Το Ιράν εμφανίζεται διατεθειμένο να χαλαρώσει τη στάση του, καταθέτοντας νέα πρόταση προς τις Ηνωμένες Πολιτείες με στόχο την επανεκκίνηση των ειρηνευτικών συνομιλιών και τη σταδιακή αποκλιμάκωση της έντασης, αναφέρει δημοσίευμα της Wall Street Journal. Η κίνηση αυτή ερμηνεύεται ως ένδειξη συμβιβασμού από την Τεχεράνη, σε μια περίοδο κατά την οποία η συνεχιζόμενη αντιπαράθεση επιβαρύνει σημαντικά την οικονομία της και εντείνει την αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Παρά τη μετατόπιση αυτή, η απόσταση μεταξύ των δύο πλευρών παραμένει μεγάλη, ιδίως σε ό,τι αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ.
Η νέα ιρανική πρόταση διαφοροποιείται αισθητά από προηγούμενες θέσεις, καθώς δεν θέτει πλέον ως προϋπόθεση για την έναρξη συνομιλιών τον άμεσο τερματισμό του αμερικανικού αποκλεισμού. Αντίθετα, εισηγείται μια πιο σταδιακή διαδικασία, κατά την οποία ζητήματα όπως η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ θα μπορούσαν να συζητηθούν παράλληλα με εγγυήσεις από τις ΗΠΑ για περιορισμό των επιθέσεων και σταδιακή άρση των περιορισμών στα ιρανικά λιμάνια. Σε επόμενο στάδιο, προτείνεται να τεθεί στο τραπέζι το ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος, σε αντάλλαγμα για την άρση των κυρώσεων.
Τραμπ: Δεν είναι ικανοποιητική η πρόταση του Ιράν
Παρά τα σημάδια ευελιξίας, η Ουάσιγκτον διατηρεί επιφυλακτική στάση. Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι, αν και αναγνωρίζει τη διάθεση της Τεχεράνης για συμφωνία, δεν θεωρεί την πρόταση ικανοποιητική. Η αμερικανική πλευρά επιμένει σε αυστηρούς όρους, μεταξύ των οποίων η αναστολή του εμπλουτισμού ουρανίου για μεγάλο χρονικό διάστημα και η παράδοση των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου υλικού-αιτήματα που το Ιράν απορρίπτει κατηγορηματικά. Η διαφωνία αυτή αποτελεί ένα από τα βασικά εμπόδια για την πρόοδο των διαπραγματεύσεων.
Στο μεταξύ, η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ παραμένει κρίσιμη. Η Τεχεράνη έχει περιορίσει την πρόσβαση στη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό, πραγματοποιώντας επιθέσεις σε εμπορικά πλοία και δεξαμενόπλοια, γεγονός που έχει διαταράξει τη διεθνή ναυσιπλοΐα. Δεδομένου ότι περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου διέρχεται από το συγκεκριμένο σημείο, οι εξελίξεις έχουν άμεσο αντίκτυπο στις τιμές ενέργειας, οι οποίες παραμένουν σε υψηλά επίπεδα. Σε απάντηση, οι Ηνωμένες Πολιτείες επέβαλαν ναυτικό αποκλεισμό, στοχεύοντας στη μείωση των ιρανικών εξαγωγών και στην άσκηση πίεσης για παραχωρήσεις.
Η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι οι εχθροπραξίες έχουν τερματιστεί για να αποφύγει την υποχρέωση έγκρισης του Κογκρέσου
Παρά την ύπαρξη εκεχειρίας από τις αρχές Απριλίου, η ένταση δεν έχει εκτονωθεί πλήρως. Αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις εξακολουθούν να βρίσκονται στην περιοχή, ενώ ο αποκλεισμός παραμένει σε ισχύ, προκαλώντας νομικές και πολιτικές αντιπαραθέσεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ. Η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι οι εχθροπραξίες έχουν τερματιστεί, επικαλούμενη την κατάπαυση του πυρός, προκειμένου να αποφύγει την υποχρέωση έγκρισης από το Κογκρέσο βάσει του Νόμου περί Πολεμικών Εξουσιών. Ωστόσο, επικριτές επισημαίνουν ότι ο συνεχιζόμενος αποκλεισμός συνιστά de facto πολεμική ενέργεια, γεγονός που θέτει υπό αμφισβήτηση τη νομική βάση της αμερικανικής στάσης.
Το ζήτημα έχει προκαλέσει έντονες πολιτικές αντιδράσεις στην Ουάσιγκτον. Οι Δημοκρατικοί κατηγορούν τον πρόεδρο ότι παρακάμπτει τις συνταγματικές διαδικασίες, ενώ ακόμη και ορισμένοι Ρεπουμπλικάνοι εκφράζουν ανησυχίες για τη διάρκεια και το κόστος της σύγκρουσης. Μέχρι στιγμής, οι προσπάθειες του Κογκρέσου να περιορίσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις δεν έχουν ευοδωθεί, γεγονός που επιτρέπει στην εκτελεστική εξουσία να διατηρεί τον έλεγχο της κατάστασης.
Παράλληλα, συνεχίζονται οι διπλωματικές επαφές μέσω τρίτων χωρών, όπως το Πακιστάν, το Κατάρ, η Αίγυπτος και η Τουρκία. Το Ιράν έχει δηλώσει ότι είναι έτοιμο να συμμετάσχει σε νέες συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ, υπό την προϋπόθεση ότι οι ΗΠΑ θα εξετάσουν σοβαρά τη νέα του πρόταση. Ωστόσο, προηγούμενες προσπάθειες συνάντησης απέτυχαν, γεγονός που υπογραμμίζει τη δυσπιστία που εξακολουθεί να χαρακτηρίζει τις σχέσεις των δύο πλευρών.
Η οικονομική διάσταση της κρίσης είναι εξίσου σημαντική. Οι κυρώσεις και ο αποκλεισμός έχουν περιορίσει δραστικά τα έσοδα του Ιράν, ενώ η αβεβαιότητα επηρεάζει αρνητικά και τις διεθνείς αγορές. Ταυτόχρονα, οι υψηλές τιμές ενέργειας δημιουργούν πιέσεις στις οικονομίες πολλών χωρών, ενισχύοντας το κίνητρο για μια διπλωματική λύση.
Συνολικά, η νέα πρόταση της Τεχεράνης συνιστά ένα βήμα προς την κατεύθυνση της αποκλιμάκωσης, χωρίς όμως να εγγυάται άμεση πρόοδο. Οι βασικές διαφορές παραμένουν άλυτες και η πορεία των συνομιλιών αναμένεται να είναι μακρά και περίπλοκη. Το επόμενο διάστημα θα κρίνει αν η συγκρατημένη αυτή μετατόπιση μπορεί να μετατραπεί σε ουσιαστική συμφωνία ή αν η αντιπαράθεση θα συνεχίσει να επιβαρύνει την περιφερειακή και παγκόσμια σταθερότητα.
