Σε μια συνάντηση με υψηλό διπλωματικό και οικονομικό διακύβευμα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και ο πρόεδρος της Κίνας Σι Τζινπίνγκ άνοιξαν στο Πεκίνο έναν νέο γύρο συνομιλιών, με στόχο τη σταθεροποίηση των σχέσεων ανάμεσα στις δύο μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου. Η επίσκεψη αποτελεί την πρώτη παρουσία Αμερικανού προέδρου στην κινεζική πρωτεύουσα εδώ και σχεδόν εννέα χρόνια, σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις Ουάσιγκτον και Πεκίνου δοκιμάζονται από εμπορικές διαφορές, ανταγωνισμό στην τεχνολογία, την Ταϊβάν, αλλά και τις διεθνείς εντάσεις γύρω από το Ιράν.
Ο Σι υποδέχθηκε τον Αμερικανό πρόεδρο με μεγάλες τιμές στο Παλάτι του Λαού, στην καρδιά της πλατείας Τιενανμέν, όπου οι δύο ηγέτες αντάλλαξαν χειραψία μπροστά από τις σημαίες των ΗΠΑ και της Κίνας. Το κλίμα στην έναρξη της συνόδου ήταν εμφανώς θετικό, με τον Τραμπ να επιχειρεί από την πρώτη στιγμή να δώσει τόνο αποκλιμάκωσης στις συνομιλίες.
«Είναι τιμή να βρίσκομαι μαζί σας. Είναι τιμή να είμαι φίλος σας, και η σχέση ανάμεσα στην Κίνα και τις ΗΠΑ θα γίνει καλύτερη από ποτέ», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος, προσθέτοντας: «Μαζί θα έχουμε υπέροχο μέλλον».
Από την πλευρά του, ο Κινέζος πρόεδρος δήλωσε «ευτυχής» που υποδέχθηκε τον Τραμπ στο Πεκίνο και υπογράμμισε ότι οι δύο χώρες οφείλουν να επιλέξουν τον δρόμο της συνεργασίας. «Η συνεργασία ωφελεί και τα δύο μέρη, ενώ η σύγκρουση βλάπτει και τα δύο. Θα έπρεπε να είμαστε εταίροι, όχι αντίπαλοι», είπε ο Σι, τονίζοντας ότι ΗΠΑ και Κίνα πρέπει να «βοηθήσουν η μία χώρα την άλλη για να τα καταφέρουν» και να «ευημερήσουν μαζί». Ο Κινέζος ηγέτης σημείωσε ακόμη ότι οι δύο μεγάλες δυνάμεις καλούνται να χαράξουν έναν νέο δρόμο κατανόησης στη «νέα εποχή», προειδοποιώντας πως ο κόσμος βρίσκεται σε «σταυροδρόμι».
Ο Σι Τζινπίνγκ υπογράμμισε ότι η Ταϊβάν αποτελεί το πλέον κρίσιμο ζήτημα στις σχέσεις Κίνας-ΗΠΑ, προειδοποιώντας πως ο τρόπος με τον οποίο θα αντιμετωπιστεί μπορεί να καθορίσει τη συνολική πορεία των διμερών δεσμών.
Όπως ανέφερε, εάν το θέμα τύχει σωστής διαχείρισης, η σχέση των δύο χωρών μπορεί να παραμείνει σταθερή. Αντιθέτως, εάν υπάρξουν λανθασμένοι χειρισμοί, οι δύο πλευρές ενδέχεται να οδηγηθούν σε σύγκρουση, ωθώντας τις σχέσεις τους σε μια εξαιρετικά επικίνδυνη τροχιά.
Ο Κινέζος πρόεδρος πρόσθεσε ότι η «ανεξαρτησία της Ταϊβάν» είναι ασυμβίβαστη με την ειρήνη στα Στενά της Ταϊβάν, σημειώνοντας πως η διατήρηση της ειρήνης και της σταθερότητας στην περιοχή αποτελεί το ευρύτερο κοινό συμφέρον Κίνας και Ηνωμένων Πολιτειών.
Παρά το θετικό κλίμα των δημόσιων δηλώσεων, η ατζέντα της συνάντησης παραμένει εξαιρετικά φορτισμένη. Το εμπόριο βρίσκεται στο επίκεντρο των επαφών, καθώς ο Τραμπ επιδιώκει μεγαλύτερο άνοιγμα της κινεζικής αγοράς για τις αμερικανικές επιχειρήσεις. Η παρουσία κορυφαίων επιχειρηματικών στελεχών, όπως ο Έλον Μασκ της Tesla, ο Τιμ Κουκ της Apple, ο Τζένσεν Χουάνγκ της Nvidia και ο Κέλι Όρτμπεργκ της Boeing, αναδεικνύει τον έντονα οικονομικό και τεχνολογικό χαρακτήρα της επίσκεψης.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά και το ζήτημα της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς ο ανταγωνισμός ΗΠΑ-Κίνας στον τομέα των προηγμένων τεχνολογιών και των ημιαγωγών αποτελεί ένα από τα πιο ευαίσθητα πεδία της διμερούς αντιπαράθεσης. Η συμμετοχή του επικεφαλής της Nvidia στην αμερικανική αποστολή θεωρείται ενδεικτική της σημασίας που αποδίδει η Ουάσιγκτον στην πρόσβαση στην κινεζική αγορά, αλλά και στον έλεγχο των τεχνολογιών αιχμής.
