Δεκάδες αμερικανικά στρατιωτικά αεροσκάφη συναθροίζονται στο αεροδρόμιο Μπεν Γκουριόν του Τελ Αβίβ, παρά τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός ανάμεσα στο Ισραήλ και το Ιράν, σε μια εξέλιξη που ενισχύει τις εκτιμήσεις ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ διατηρούν πλήρη επιχειρησιακή ετοιμότητα για πιθανή άμεση επανεκκίνηση των επιθέσεων.
Δορυφορικές εικόνες που ανέλυσαν οι Financial Times δείχνουν ότι τουλάχιστον 50 αμερικανικά στρατιωτικά αεροσκάφη ανεφοδιασμού βρίσκονται στο κύριο αεροδρόμιο του Ισραήλ κατά τη διάρκεια του Μαΐου. Ο αριθμός των αεροσκαφών αυξάνεται σταθερά ήδη από την περίοδο πριν από τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις κατά του Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου.
Στις αρχές Μαρτίου, περίπου 36 αεροσκάφη ανεφοδιασμού βρίσκονταν στο αεροδρόμιο. Μετά την έναρξη της εκεχειρίας στις αρχές Απριλίου, ο αριθμός αυξήθηκε στα 47, ενώ αυτή την εβδομάδα εντοπίστηκαν συνολικά 52 στρατιωτικά αεροσκάφη.
Πιθανές επιθέσεις βαθιά μέσα στο ιρανικό έδαφος
Η παρουσία τόσο μεγάλου αριθμού αμερικανικών ιπτάμενων τάνκερ θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική στρατιωτικά, καθώς αυτά τα αεροσκάφη επιτρέπουν τον εναέριο ανεφοδιασμό μαχητικών αεροσκαφών, δίνοντας τη δυνατότητα σε ΗΠΑ και Ισραήλ να πραγματοποιούν επιθέσεις βαθιά μέσα στο ιρανικό έδαφος χωρίς περιορισμούς εμβέλειας.
Η διατήρησή τους στο Ισραήλ ακόμη και μετά την κατάπαυση του πυρός ερμηνεύεται από στρατιωτικούς αναλυτές ως σαφής ένδειξη ότι δεν έχει υπάρξει ουσιαστική αποστράτευση των δυνάμεων που χρησιμοποιήθηκαν στον πόλεμο και ότι οι δύο σύμμαχοι επιθυμούν να διατηρήσουν τη δυνατότητα άμεσης επανέναρξης αεροπορικών επιχειρήσεων εάν καταρρεύσουν οι διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη.
Αρχικά, η παρουσία των αμερικανικών αεροσκαφών είχε κρατηθεί μακριά από τη δημοσιότητα. Σύμφωνα με ισραηλινά μέσα ενημέρωσης, εργαζόμενος του αεροδρομίου τιμωρήθηκε επειδή ανάρτησε σχετική φωτογραφία σε ομάδα WhatsApp.
Ωστόσο, ο αριθμός των γκρίζων αεροσκαφών (καμουφλάζ) της αμερικανικής πολεμικής αεροπορίας έχει πλέον γίνει τόσο μεγάλος ώστε είναι ορατά ακόμη και από επιβάτες πολιτικών πτήσεων αλλά και από γειτονικό αυτοκινητόδρομο.
Ιδιαίτερος στόχος το Μπεν Γκουριόν
Το αεροδρόμιο Μπεν Γκουριόν αποτελεί έναν από τους πλέον προστατευμένους χώρους στο Ισραήλ και έχει αποτελέσει επανειλημμένα στόχο επιθέσεων από το Ιράν και φιλοϊρανικές οργανώσεις. Στις 26 Μαρτίου είχε καταγραφεί αναχαίτιση πυραύλου κοντά στο αεροδρόμιο, περιστατικό που παρακολούθησε και δημοσιογράφος των Financial Times.
To αεροδρόμιο Μπεν Γκουριόν © Wikimedia
Παρά τις επιθέσεις, η πολυεπίπεδη αεράμυνα του Ισραήλ, ενισχυμένη και από αμερικανικά αντιπυραυλικά συστήματα, έχει καταφέρει να προστατεύσει το αεροδρόμιο. Εξαίρεση αποτέλεσε περιστατικό του Μαΐου 2025, όταν βαλλιστικός πύραυλος που εκτοξεύθηκε από τους φιλοϊρανούς Χούθι της Υεμένης έπληξε δρόμο κοντά στην εγκατάσταση.
