Ο Ντόναλντ Τραμπ επέστρεψε στην Κίνα για να συνατήσει τον Σι Τζινπίνγκ, σε μια περίοδο βαθιών γεωποικονομικών μεταβολών. Οι συνομιλίες αναμένεται να επικεντρωθούν στον πόλεμο του Ιράν, το εμπόριο, την τεχνολογία και το ζήτημα της Ταϊβάν. Αλλά το ερώτημα είναι ποιος έχει το πάνω χέρι, σε μια συνάντηση υψηλού διακυβεύματος, στην οποία πολλά έχουν αλλάξει από το τελευταίο τετ α τετ των δύο ηγετών το 2017.
Το Πεκίνο εμφανίζεται πλέον πιο ισχυρό, τεχνολογικά εξελιγμένο και λιγότερο εξαρτημένο από τις ΗΠΑ, διεκδικώντας πρωταγωνιστικό ρόλο στη νέα παγκόσμια τάξη. Όταν ο Σι Τζινπίνγκ υποδέχθηκε τον Ντόναλντ Τραμπ στο Πεκίνο το 2017, η κινεζική ηγεσία επιδίωκε να δείξει ότι η Κίνα είχε πλέον αποκτήσει ισότιμη θέση απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η επίσκεψη είχε τότε λάβει σχεδόν αυτοκρατορικά χαρακτηριστικά, με τον Αμερικανό πρόεδρο να δειπνεί στην Απαγορευμένη Πόλη — μια τιμή που δεν είχε αποδοθεί σε κανέναν προηγούμενο ηγέτη των ΗΠΑ.
Σήμερα, σχεδόν μία δεκαετία αργότερα, ο Τραμπ επιστρέφει σε μια Κίνα σαφώς πιο ισχυρή και πολύ πιο διεκδικητική. Η νέα συνάντηση με τον Σι Τζινπίνγκ πραγματοποιείται σε ένα περιβάλλον γεωπολιτικών εντάσεων, με ανοιχτά μέτωπα στο εμπόριο, την τεχνολογία, την Ταϊβάν και πλέον τη Μέση Ανατολή και το Ιράν.
Σύμφωνα με αναλυτές που μίλησαν στο BBC, η Κίνα του 2026 δεν επιχειρεί πλέον απλώς να αποδείξει ότι βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Για πολλούς αναλυτές, θεωρείται ήδη ο σημαντικότερος στρατηγικός ανταγωνιστής που έχει αντιμετωπίσει ποτέ η Ουάσιγκτον.
Η στρατηγική του Σι απέναντι στο «America First» του Τραμπ
Ο Σι Τζινπίνγκ, έχοντας πλέον εδραιώσει μια άνευ προηγουμένου τρίτη θητεία στην εξουσία, προωθεί ένα φιλόδοξο σχέδιο οικονομικού μετασχηματισμού που βασίζεται στις λεγόμενες «νέες παραγωγικές δυνάμεις». Η κινεζική ηγεσία επενδύει τεράστια κεφάλαια στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, την τεχνητή νοημοσύνη, τη ρομποτική και τα ηλεκτρικά οχήματα.
Την ίδια ώρα, η πολιτική «America First» του Τραμπ αντιμετωπίζεται από πολλούς στην Κίνα με ειρωνεία αλλά και αυτοπεποίθηση. Δεν είναι τυχαίο ότι στα κινεζικά κοινωνικά δίκτυα ο Αμερικανός πρόεδρος έχει αποκτήσει το παρατσούκλι «Τσουάν Τζιανγκούο», που μεταφράζεται περίπου ως «Τραμπ, ο οικοδόμος του κινεζικού έθνους».
Πολλοί Κινέζοι θεωρούν ότι οι εμπορικοί πόλεμοι και οι δασμοί που επέβαλε ο Τραμπ τα προηγούμενα χρόνια τελικά ενίσχυσαν την άνοδο της Κίνας, αποδυναμώνοντας τη διεθνή εικόνα των ΗΠΑ, αναφέρουν αναλυτές στο BBC.
