Σε επικίνδυνη κλιμάκωση εισήλθε εκ νέου η σύγκρουση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν στον Περσικό Κόλπο, καθώς οι δύο πλευρές αντάλλαξαν πυρά τη Δευτέρα, σε μια εξέλιξη που απειλεί να καταρρεύσει την εύθραυστη εκεχειρία τεσσάρων εβδομάδων.
Τα γεγονότα εκτυλίχθηκαν κυρίως γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, τον σημαντικότερο θαλάσσιο διάδρομο για τη διεθνή ενεργειακή τροφοδοσία.
Σύμφωνα με τον επικεφαλής της US Central Command, ναύαρχο Brad Cooper, οι αμερικανικές δυνάμεις αναγκάστηκαν να αποκρούσουν συντονισμένες επιθέσεις από ιρανικά drones, πυραύλους και ταχύπλοα σκάφη, την ώρα που συνόδευαν δύο πλοία με αμερικανική σημαία ώστε να διασχίσουν με ασφάλεια τα Στενά.
Εκατέρωθεν επιθέσεις και επέκταση ξανά στις χώρες του Κόλπου
Η επιχείρηση αυτή εντάσσεται σε ευρύτερο σχέδιο διασφάλισης της ναυσιπλοΐας που έχει ενεργοποιήσει η Ουάσιγκτον.
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις κατέστρεψαν επτά ιρανικά ταχύπλοα σκάφη, υπογραμμίζοντας την ένταση των συγκρούσεων στη θάλασσα.
Την ίδια στιγμή, η αμερικανική πλευρά επιχείρησε να ανοίξει θαλάσσιο διάδρομο για δεκάδες εμπορικά πλοία που είχαν εγκλωβιστεί στην περιοχή, σε μια επιχείρηση που φέρεται να φέρει την ονομασία «Project Freedom».
Η ένταση δεν περιορίστηκε στη ναυτική αντιπαράθεση. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανακοίνωσαν ότι αναχαίτισαν ιρανικούς πυραύλους, ενώ κατηγόρησαν την Τεχεράνη για επίθεση με drone που προκάλεσε μεγάλη πυρκαγιά στο λιμάνι Φουτζάιρα, τραυματίζοντας τουλάχιστον τρία άτομα. Παράλληλα, για πρώτη φορά από την έναρξη της εκεχειρίας, εκδόθηκαν αλλεπάλληλες προειδοποιήσεις προς τον πληθυσμό για επερχόμενες πυραυλικές απειλές, ειδικά στο Ντουμπάϊ.
Σε ξεχωριστό περιστατικό, δεξαμενόπλοιο που συνδέεται με την Abu Dhabi National Oil Company φέρεται να επλήγη από ιρανικά drones εκτός των Στενών του Ορμούζ, επιβεβαιώνοντας ότι οι επιθέσεις επεκτείνονται πέραν των στενών γεωγραφικών ορίων του περάσματος.
Στα 114 δολάρια το βαρέλι
Η αναζωπύρωση της βίας είχε άμεσο αντίκτυπο στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Η τιμή του πετρελαίου Brent κατέγραψε άνοδο περίπου 6%, ξεπερνώντας τα 114 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ το αμερικανικό αργό σημείωσε άνοδο άνω του 4%, πλησιάζοντας τα 106 δολάρια.
Οι εξελίξεις εντείνουν τους φόβους για νέα διαταραχή στην παγκόσμια προσφορά, καθώς μέσω των Στενών του Ορμούζ διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Η εκεχειρία, που τέθηκε σε ισχύ στις 8 Απριλίου, φαίνεται πλέον εξαιρετικά εύθραυστη. Αν και Αμερικανοί αξιωματούχοι απέφυγαν να δηλώσουν επισήμως ότι έχει παραβιαστεί, αναγνώρισαν ότι η κατάσταση παραμένει «ρευστή». Ο πρέσβης των ΗΠΑ στον Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, Mike Waltz, παρέπεμψε τον χαρακτηρισμό των εξελίξεων στον Λευκό Οίκο.
Την ίδια στιγμή, πολιτικές φωνές στις ΗΠΑ και το Ισραήλ ζητούν σκληρή απάντηση. Ο γερουσιαστής Lindsey Graham έκανε λόγο για ανάγκη «ισχυρού και άμεσου πλήγματος» κατά του Ιράν, ενώ ο πρώην πρωθυπουργός του Ισραήλ Naftali Bennett χαρακτήρισε τις επιθέσεις ως de facto επανέναρξη του πολέμου στην περιοχή.
Κλειδί τα Στενά του Ορμούζ
Στο επίκεντρο της κρίσης παραμένουν τα Στενά του Ορμούζ, όπου το Ιράν έχει περιορίσει δραστικά τη ναυσιπλοΐα, ζητώντας την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού στα λιμάνια του ως προϋπόθεση για την πλήρη επαναλειτουργία τους. Παρά τις αναφορές για ναρκοθέτηση, οι αμερικανικές δυνάμεις υποστηρίζουν ότι διαθέτουν την τεχνολογία για να διασφαλίσουν ασφαλείς διαδρόμους, ακόμη και με τη χρήση υποβρύχιων drones.
Η ευρύτερη σύγκρουση, που ξεκίνησε στα τέλη Φεβρουαρίου με αεροπορικά πλήγματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά ιρανικών στόχων, έχει ήδη προκαλέσει πάνω από 5.500 θανάτους, κυρίως στο Ιράν και τον Λίβανο. Παράλληλα, συνεχίζονται οι επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων στην περιοχή, με νέα περιστατικά να καταγράφονται βόρεια της Φουτζάιρα, αλλά και εκρήξεις σε πλοία που διέπλεαν τα Στενά.
Η νέα αυτή κλιμάκωση αναδεικνύει το αδιέξοδο στις διπλωματικές προσπάθειες για μια μακροπρόθεσμη συμφωνία μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, ενώ αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο γενικευμένης σύρραξης σε μία από τις πιο κρίσιμες ενεργειακά περιοχές του πλανήτη.
