Σε τροχιά σύγκρουσης οδηγούνται οι ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις για την εφαρμογή της διατλαντικής εμπορικής συμφωνίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς οι νέες απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για επιβολή δασμών στα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα ενισχύουν τη δυσπιστία μεγάλου μέρους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Οι διαπραγματευτές από το Ευρωκοινοβούλιο, τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να επιχειρήσουν να γεφυρώσουν τις διαφορές τους, σε μια κρίσιμη συνάντηση, ενώ το αδιέξοδο γύρω από τη συμφωνία που επιτεύχθηκε τον περασμένο Ιούλιο στο Τέρνμπερι της Σκωτίας βαθαίνει.
Αρκετές χώρες της ΕΕ, με επικεφαλής τη Γερμανία και τη ισχυρή αυτοκινητοβιομηχανία της, καθώς και ο επίτροπος Εμπορίου Μάρος Σέφτσοβιτς, επιδιώκουν την ταχεία επικύρωση της συμφωνίας. Ωστόσο, σημαντικό τμήμα της πολιτικής ομάδας της Αριστεράς στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αντιδρά, θεωρώντας ότι οι κινήσεις του Τραμπ υπονομεύουν την αξιοπιστία της Ουάσινγκτον.
Αντιδράσεις στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
Επικεφαλής των αντιδράσεων είναι ο πρόεδρος της επιτροπής Εμπορίου Μπερντ Λάνγκε, ο οποίος, μαζί με συμμάχους του, υποστηρίζει ότι η απειλή για δασμούς 25% στα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα επιβεβαιώνει ότι η συμφωνία δεν μπορεί να θεωρηθεί ασφαλής. Στο ίδιο μήκος κύματος, η Καθλίν Βαν Μπρεμπτ δήλωσε ότι η συμφωνία του Τέρνμπερι είναι «κακή» και ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν πρόκειται να την εγκρίνει χωρίς ουσιαστικές αλλαγές. Η συμφωνία είχε αρχικά κατοχυρωθεί σε κοινή δήλωση τον Αύγουστο και εγκρίθηκε από τα κράτη-μέλη τον Νοέμβριο χωρίς τροποποιήσεις. Ωστόσο, οι επιφυλάξεις εντάθηκαν μετά από προηγούμενες δηλώσεις του Τραμπ, όπως η πρόθεσή του να προσαρτήσει τη Γροιλανδία, που αποτελεί έδαφος της Δανίας.
Υπό την καθοδήγηση του Λάνγκε, οι ευρωβουλευτές προώθησαν πρόσθετους όρους, που προβλέπουν καθυστέρηση της εφαρμογής έως ότου οι ΗΠΑ μειώσουν τους δασμούς στον χάλυβα, δυνατότητα αναστολής της συμφωνίας σε περίπτωση απειλής της εδαφικής ακεραιότητας της ΕΕ, καθώς και πρόωρη λήξη της πριν το τέλος της θητείας Τραμπ.
Διπλωματικές επαφές χωρίς αποτέλεσμα
Σε μια προσπάθεια εκτόνωσης της έντασης, ο Σέφτσοβιτς συναντήθηκε στο Παρίσι με τον Αμερικανό εμπορικό εκπρόσωπο Τζέιμισον Γκριρ. Ωστόσο, οι συνομιλίες δεν κατέληξαν σε συμφωνία, καθώς η αμερικανική πλευρά δεν απέσυρε την απειλή επιβολής δασμών στα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα. Την ίδια ώρα, η νέα παρέμβαση του Τραμπ, που συνοδεύτηκε και από την ανακοίνωση αποχώρησης χιλιάδων Αμερικανών στρατιωτών από τη Γερμανία, θεωρείται ότι στόχευε στην άσκηση πίεσης προς την ΕΕ ενόψει των διαπραγματεύσεων. Διπλωματικές πηγές εκφράζουν ανησυχία ότι τέτοιες κινήσεις ενδέχεται να ενισχύσουν τις σκληρές φωνές εντός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και να φέρουν περισσότερες χώρες πιο κοντά στη θέση της Γαλλία, η οποία ζητά πρόσθετες εγγυήσεις για τη συμφωνία.
Από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν κάλεσε σε τήρηση της συμφωνίας, υπογραμμίζοντας ότι βασίζεται σε αρχές όπως η ευημερία, οι κοινοί κανόνες και η αξιοπιστία. Όπως ανέφερε, η ΕΕ βρίσκεται στο τελικό στάδιο υλοποίησης των δεσμεύσεών της για τους δασμούς, ενώ από την πλευρά των ΗΠΑ παραμένουν εκκρεμότητες, ιδίως σε ό,τι αφορά την ευθυγράμμιση με το συμφωνημένο ανώτατο όριο δασμών. Η ΕΕ αναμένεται να ολοκληρώσει τις υποχρεώσεις της μόλις τεθεί σε ισχύ η σχετική νομοθεσία που θα καταργεί δασμούς σε βιομηχανικά προϊόντα από τις ΗΠΑ. Ωστόσο, η απειλή για νέους δασμούς στα αυτοκίνητα έρχεται σε αντίθεση με τη συμφωνημένη οροφή του 15%. Παράλληλα, η νομική βάση της συμφωνίας έχει τεθεί υπό αμφισβήτηση μετά από απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ που ακύρωσε μεγάλο μέρος των αρχικών δασμών του Τραμπ. Ο υπουργός Εξωτερικών του Βέλγιο, Μαξίμ Πρεβό, σημείωσε ότι η εμπειρία δείχνει πως «μια συμφωνία σήμερα δεν είναι απαραίτητα συμφωνία και αύριο», υπογραμμίζοντας τη βασική δυσκολία της διαπραγμάτευσης.
Πιέσεις για ταχεία ολοκλήρωση
Την ίδια ώρα, εντός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αναπτύσσεται και αντίθετη δυναμική. Ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος Μάνφρεντ Βέμπερ στηρίζει τη συμφωνία και εξετάζει ακόμη και το ενδεχόμενο να ζητήσει ψηφοφορία τον Ιούνιο. Ο ίδιος τονίζει ότι οι διαπραγματεύσεις πρέπει να ολοκληρωθούν γρήγορα, προκειμένου να τεθεί σε ισχύ η συμφωνία, καθώς –όπως σημειώνει– η παρατεταμένη αβεβαιότητα πλήττει τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις. Ανάλογη στάση τηρούν και αρκετά κράτη-μέλη, με το Γερμανία να αντιτίθεται στην προσθήκη νέων όρων που θα μπορούσαν να επιδεινώσουν τις σχέσεις με την Ουάσινγκτον. Άλλες χώρες, όπως η Ισπανία, εμφανίζονται πιο ανοιχτές στην εισαγωγή ρήτρας λήξης της συμφωνίας, υπό την προϋπόθεση ότι αυτή θα ενεργοποιηθεί μετά την αποχώρηση του Τραμπ από την προεδρία. Η Γαλλία, τέλος, κινείται σε ενδιάμεση γραμμή, επιδιώκοντας ισορροπία μεταξύ της αυστηρής στάσης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της πιο συμβιβαστικής προσέγγισης της Γερμανίας. Ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν τόνισε ότι οι συμφωνίες πρέπει να τηρούνται, προειδοποιώντας ωστόσο ότι, σε περίπτωση νέων δασμών, η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει τα εργαλεία για να απαντήσει.