Το Μπεν Γκουριόν, μέσω του οποίου διακινήθηκαν σχεδόν 1,5 εκατομμύριο επιβάτες μόνο τον Ιανουάριο, είχε ουσιαστικά κλείσει για τις περισσότερες ξένες αεροπορικές εταιρείες κατά τη διάρκεια του πολέμου και επανήλθε σε κανονικότερη λειτουργία μετά την εκεχειρία.
Πιλότος της ισραηλινής αεροπορικής εταιρείας El Al δήλωσε ότι τα νέα πρωτόκολλα ασφαλείας απαιτούν πλέον συνεχή συντονισμό μεταξύ πολιτικής και στρατιωτικής αεροπορίας για τα ωράρια πτήσεων, τις απογειώσεις και τις προσγειώσεις.
Όπως ανέφερε, οι κυβερνήτες αεροσκαφών επικοινωνούν πλέον ταυτόχρονα με πολιτικούς ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας και στρατιωτικό προσωπικό, σημειώνοντας ότι ο κίνδυνος είναι ιδιαίτερα σοβαρός όχι μόνο λόγω πιθανών πυραυλικών επιθέσεων αλλά και εξαιτίας της συμφόρησης στον εναέριο χώρο.
«Αμερικανικό στρατιωτικό αεροδρόμιο»
Ισραηλινά μέσα ενημέρωσης αποκάλυψαν επίσης ότι ο επικεφαλής της Αρχής Πολιτικής Αεροπορίας του Ισραήλ, Σμουέλ Ζακάι — πρώην στρατηγός των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων — διαμαρτυρήθηκε προς την κυβέρνηση ότι η μετατροπή του Μπεν Γκουριόν σε «αμερικανικό στρατιωτικό αεροδρόμιο» προκαλεί σοβαρά προβλήματα στις εμπορικές δραστηριότητες των ισραηλινών αεροπορικών εταιρειών.
Σύμφωνα με τις ίδιες αναφορές, ισραηλινά αεροσκάφη αναγκάζονται συχνά να σταθμεύουν εκτός χώρας λόγω έλλειψης διαθέσιμου χώρου.
Παραμένει ασαφές γιατί οι αμερικανικές δυνάμεις δεν χρησιμοποιούν κυρίως τη μεγάλη αεροπορική βάση Νεβατίμ στο νότιο Ισραήλ για τα αεροσκάφη ανεφοδιασμού. Παράλληλα, και το μικρότερο πολιτικό αεροδρόμιο Ράμον, κοντά στο νότιο άκρο της χώρας, χρησιμοποιείται πλέον για στάθμευση στρατιωτικών αεροσκαφών.
Η ανάλυση των Financial Times δείχνει ότι το αεροδρόμιο Ράμον ήταν άδειο τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο, αλλά μετά την εκεχειρία του Απριλίου έχουν εντοπιστεί εκεί τουλάχιστον δέκα αμερικανικά αεροσκάφη ανεφοδιασμού.
Ζημιές και καταρρίψεις σε αμερικανικά αεροσκάφη από Ιράν
Κατά τη διάρκεια του πολέμου, το Ιράν είχε προκαλέσει ζημιές ή καταρρίψεις σε τουλάχιστον 42 αμερικανικά αεροσκάφη, μεταξύ αυτών πέντε KC-135 Stratotankers και ένα αεροσκάφος επιτήρησης E-3 Sentry που βρίσκονταν στην αμερικανική βάση Prince Sultan στη Σαουδική Αραβία.
Δύο ακόμη αεροσκάφη ανεφοδιασμού υπέστησαν ζημιές σε περιστατικό φίλιων πυρών, με αποτέλεσμα τον θάνατο έξι στρατιωτικών.
Το ισραηλινό Channel 12 μετέδωσε αυτή την εβδομάδα ότι βρίσκονται σε εξέλιξη συνομιλίες ώστε τα αμερικανικά αεροσκάφη ανεφοδιασμού να παραμείνουν στο Μπεν Γκουριόν τουλάχιστον έως τα τέλη του 2027.
Ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου του Πανεπιστημίου του Reading, Μάρκο Μιλάνοβιτς, προειδοποίησε ότι η de facto μετατροπή τμήματος του Μπεν Γκουριόν σε στρατιωτική εγκατάσταση αυξάνει τον κίνδυνο να θεωρηθεί ξανά νόμιμος στρατιωτικός στόχος.
Όπως σημείωσε, το Ισραήλ υποχρεούται βάσει της Συνθήκης της Γενεύης να καταβάλλει τη μέγιστη δυνατή προσπάθεια ώστε να αποφεύγει την τοποθέτηση στρατιωτικών στόχων μέσα ή κοντά σε πυκνοκατοικημένες περιοχές.
