Στην πιο κρίσιμη φάση εισέρχονται οι διαπραγματεύσεις ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου, καθώς στο τραπέζι βρίσκεται προσχέδιο συμφωνίας που προβλέπει άμεση αποκλιμάκωση και επαναφορά της ελεύθερης ναυσιπλοΐας σε κομβικά θαλάσσια περάσματα της περιοχής.
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Al Arabiya, το κείμενο της συμφωνίας θα μπορούσε να ανακοινωθεί ακόμη και μέσα στις επόμενες ώρες, εφόσον ολοκληρωθούν οι τελικές συνεννοήσεις μεταξύ των δύο πλευρών.
Κατάπαυση πυρός και εγγυήσεις για ναυσιπλοΐα
Κεντρικός πυρήνας του σχεδίου είναι η άνευ όρων κατάπαυση του πυρός σε όλα τα πεδία, ξηρά, θάλασσα και αέρα. Παράλληλα, οι δύο πλευρές καλούνται να δεσμευτούν ότι δεν θα πλήξουν στρατιωτικές, πολιτικές ή οικονομικές υποδομές, σε μια προσπάθεια να αποτραπεί νέα κλιμάκωση.
Το προσχέδιο περιλαμβάνει επίσης διακοπή των στρατιωτικών επιχειρήσεων, αλλά και τερματισμό της επικοινωνιακής αντιπαράθεσης, με ιδιαίτερη αναφορά στον λεγόμενο προπαγανδιστικό «πόλεμο» των μέσων ενημέρωσης. Στο ίδιο πλαίσιο, προβλέπεται αμοιβαίος σεβασμός της κυριαρχίας, της εδαφικής ακεραιότητας και της αρχής της μη επέμβασης στις εσωτερικές υποθέσεις.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη ναυσιπλοΐα. Το σχέδιο προβλέπει εγγυήσεις για την απρόσκοπτη διέλευση πλοίων στον Περσικό Κόλπο, στα Στενά του Ορμούζ και στον Κόλπο του Ομάν, ζήτημα που αποτελεί ένα από τα βασικά σημεία τριβής στις συνομιλίες.
Για την εφαρμογή της συμφωνίας προβλέπεται η δημιουργία κοινού μηχανισμού παρακολούθησης, ο οποίος θα αναλάβει να επιβλέπει την τήρηση των όρων και να διαχειρίζεται ενδεχόμενες διαφωνίες. Παράλληλα, οι συνομιλίες για τα εκκρεμή ζητήματα αναμένεται να ξεκινήσουν εντός επτά ημερών από την επίσημη ανακοίνωση.
Στο σκέλος των κυρώσεων, το προσχέδιο κάνει λόγο για σταδιακή άρση των αμερικανικών περιοριστικών μέτρων, υπό την προϋπόθεση ότι η Τεχεράνη θα τηρήσει τις δεσμεύσεις που αναλαμβάνει. Το κείμενο, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, επιβεβαιώνει επίσης την προσήλωση των δύο πλευρών στο διεθνές δίκαιο και στον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Η συμφωνία, εφόσον ανακοινωθεί επισήμως και από τις δύο πλευρές, θα τεθεί σε ισχύ άμεσα.
Το παρασκήνιο των διαπραγματεύσεων
Το διπλωματικό παρασκήνιο παραμένει έντονο. Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ανέφερε ότι υπάρχουν «καλά σημάδια» στις επαφές, αποφεύγοντας ωστόσο την υπερβολική αισιοδοξία. Την ίδια στιγμή, έστειλε σαφές μήνυμα ότι η Ουάσινγκτον δεν θα μπορούσε να αποδεχθεί συμφωνία εάν η Τεχεράνη προχωρούσε σε επιβολή τελών διέλευσης στα Στενά του Ορμούζ.
Από ιρανικής πλευράς, πηγή που μίλησε στο Reuters ανέφερε ότι οι αποστάσεις στις διαπραγματεύσεις έχουν περιοριστεί, αν και κρίσιμα ζητήματα, όπως ο εμπλουτισμός ουρανίου και το καθεστώς στα Στενά του Ορμούζ, εξακολουθούν να παραμένουν ανοιχτά.
Μοιρασμένες οι πιθανότητες για συμφωνία
Αξιωματούχος των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων εκτίμησε ότι οι πιθανότητες οι ΗΠΑ και το Ιράν να καταλήξουν σε συμφωνία που θα οδηγήσει στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ είναι «50-50».
Οι Ιρανοί αξιωματούχοι «έχασαν πολλές ευκαιρίες τις τελευταίες ημέρες λόγω της τάσης τους να υπερεκτιμούν τις δυνάμεις τους», πρόσθεσε ο Ανουάρ Γκάργκας σύμβουλος του προέδρου των ΗΑΕ μιλώντας στη διάσκεψη ασφαλείας Globsec που διεξάγεται στην Πράγα. «Ελπίζω να μην το ξανακάνουν αυτή τη φορά», πρόσθεσε.
Από την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή, μετά τα αμερικαοϊσραηλινά πλήγματα εναντίον του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, τα Εμιράτα – μια πλούσια σε πετρέλαιο χώρα που φιλοξενεί αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις – έγινε στόχος περίπου 3.300 drones και πυραύλων, υπογράμμισε ο Γκάργκας. Μόνο το 4% από αυτά έφτασε στον στόχο του, πρόσθεσε.
Ο Γκάργκας εκτίμησε ότι τα Στενά του Ορμούζ, η κρίσιμης σημασίας θαλάσσια οδός που έχει αποκλείσει το Ιράν από την οποία διέρχεται σε συνθήκες ειρήνης το ένα πέμπτο της παγκόσμιας παραγωγής υδρογονανθράκων, θα πρέπει να επιστρέψει στην κανονική του λειτουργία.
Προειδοποίησε εξάλλου να μην υπάρξει συμφωνία χωρίς λύση για το θέμα. «Δεν θέλουμε διαπραγματεύσεις που να αποσκοπούν αποκλειστικά στη σύναψη εκεχειρίας και στη σπορά μιας νέας σύγκρουσης στο μέλλον», είπε, τονίζοντας παράλληλα τη σημασία της επαναφοράς του καθεστώτος του Στενού του Ορμούζ ως μια «διεθνής πλωτή οδός».
