Η συζήτηση γύρω από το φρέσκο γάλα επιστρέφει δυναμικά, αυτή τη φορά όχι μέσα από επιστημονικά συνέδρια ή επίσημες διατροφικές οδηγίες, αλλά κυρίως μέσα από τα social media. Βίντεο, αναρτήσεις και συμβουλές ευεξίας από διάφορους influencers παρουσιάζουν το μη παστεριωμένο γάλα ως μια πιο «καθαρή», πιο «φυσική» και τελικά πιο υγιεινή επιλογή. Τα στοιχεία, όμως, δείχνουν μια πολύ διαφορετική εικόνα.
Σύμφωνα με νέα ειδική έκθεση του Edelman Trust Barometer επτά στους 10 ανθρώπους παγκοσμίως πιστεύουν ότι το νωπό γάλα είναι πιο υγιεινό από το παστεριωμένο. Ακόμη ένα 28% δηλώνει ότι δεν είναι βέβαιο.Η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε σε περισσότερους από 16.000 ανθρώπους σε 16 χώρες, δεν περιορίστηκε στο γάλα. Κατέγραψε ένα ευρύτερο φαινόμενο σύγχυσης γύρω από ζητήματα υγείας, διατροφής και ασφάλειας τροφίμων, με επτά στους δέκα συμμετέχοντες να δηλώνουν ότι πιστεύουν τουλάχιστον έναν ισχυρισμό υγείας που έχει διαψευστεί.
Η παστερίωση δεν «χαλάει» το γάλα
Στον πυρήνα της συζήτησης βρίσκεται η παστερίωση, μια διαδικασία που αρκετοί υποστηρικτές του νωπού γάλακτος αντιμετωπίζουν με καχυποψία. Στην πράξη, όμως, η παστερίωση δεν μετατρέπει το γάλα σε κάτι τεχνητό ούτε του αφαιρεί την ουσία του. Πρόκειται για θερμική επεξεργασία που γίνεται για λόγους ασφάλειας, ώστε να εξουδετερωθούν επικίνδυνοι μικροοργανισμοί.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται παθογόνα όπως το E. coli, η σαλμονέλα, η λιστέρια και το καμπυλοβακτηρίδιο. Πρόκειται για βακτήρια που μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές λοιμώξεις, ειδικά σε παιδιά, ηλικιωμένους, εγκύους και ανθρώπους με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα. Οι ειδικοί τονίζουν ότι η παστερίωση μειώνει σημαντικά αυτούς τους κινδύνους, χωρίς να αφαιρεί τα βασικά θρεπτικά συστατικά του γάλακτος.
Το παστεριωμένο γάλα παραμένει πηγή πρωτεΐνης, ασβεστίου, βιταμινών και άλλων απαραίτητων θρεπτικών στοιχείων. Με άλλα λόγια, δεν είναι μια «υποδεέστερη» εκδοχή του γάλακτος, όπως συχνά παρουσιάζεται στο διαδίκτυο, αλλά η ασφαλέστερη μορφή του για καθημερινή κατανάλωση.
Η παρανόηση γύρω από το νωπό γάλα φαίνεται να συνδέεται με μια ευρύτερη τάση: την αναζήτηση τροφίμων που θεωρούνται πιο κοντά στη φύση και λιγότερο επεξεργασμένα. Αυτό από μόνο του δεν είναι απαραίτητα προβληματικό. Το ζήτημα αρχίζει όταν η λέξη «φυσικό» χρησιμοποιείται ως απόδειξη ασφάλειας ή ανωτερότητας, χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση.
Πώς τα trends χτίζουν μύθους
Ο ρόλος των social media στην εξάπλωση του μύθου είναι καθοριστικός. Λογαριασμοί ευεξίας και influencers προβάλλουν συχνά το νωπό γάλα ως επιλογή για όσους θέλουν να αποφύγουν τη βιομηχανική επεξεργασία των τροφίμων. Το μήνυμα είναι απλό και εύκολα διαδόσιμο: όσο λιγότερη επεξεργασία, τόσο καλύτερα. Στην περίπτωση του γάλακτος, όμως, αυτή η λογική μπορεί να οδηγήσει σε λάθος συμπεράσματα.
Η έκθεση της Edelman δείχνει ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο η έλλειψη ενημέρωσης. Πολλοί άνθρωποι δεν είναι αποκομμένοι από την πληροφορία· αντίθετα, εκτίθενται σε υπερβολικά μεγάλο όγκο περιεχομένου. Ανάμεσα σε ειδήσεις, προσωπικές εμπειρίες, βίντεο, διαδικτυακές συμβουλές και απαντήσεις από εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, η διάκριση ανάμεσα στην τεκμηριωμένη γνώση και στον ελκυστικό αλλά αβάσιμο ισχυρισμό γίνεται όλο και πιο δύσκολη.
Στην ίδια συζήτηση μπαίνει πλέον και η τεχνητή νοημοσύνη, καθώς όλο και περισσότεροι καταναλωτές στρέφονται σε ψηφιακά εργαλεία για απαντήσεις γύρω από θέματα υγείας. Η έκθεση αναφέρει ότι το 64% των καταναλωτών πιστεύει πως άτομα που χρησιμοποιούν με ευχέρεια εργαλεία AI μπορούν να φτάσουν ή και να ξεπεράσουν τους γιατρούς σε τουλάχιστον μία εργασία υγείας, τάση που εμφανίζεται εντονότερη στις νεότερες γενιές.
Οι ειδικοί, πάντως, επιμένουν ότι οι κίνδυνοι από το νωπό γάλα δεν είναι θεωρητικοί. Το μη παστεριωμένο γάλα έχει συνδεθεί με σοβαρές ασθένειες και επιδημίες που σχετίζονται με την κατανάλωση γάλακτος. Ακόμη και όταν ένας παραγωγός πραγματοποιεί ελέγχους, αυτό δεν σημαίνει ότι το προϊόν παραμένει ασφαλές μέχρι να φτάσει στο ποτήρι του καταναλωτή. Τα βακτήρια μπορούν να πολλαπλασιαστούν με την πάροδο του χρόνου, ακόμη και κατά την αποθήκευση στο ψυγείο.