Η πόλη-σύμβολο της νέας κινεζικής εποχής
Η πόλη Τσονγκτσίνγκ αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της νέας Κίνας που θέλει να παρουσιάσει ο Σι Τζινπίνγκ στον κόσμο. Η τεράστια μητρόπολη των περισσότερων από 30 εκατομμυρίων κατοίκων έχει μετατραπεί από βιομηχανικό κέντρο σε τεχνολογικό και παραγωγικό κόμβο αιχμής.
Με ουρανοξύστες που μοιάζουν βγαλμένοι από κινηματογραφική ταινία επιστημονικής φαντασίας, υπερσύγχρονα δίκτυα μεταφορών και φουτουριστικές γειτονιές, η Τσονγκτσίνγκ εξελίσσεται σε βιτρίνα της κινεζικής τεχνολογικής ισχύος.
Η κινεζική κυβέρνηση έχει επενδύσει δισεκατομμύρια δολάρια στην περιοχή, με στόχο να δημιουργήσει τη «Silicon Valley της δυτικής Κίνας». Στα εργοστάσια της πόλης, η αυτοματοποίηση και η ρομποτική αλλάζουν ριζικά την παραγωγή, ενώ η Κίνα διαθέτει ήδη τον μεγαλύτερο αριθμό βιομηχανικών ρομπότ στον κόσμο.
Παράλληλα, το Πεκίνο επιχειρεί να ενισχύσει και τη λεγόμενη «ήπια ισχύ» του, προσελκύοντας εκατομμύρια τουρίστες μέσω πιο φιλικών πολιτικών εισόδου και διεθνούς προβολής.
Η πόλη Xiemen στην Κίνα@Pixabay
Τραμπ-Σι και η μάχη για την τεχνητή νοημοσύνη
Η τεχνολογική αντιπαράθεση μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας παραμένει ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα της νέας συνόδου κορυφής, αναλυτές στο BBC. Η Κίνα επιδιώκει πρόσβαση σε προηγμένα αμερικανικά μικροτσίπ τεχνητής νοημοσύνης, τα οποία θεωρούνται απαραίτητα για την ανάπτυξη ρομποτικών και ψηφιακών εφαρμογών νέας γενιάς.
Η κυβέρνηση του Τζο Μπάιντεν είχε επιχειρήσει να περιορίσει την κινεζική τεχνολογική πρόοδο μέσω περιορισμών στις εξαγωγές ημιαγωγών. Ωστόσο, ο Τραμπ χαλάρωσε εν μέρει αυτή τη στρατηγική, επιτρέποντας την πώληση ορισμένων προηγμένων τσιπ στην κινεζική αγορά.
Η σύγκρουση, όμως, δεν αφορά μόνο το εμπόριο. Αναλυτές προειδοποιούν ότι η ανεξέλεγκτη ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να δημιουργήσει σοβαρούς κινδύνους ασφαλείας, από κυβερνοεπιθέσεις μέχρι στρατιωτικές απειλές.
Η οικονομική αυτάρκεια της Κίνας και ο ρόλος του Τραμπ
Τα τελευταία χρόνια η Κίνα προσπαθεί συστηματικά να μειώσει την εξάρτησή της από την αμερικανική αγορά. Οι κινεζικές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ έχουν μειωθεί αισθητά, ενώ η Νοτιοανατολική Ασία και η Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν πλέον αναδειχθεί σε σημαντικότερους εμπορικούς εταίρους του Πεκίνου.
Ιδιαίτερα σημαντικός θεωρείται ο τομέας των ηλεκτρικών οχημάτων, όπου η Κίνα έχει αποκτήσει σαφές προβάδισμα. Η Τσονγκτσίνγκ βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της στρατηγικής, καθώς αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους παραγωγικούς κόμβους αυτοκινήτων παγκοσμίως.
