Aντίστροφη μέτρηση οχτώ μηνών τρέχει για τις αποφάσεις τις οποίες πρέπει να λάβει η κυβέρνηση που θα προκύψει από τις εθνικές εκλογές της άνοιξης του 2027 σε σχέση με τα ηλικιακά όρια για να βγει ένας ασφαλισμένος στη σύνταξη.
Σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες του Powergame.gr, το Μάιο του 2027 αναμένεται να είναι έτοιμη η έκθεση γήρανσης (Ageing Report) της Ελλάδας και σε συνδυασμό με ο,τι προβλέπει ο μνημονιακός ασφαλιστικός νόμος του 2010, η επερχόμενη κυβέρνηση θα πρέπει να αποφασίσει αν, πότε και πώς θα αυξήσει τα ηλικιακά όρια συνταξιοδότησης στην Ελλάδα, πάνω από τα 67 έτη.
Υπενθυμίζεται πως το Ageing Report εκδίδεται κάθε τρία χρόνια. Η προηγούμενη έκθεση εξεδόθη το 2024, αλλά καθώς σημειώθηκε μείωση του προσδόκιμου ζωής το 2020 – 2021, λόγω των επιπτώσεων της πανδημίας του κορονοϊού ιδίως σε άτομα μεγάλης ηλικίας, η κυβέρνηση αποφάσισε τότε να μην προχωρήσει σε ουδεμία αύξηση του ηλικιακού ορίου συνταξιοδότησης.
Tι προβλέπει ο μνημονιακός νόμος του 2010
Παράλληλα, ο νόμος 3863/2010 προβλέπει ρητά πως «τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης των ασφαλισμένων των οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης και του Δημοσίου, ανεξαρτήτως χρόνου υπαγωγής στην ασφάλιση, (…), ανακαθορίζονται κατά τη μεταβολή του προσδόκιμου ζωής του πληθυσμού της χώρας, με σημείο αναφοράς την ηλικία των 65 ετών».
«Η ισχύς» της παραπάνω διάταξης «αρχίζει από 1.1.2021 και κατά την πρώτη εφαρμογή της, λαμβάνεται υπόψη η μεταβολή της δεκαετίας 2010 έως και 2020. Από 1.1.2024 τα ανωτέρω όρια ανακαθορίζονται ανα τριετία. Η αναπροσαρμογή των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης, γίνεται με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, που εκδίδεται κατά το τελευταίο έτος κάθε περιόδου με βάση τους σχετικούς δείκτες που προσδιορίζονται από την Ελληνική Στατιστική Αρχή και την Eurostat και αφορούν στην επόμενη περίοδο».
Αυτό σημαίνει πως όποια κυβέρνηση και αν προκύψει από τις επόμενες εθνικές εκλογές είναι -δια νόμου (δηλαδή δεν αποτελεί κάποιου είδους προαιρετικού καθήκοντος το οποίο μπορεί να επιλέξει να το αναλάβει ή να μην το αναλάβει)- να αναμετρηθεί με το ερώτημα της αύξησης ή όχι των ηλικιακών ορίων συνταξιοδότησης στην Ελλάδα.
Τρία είναι τα βασικά μέτωπα που θα κρίνουν αντίστοιχα το αν, πότε και πώς θα αυξηθούν τα ηλικιακά όρια συνταξιοδότησης, μετά την 1η Ιανουαρίου 2028:
Μέτωπο Νο1: Πόσο αυξάνεται το προσδόκιμο ζωής
Αξιόπιστες πληροφορίες του Powergame.gr από στελέχη των συναρμοδίων υπουργείων (δηλαδή των Οικονομικών και της Εργασίας) αναφέρουν πως για να αποφασιστεί εκ μέρους της όποιας επερχόμενης κυβέρνησης -μετά τα μέσα του 2027- οποιαδήποτε αύξηση των ηλικιακών ορίων συνταξιοδότησης θα πρέπει να έχει αυξηθεί κατά μέσο όρο κατά την προηγούμενη τριετία, δηλαδή το 2024, το 2025 και το 2026, το προσδόκιμο ζωής κατά 12 μήνες.
Οι μέχρι τώρα μετρήσεις δείχνουν πως το προσδόκιμο ζωής έχει αυξηθεί κατά 8 μήνες. Συνεπώς μένουν άλλοι τρεις μήνες από το να συμπληρωθεί το κριτήριο της συμπλήρωσης του 12μηνου (δηλαδή του ενός έτους) στο ύψος του προσδόκιμου ζωής κατά επίσης 12 μήνες.
Εφόσον αυτό συμβεί, τότε -δια νόμου- ανοίγει ο δρόμος για αύξηση του ηλικιακού ορίου συνταξιοδότησης κατά 12 μήνες, δηλαδή ένα χρόνο και εν προκειμένω από τα 67 στα 68.