Αγκάθι η Ταϊβάν
Το πιο κρίσιμο, ωστόσο, θέμα παραμένει η Ταϊβάν. Σύμφωνα με την κινεζική κρατική ενημέρωση, ο Σι Τζινπίνγκ επανέλαβε ότι το ζήτημα της Ταϊβάν είναι το «πιο σημαντικό» στις σχέσεις Κίνας-ΗΠΑ. Προειδοποίησε ότι, εάν αντιμετωπιστεί σωστά, η διμερής σχέση μπορεί να παραμείνει σταθερή, ενώ σε αντίθετη περίπτωση οι δύο χώρες κινδυνεύουν να οδηγηθούν σε σύγκρουση ή ακόμη και σε μια «ιδιαίτερα επικίνδυνη» κατάσταση. Ο Κινέζος πρόεδρος υπογράμμισε επίσης ότι η «ανεξαρτησία της Ταϊβάν» είναι ασύμβατη με την ειρήνη στα Στενά της Ταϊβάν.
Παρατηρητές επισημαίνουν ότι το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στο πώς θα τοποθετηθεί ο Τραμπ για το αυτοδιοικούμενο νησί, καθώς το Πεκίνο αναμένεται να πιέσει για περιορισμό των αμερικανικών πωλήσεων όπλων προς την Ταϊπέι. Το θέμα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία μετά την πρόσφατη επίσκεψη στην Κίνα της ηγέτιδας του μεγαλύτερου κόμματος της αντιπολίτευσης της Ταϊβάν, κίνηση που ερμηνεύθηκε από αναλυτές ως προσπάθεια ενίσχυσης της κινεζικής επιρροής στις εξελίξεις γύρω από το νησί.
Στην ευρύτερη διπλωματική ατζέντα βρίσκεται και το Ιράν. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο είχε αφήσει νωρίτερα να εννοηθεί ότι Ουάσιγκτον και Πεκίνο θα συζητήσουν και ζητήματα διεθνών σχέσεων που προκαλούν κοινό προβληματισμό, χωρίς να δημοσιοποιηθούν όλες οι λεπτομέρειες. Η παρουσία του Ρούμπιο στο Πεκίνο έχει και συμβολικό βάρος, καθώς ο ίδιος είχε στο παρελθόν βρεθεί στο στόχαστρο κινεζικών κυρώσεων λόγω της σκληρής στάσης του για το Χονγκ Κονγκ και τη Σιντζιάνγκ. Η χειραψία του με τον Σι θεωρήθηκε ένδειξη ότι οι δύο πλευρές είναι διατεθειμένες να αφήσουν προσωρινά στην άκρη ορισμένες από τις πιο οξείες αντιπαραθέσεις τους για χάρη της υψηλής διπλωματίας.
Επιφυλακτικές οι ασιατικές αγορές
Την ίδια ώρα, οι αγορές στην Κίνα κινήθηκαν επιφυλακτικά. Οι κινεζικές μετοχές υποχώρησαν κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης, με τον Shanghai Composite να κλείνει με απώλειες 1%, ενώ πιέσεις δέχθηκαν και τεχνολογικές εταιρείες. Στο Χονγκ Κονγκ, οι μετοχές τεχνολογικών κολοσσών υποχώρησαν, παρά τα αρχικά κέρδη της Alibaba. Αναλυτές εκτιμούν ότι μια επιτυχής σύνοδος θα μπορούσε να ενισχύσει όχι μόνο το γουάν, αλλά και ευρύτερα τα ασιατικά νομίσματα, καθώς μια πιο προβλέψιμη σχέση ΗΠΑ-Κίνας θα λειτουργούσε θετικά για το επενδυτικό κλίμα στην περιοχή.
Η εικόνα της συνόδου είναι αυτή μιας προσεκτικά σκηνοθετημένης επαναπροσέγγισης, στην οποία και οι δύο πλευρές επιχειρούν να προβάλλουν διάθεση συνεργασίας χωρίς να εγκαταλείπουν τις βασικές τους θέσεις. Ο Τραμπ εμφανίζεται να αναζητά βραχυπρόθεσμα οφέλη στο εμπόριο και στις εξαγωγές, ενώ ο Σι δείχνει να τοποθετεί την Κίνα ως ισότιμη δύναμη απέναντι στις ΗΠΑ, με ορίζοντα έναν πιο ανταγωνιστικό διεθνή συσχετισμό.
Το αν η συνάντηση θα οδηγήσει σε ουσιαστικές συμφωνίες ή απλώς σε μια προσωρινή αποκλιμάκωση μένει να φανεί. Προς το παρόν, οι δημόσιες δηλώσεις των δύο ηγετών δείχνουν διάθεση συνεννόησης.
