηγούς των IRGC να επιτρέψουν στον πρόεδρο της Βουλής Γκαλιμπάφ και στον Αραγτσί να ταξιδέψουν στο Πακιστάν.
Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ © X.com
Τη Δευτέρα το βράδυ φαινόταν ότι οι Ιρανοί έδωσαν το «πράσινο φως» για συνομιλίες, αλλά μέχρι το πρωί της Τρίτης αυτό είχε αλλάξει, με απαίτηση για άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού.
Το προεδρικό αεροσκάφος Air Force Two περίμενε για ώρες έτοιμο να απογειωθεί, μέχρι που έγινε σαφές ότι το ταξίδι δεν θα πραγματοποιηθεί.
Οι απεσταλμένοι του Λευκού Οίκου Γουίτκοφ και Κούσνερ, που επρόκειτο να πετάξουν από το Μαϊάμι στο Ισλαμαμπάντ, επέστρεψαν τελικά στην Ουάσινγκτον.
Το απόγευμα της Τρίτης, ο Τραμπ συναντήθηκε με την ομάδα εθνικής ασφάλειας: τον Βανς, τον Γουίτκοφ, τον Κούσνερ, τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, τον υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, τον διευθυντή της CIA Ράτκλιφ και άλλους ανώτερους αξιωματούχους.
Αρχικά, δεν ήταν σαφές αν θα επέλεγε μια μεγάλη στρατιωτική επίθεση στις ενεργειακές υποδομές του Ιράν – ή περισσότερο χρόνο για διπλωματία. Τελικά επέλεξε το δεύτερο.
«Το μέγεθος της ρήξης έγινε σαφές τις τελευταίες ημέρες. ‘Ετσι αποφασίστηκε να δοθεί λίγος περισσότερος χρόνος στη διπλωματία», είπε Αμερικανός αξιωματούχος.
Πετύχαμε ό,τι θέλαμε, ώρα να φύγουμε;
Πολλοί αξιωματούχοι και συνεργάτες του Τραμπ πιστεύουν ότι θεωρεί πως οι ΗΠΑ έχουν πετύχει ό,τι μπορούσαν στρατιωτικά και θέλει να αποχωρήσει από έναν όλο και πιο αντιδημοφιλή πόλεμο.
«Φαίνεται ότι ο Τραμπ δεν θέλει πλέον να χρησιμοποιήσει στρατιωτική ισχύ και έχει αποφασίσει να τερματίσει τον πόλεμο», ανέφερε πηγή κοντά του.
Ωστόσo, αν οι Πακιστανοί μεσολαβητές δεν καταφέρουν να εξασφαλίσουν τη συμμετοχή του Ιράν εντός της προθεσμίας, η στρατιωτική επιλογή επιστρέφει στο τραπέζι.
Τι μπορούμε να περιμένουμε
Οι αξιωματούχοι αναμένουν από τον Μοτζταμπά Χαμενεΐ να σπάσει τη σιωπή του (αν είναι σε βιολογική ή πνευματική θέση να το κάνει) και να δώσει σαφείς οδηγίες για επιστροφή στις διαπραγματεύσεις.
Η παράταση της εκεχειρίας κόστισε στον Τραμπ μέρος της διαπραγματευτικής του ισχύος. Ο ίδιος θεωρεί ότι ο ναυτικός αποκλεισμός που διατηρεί αντισταθμίζει την απώλεια, υποστηρίζοντας ότι το Ιράν «διψά για χρήματα».
Σε ανάρτησή του στο Truth Social, τόνισε ότι ο αποκλεισμός είναι το βασικό του εργαλείο πίεσης, λέγοντας ότι το Ιράν θέλει ανοιχτά τα Στενά του Ορμούζ για να κερδίζει περίπου 500 εκατ. δολάρια την ημέρα. Διαφορετικά έχει τρομακτική και ανεπανόρθωτη ζημία.
Πρόσθεσε ότι αν ανοίξουν τα Στενά χωρίς συμφωνία, δεν θα υπάρξει ποτέ στο μέλλον συμφωνία με το Ιράν, εκτός αν προηγηθεί πλήρης στρατιωτική καταστροφή της χώρας.