Παράλληλα, όμως, υπάρχουν στο τραπέζι συζητήσεις για το αν αρκεί αυτό το κριτήριο προκειμένου να αποφασίσει η κυβέρνηση με επιστημονικά κριτήρια να αυξήσει και για πόσο χρονικό διάστημα το ηλικιακό όριο συνταξιοδότησης.
Συγκεκριμένα, εξετάζεται το ενδεχόμενο να ληφθούν υπόψιν προβλέψεις -με βάση νέα μεθοδολογικά εργαλεία μέτρησης- για το προσδόκιμο ζωής για τα επόμενα πχ τρία χρόνια (2027 – 2030) και όχι μόνο απολογιστικά στοιχεία της τελευταίας τριετίας (2024 – 2026.
Μέτωπο Νο2: Πώς θα μπορούσε να αυξηθεί το ηλικιακό όριο συνταξιοδότησης
Στην περίπτωση που η Έκθεση Γήρανσης (Αgeing Report) της άνοιξης του 2027 δείξει αύξηση του προσδόκιμου ζωής κατά 12 μήνες και έτσι «ξεκλειδώσει» νομικά η απόφαση για αύξηση του ηλικιακού ορίου συνταξιοδότησης, θα πρέπει η επόμενη κυβέρνηση να αποφασίσει με ποιους ρυθμούς θα μπορούσε να «τρέξει» αυτή η αύξηση.
Σύμφωνα με έγκυρες πηγές του Powergame.gr στο τραπέζι των προκαταρκτικών συζητήσεων στο εσωτερικών της κυβέρνησης βρίσκονται δύο σενάρια:
- Το πρώτο σενάριο θα μπορούσε να προβλέπει μία αύξηση του ανώτατου ηλικιακού ορίου συνταξιοδότησης κατά ένα ολόκληρο έτος από την 1η Ιανουαρίου ενός από τα επόμενα του 2027 έτη, πχ του 2028, του 2029 κλπ.
- Το δεύτερο -και πολιτικά πιο διαχειρίσιμο- σενάριο θα μπορούσε να προβλέπει μία αύξηση του ηλικιακού ορίου συνταξιοδότησης κατά ένα (1) έτος αθροιστικά, πλην όμως, σταδιακά. Για παράδειγμα, θα μπορούσε να αυξηθεί το ηλικιακό όριο τον πρώτο χρόνο, πχ το 2028 κατά 4 μήνες, το 2029 κατά επιπλέον 4 μήνες και το 2030 κατά επιπλέον 4 μήνες. Έτσι, το 12μηνο της αύξησης θα συμπληρωνόταν την 1η Ιανουαρίου 2030.
Μέτωπο Νο3: Πότε θα μπορούσε να αυξηθεί το ηλικιακό όριο συνταξιοδότησης
Το τρίτο ανοιχτό ζήτημα σε σχέση με μία πιθανή αύξηση του ηλικιακού ορίου συνταξιοδότησης έχει να κάνει με το έτος της εφάπαξ (στην περίπτωση που αποφασιστεί να αυξηθεί μεμιάς κατά 12μήνες το εν λόγω όριο) ή της σταδιακής (αν αποφασιστεί η αύξηση να γίνει σε τρεις 4μηνιαίες δόσεις ανά έτος) αύξησης του.
Σύμφωνα με το ενδεχόμενο το οποίο εξετάζουν αρμόδια στελέχη, μία αύξηση, έστω σταδιακή δεν θα έπρεπε να ξεκινήσει ελάχιστο χρόνο μετά την θεσμοθέτησή της. Και αυτό γιατί κάτι τέτοιο θα προκαλούσε ένα γιγάντιο κύμα αιτήσεων συνταξιοδότησης.
Δεδομένου ότι οι συντάξεις πλέον εκδίδονται μέσα σε τρεις μήνες μετά την αίτησή τους από τους ασφαλισμένους, το κύμα της συνταξιοδότησης θα προκαλούσε ένα άλλο μεγάλο κύμα και αυτό θα προερχόταν από την εκτίναξη της συνταξιοδοτικής δαπάνης. Κάτι τέτοιο θα είχε σημαντικές δημοσιονομικές επιπτώσεις.
Από αυτήν την άποψη, φαίνεται να κερδίζει πόντους το σενάριο μίας αύξησης, η οποία θα μπορούσε να ξεκινήσει τουλάχιστον 2 χρόνια μετά τη θέσπιση της, είτε αυτή ήταν εφάπαξ, είτε σταδιακή. Σε περίπτωση που η επόμενη κυβέρνηση αποφάσιζε κάτι τέτοιο, η αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης θα μπορούσε πχ να θεσπιστεί μεν το 2028, αλλά θα έμπαινε σε ισχύ από το 203ο.