Η άνοδος των τιμών πετρελαίου λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή ενισχύει περαιτέρω τη ζήτηση για ηλεκτρικά οχήματα, ενώ οι κινεζικές εταιρείες επιδιώκουν να επεκταθούν επιθετικά στις διεθνείς αγορές.
Η νέα παγκόσμια ισορροπία
Η επιστροφή του Τραμπ στην Κίνα πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η διεθνής ισορροπία ισχύος μεταβάλλεται ραγδαία. Η επιθετική εμπορική πολιτική των ΗΠΑ, οι κυρώσεις και οι δασμοί έχουν προκαλέσει αβεβαιότητα ακόμη και σε παραδοσιακούς συμμάχους της Ουάσιγκτον.
Αντίθετα, το Πεκίνο επιχειρεί να εμφανιστεί ως δύναμη σταθερότητας και οικονομικής συνεργασίας. Η Κίνα υποδέχεται συνεχώς ηγέτες από την Ευρώπη και τη Δύση, προβάλλοντας το μήνυμα ότι παραμένει ανοιχτή στις επενδύσεις και το διεθνές εμπόριο.
Βέβαια, πίσω από τη φουτουριστική εικόνα και την τεχνολογική πρόοδο, εξακολουθεί να υπάρχει ένα αυστηρά ελεγχόμενο πολιτικό σύστημα, με ισχυρή κρατική επιτήρηση και περιορισμένη ανοχή στην κριτική.
Ωστόσο, για τον Σι Τζινπίνγκ, η εικόνα της νέας Κίνας είναι ξεκάθαρη: μια χώρα ισχυρή, αυτάρκης και τεχνολογικά προηγμένη, έτοιμη να αμφισβητήσει ανοιχτά την αμερικανική κυριαρχία. Και ο Ντόναλντ Τραμπ επιστρέφει στο Πεκίνο γνωρίζοντας ότι πλέον απέναντί του βρίσκεται μια εντελώς διαφορετική υπερδύναμη.
Ντόναλντ Τραμπ και Σι Τζινπίνγκ © EPA/POOL/Freepik/Powergame.gr
Ο Τραμπ χαμηλώνει τους τόνους απέναντι στην Κίνα
Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε υποσχεθεί μια σκληρή εμπορική πολιτική απέναντι στην Κίνα. Ωστόσο, η οικονομική πραγματικότητα, η εξάρτηση των ΗΠΑ από κινεζικές πρώτες ύλες και οι γεωπολιτικές εξελίξεις ανάγκασαν την Ουάσιγκτον να υιοθετήσει πιο προσεκτική στάση.
Κατά την προεκλογική εκστρατεία του 2024, ο Ντόναλντ Τραμπ παρουσίαζε την Κίνα ως τον βασικό οικονομικό αντίπαλο των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε δεσμευθεί ότι θα επιβάλει δασμούς έως και 60% στα κινεζικά προϊόντα, ενώ εξεταζόταν ακόμη και η αφαίρεση των προνομιακών εμπορικών σχέσεων που απολαμβάνει το Πεκίνο από την ένταξή του στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου.
Παράλληλα, ο Τραμπ είχε προαναγγείλει χαμηλότερους δασμούς για τις υπόλοιπες χώρες, επιχειρώντας να παρουσιάσει μια στρατηγική που στόχευε κυρίως την κινεζική οικονομική ισχύ.
Ωστόσο, περισσότερο από έναν χρόνο μετά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, η εικόνα εμφανίζεται αρκετά διαφορετική. Παρά το γεγονός ότι οι συνολικοί αμερικανικοί δασμοί στα κινεζικά προϊόντα παραμένουν υψηλοί, η κυβέρνηση Τραμπ έχει αποφύγει μια συνολική κλιμάκωση απέναντι στο Πεκίνο.
Η Κίνα απάντησε με τις σπάνιες γαίες
Καθοριστικό ρόλο στην αλλαγή στρατηγικής του Τραμπ έπαιξε η αντίδραση της Κίνας στους αμερικανικούς δασμούς. Το Πεκίνο περιόρισε τις εξαγωγές σπάνιων γαιών και μαγνητών, υλικών απαραίτητων για την αμερικανική βιομηχανία, από την αυτοκινητοβιομηχανία και την αμυντική βιομηχανία έως την παραγωγή ηλεκτρονικών και τεχνολογικού εξοπλισμού.
