Το Άμστερνταμ γράφει ιστορία ως η πρώτη πρωτεύουσα παγκοσμίως που απαγορεύει τις διαφημίσεις για προϊόντα κρέατος και ορυκτά καύσιμα σε δημόσιους χώρους.
Από την 1η Μαΐου, οι αφίσες για μπέργκερ, βενζινοκίνητα αυτοκίνητα και αεροπορικές εταιρείες χαμηλού κόστους εξαφανίστηκαν από τις στάσεις των τραμ, τους σταθμούς του μετρό και τις διαφημιστικές πινακίδες της πόλης.
Εκεί όπου μέχρι πρόσφατα οι κάτοικοι έβλεπαν προσφορές για φθηνές διακοπές και «nuggets» κοτόπουλου, πλέον αντικρίζουν αφίσες για το εθνικό μουσείο Rijksmuseum ή συναυλίες κλασικής μουσικής. Η κίνηση αυτή δεν είναι τυχαία, καθώς η δημοτική αρχή επιδιώκει να εναρμονίσει την εικόνα της πόλης με τους περιβαλλοντικούς της στόχους, δηλαδή την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050 και τον υποδιαπλασιασμό της κατανάλωσης κρέατος από τους πολίτες.
Η Ανέκε Βίνοφ, από το κόμμα των Πρασίνων, εξηγεί στο BBC: «Η κλιματική κρίση είναι επείγουσα. Αν θέλεις να ηγείσαι στις κλιματικές πολιτικές και την ίδια στιγμή νοικιάζεις τους τοίχους σου για το ακριβώς αντίθετο, τότε τι κάνεις;».
Παρόμοια είναι και η θέση της Άνκε Μπέικερ, η οποία εισηγήθηκε τους περιορισμούς, απορρίπτοντας τις κατηγορίες περί παρεμβατικού κράτους. «Προσπαθούμε να εμποδίσουμε τις μεγάλες εταιρείες από το να μας λένε συνέχεια τι πρέπει να τρώμε και να αγοράζουμε. Με έναν τρόπο, δίνουμε στους ανθρώπους περισσότερη ελευθερία να κάνουν τη δική τους επιλογή», δηλώνει χαρακτηριστικά.
Πολιτικά, η απόφαση αυτή αλλάζει το αφήγημα. Τοποθετώντας το κρέας στην ίδια κατηγορία με τις πτήσεις και τα πετρελαιοκίνητα οχήματα, η κατανάλωσή του παύει να θεωρείται μια καθαρά ιδιωτική διατροφική επιλογή και μετατρέπεται σε κλιματικό ζήτημα. Όπως αναφέρει το BBC, ακτιβιστές όπως η δικηγόρος Χάνα Πρινς παραλληλίζουν την απαγόρευση με τον σταδιακό εξοστρακισμό των διαφημίσεων τσιγάρων.
«Αν κοιτάξω παλιές φωτογραφίες, βλέπω τον διάσημο ποδοσφαιριστή Γιόχαν Κρόιφ σε διαφημίσεις καπνού. Αυτό θεωρούνταν φυσιολογικό τότε. Πλέον μας φαίνεται περίεργο. Αυτό που βλέπουμε στον δημόσιο χώρο είναι αυτό που θεωρούμε φυσιολογικό στην κοινωνία μας. Και δεν νομίζω ότι είναι φυσιολογικό να βλέπουμε δολοφονημένα ζώα σε διαφημιστικές πινακίδες», σημειώνει η Πρινς.
Οι αντιδράσεις στην απόφαση του Άμστερνταμ
Φυσικά, η βιομηχανία κρέατος και οι τουριστικοί πράκτορες αντιδρούν έντονα. Η Ολλανδική Ένωση Κρέατος χαρακτήρισε το μέτρο ως έναν «ανεπιθύμητο τρόπο επηρεασμού της συμπεριφοράς των καταναλωτών», τονίζοντας ότι το κρέας περιέχει απαραίτητα θρεπτικά συστατικά. Από την άλλη, οι τουριστικοί φορείς θεωρούν την απαγόρευση δυσανάλογο περιορισμό της εμπορικής τους ελευθερίας.
Αν και δεν υπάρχουν ακόμη οριστικά στοιχεία ότι η απουσία διαφημίσεων οδηγεί άμεσα σε φυτοφαγικές κοινωνίες, οι επιστήμονες παρακολουθούν το πείραμα με ενδιαφέρον. Η επιδημιολόγος Γιορέντε Μάκενμπαχ επισημαίνει στο BBC ότι η πανταχού παρούσα διαφήμιση γρήγορου φαγητού «κανονικοποιεί» την κατανάλωσή του. Αφαιρώντας αυτά τα ερεθίσματα, αλλάζουν σταδιακά και τα κοινωνικά πρότυπα.
Το Άμστερνταμ ακολουθεί τα βήματα του Χάαρλεμ και της Ουτρέχτης, αλλά ως παγκόσμιος τουριστικός κόμβος, το μήνυμά του αντηχεί πολύ δυνατότερα. Παρά το γεγονός ότι οι ίδιες διαφημίσεις συνεχίζουν να εμφανίζονται στις οθόνες των κινητών μας, η αλλαγή στο φυσικό περιβάλλον της πόλης σηματοδοτεί μια νέα εποχή για την αστική οικολογία.