Η κίνηση αυτή προκάλεσε έντονη ανησυχία στην Ουάσιγκτον, καθώς υπήρξε ορατός κίνδυνος διακοπής λειτουργίας εργοστασίων και σοβαρών προβλημάτων στην εφοδιαστική αλυσίδα των ΗΠΑ.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η αμερικανική κυβέρνηση εγκατέλειψε σταδιακά την ιδέα μιας μεγάλης εμπορικής συμφωνίας που θα άλλαζε ριζικά το κινεζικό οικονομικό μοντέλο, επιλέγοντας πλέον μια πιο περιορισμένη προσέγγιση διαχείρισης κινδύνου.
Η νέα ατζέντα Τραμπ στις σχέσεις με το Πεκίνο
Η επικείμενη συνάντηση του Τραμπ με τον Σι Τζινπίνγκ στο Πεκίνο πραγματοποιείται με χαμηλές προσδοκίες για θεαματικά αποτελέσματα. Σε αντίθεση με την πρώτη θητεία του, όταν η Ουάσιγκτον πίεζε για βαθιές διαρθρωτικές αλλαγές στην κινεζική οικονομία, η προτεραιότητα σήμερα φαίνεται να είναι η διατήρηση σταθερών σχέσεων.
Στο επίκεντρο των συνομιλιών αναμένεται να βρεθούν κυρίως συμφωνίες για αύξηση των κινεζικών αγορών αμερικανικών προϊόντων, όπως αεροσκάφη, βοδινό κρέας, σόγια, αιθανόλη και αγροτικά προϊόντα.
Παράλληλα, οι ΗΠΑ επιδιώκουν συνεργασία με την Κίνα σε ζητήματα όπως η αντιμετώπιση της διακίνησης φαιντανύλης, ενώ το Πεκίνο αναμένεται να ζητήσει χαλάρωση των αμερικανικών περιορισμών στην τεχνολογία και πιο ήπια στάση στο ζήτημα της Ταϊβάν.
Η εύθραυστη εμπορική εκεχειρία και οι νέες ισορροπίες
Παρά τις δημόσιες σκληρές δηλώσεις, Ουάσιγκτον και Πεκίνο διατηρούν τους τελευταίους μήνες μια εύθραυστη εμπορική εκεχειρία. Οι εξαγωγές κινεζικών σπάνιων γαιών προς αμερικανικές εταιρείες έχουν εν μέρει αποκατασταθεί, αν και η εξάρτηση των ΗΠΑ από την Κίνα παραμένει ισχυρή.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει προσπαθήσει να ενισχύσει την εγχώρια παραγωγή κρίσιμων ορυκτών μέσω στρατηγικών αποθεμάτων και επενδύσεων, όμως η αμερικανική βιομηχανία εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το κινεζικό δίκτυο παραγωγής.
Την ίδια στιγμή, η Κίνα εμφανίζεται πλέον πολύ πιο έτοιμη να απαντήσει σε αμερικανικές πιέσεις. Το Πεκίνο έχει δημιουργήσει τα τελευταία χρόνια ένα πλήρες νομικό πλαίσιο για την αντιμετώπιση ξένων κυρώσεων και πιέσεων, ενώ έχει ήδη προειδοποιήσει κινεζικές επιχειρήσεις να μην συμμορφώνονται αυτόματα με αμερικανικές κυρώσεις.
Το αποτέλεσμα είναι ότι ο Τραμπ, παρά τη ρητορική περί σκληρής γραμμής, βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπος με μια Κίνα περισσότερο ανθεκτική, πιο οργανωμένη και αποφασισμένη να απαντά σε κάθε οικονομική πίεση με αντίστοιχα συμμετρικά μέτρα.
