Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα εντείνουν τις τελευταίες ημέρες τις προσπάθειές τους για να αποτραπεί επανέναρξη του πολέμου με το Ιράν, ευθυγραμμιζόμενα με τη Σαουδική Αραβία και το Κατάρ στην έκκληση προς τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να δοθεί χώρος στη διπλωματία και στις διαπραγματεύσεις, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν τις συνομιλίες.
Οι παρεμβάσεις αυτές προκλήθηκαν από τον φόβο των χωρών του Κόλπου ότι μια νέα σύγκρουση και πιθανή ιρανική απάντηση θα μπορούσε να οδηγήσει τις οικονομίες της περιοχής σε χάος.
Σε ξεχωριστές επικοινωνίες με τον Τραμπ, οι ηγέτες των τριών αραβικών συμμάχων των ΗΠΑ υποστήριξαν ότι η στρατιωτική δράση δεν θα πετύχει τους μακροχρόνιους αμερικανικούς στόχους απέναντι στην Τεχεράνη.
Τα ΗΑΕ είχαν δεχθεί σοβαρά πλήγματα
Η στάση του Αμπού Ντάμπι θεωρείται σημαντική μεταβολή, καθώς τα ΗΑΕ είχαν δεχθεί σοβαρά πλήγματα από ιρανικές επιθέσεις και στο παρελθόν διατηρούσαν πιο σκληρή γραμμή απέναντι στο Ιράν σε σύγκριση με άλλες χώρες της περιοχής.
Παρότι τα ΗΑΕ, η Σαουδική Αραβία και το Κατάρ διαφωνούν ως προς το περιεχόμενο μιας πιθανής συμφωνίας και το πόσο αυστηρή πρέπει να είναι απέναντι στην Τεχεράνη, μοιράζονται την ανησυχία για επανάληψη των γεγονότων που ακολούθησαν τον πόλεμο μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν από τα τέλη Φεβρουαρίου έως την εκεχειρία των αρχών Απριλίου.
Κατά τη διάρκεια εκείνης της σύγκρουσης, το Ιράν και φιλοϊρανικές ένοπλες οργανώσεις στο Ιράκ εξαπέλυσαν χιλιάδες drones και πυραύλους σε ολόκληρη την περιοχή του Κόλπου, προκαλώντας δεκάδες θανάτους και ζημιές δισεκατομμυρίων δολαρίων σε λιμάνια και ενεργειακές εγκαταστάσεις.
Οι μεγαλύτεροι φόβοι επιβεβαιώνονται
Αναλυτές επισημαίνουν ότι οι χώρες του Κόλπου είδαν να επιβεβαιώνονται οι μεγαλύτεροι φόβοι τους, καθώς βρέθηκαν στη μέση μιας αμερικανοϊρανικής σύγκρουσης και υπέστησαν μεγάλο μέρος των συνεπειών. Τώρα ανησυχούν ότι μια νέα πολεμική αναμέτρηση θα μπορούσε να υπονομεύσει την εικόνα της περιοχής ως ασφαλούς οικονομικού και επενδυτικού κέντρου.
Σύμφωνα με πληροφορίες, τα ΗΑΕ είχαν απογοητευτεί όταν η Σαουδική Αραβία και άλλες χώρες του Κόλπου απέφυγαν να απαντήσουν συλλογικά στις ιρανικές επιθέσεις. Το Αμπού Ντάμπι πραγματοποίησε περιορισμένα πλήγματα κατά του Ιράν σε συντονισμό με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, ενώ η Σαουδική Αραβία κινήθηκε ξεχωριστά.
Η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη συμφώνησαν σε εκεχειρία στις 8 Απριλίου και έκτοτε ανταλλάσσουν μηνύματα μέσω του Πακιστάν για μια πιθανή ειρηνευτική συμφωνία. Ωστόσο, και οι δύο πλευρές δηλώνουν έτοιμες να επαναλάβουν τις εχθροπραξίες, ενώ μέχρι στιγμής δεν εμφανίζονται διατεθειμένες για ουσιαστικές υποχωρήσεις.
Ρούμπιο: Mικρή πρόοδος
Παρά τις εντάσεις, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι υπάρχει «μικρή πρόοδος» στις διαπραγματεύσεις, ενώ παρόμοιες εκτιμήσεις διατυπώθηκαν και από ιρανικά μέσα ενημέρωσης.
Η κρίση οδήγησε επίσης σε νέες εντάσεις στο εσωτερικό του Κόλπου. Η απόφαση των ΗΑΕ να αποχωρήσουν από τον OPEC στα τέλη Απριλίου θεωρήθηκε ένδειξη δυσαρέσκειας απέναντι στη Σαουδική Αραβία και άλλες αραβικές χώρες. Ωστόσο, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, οι σχέσεις στο πλαίσιο του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου έχουν βελτιωθεί τις τελευταίες εβδομάδες.
Την ίδια στιγμή, όλα τα μέλη του GCC, εκτός από το Ομάν, απέστειλαν επιστολή σε διεθνή οργανισμό ναυσιπλοΐας απορρίπτοντας τις προσπάθειες του Ιράν να ελέγξει μόνιμα τη θαλάσσια κυκλοφορία στα Στενά του Ορμούζ.
Χάρτης με τον Κόλπο του Άντεν και τα Στενά του Ορμούζ © Χ.com
Κατά τη διάρκεια του πολέμου, η Τεχεράνη έκλεισε το στρατηγικής σημασίας πέρασμα, προκαλώντας σοβαρά προβλήματα στις εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου των χωρών του Κόλπου, τα οποία συνεχίζονται ως σήμερα ελλείψει συμφωνίας με ΗΠΑ.
Το Ιράν παραμένει ισχυρό
Παρά τις απώλειες που υπέστη στον πόλεμο, το Ιράν και οι σύμμαχοί του εξακολουθούν να διαθέτουν σημαντικές στρατιωτικές δυνατότητες. Η απειλή αυτή έγινε αισθητή ξανά μετά από επίθεση με drone σε πυρηνικό σταθμό των ΗΑΕ, για την οποία το Αμπού Ντάμπι κατηγόρησε φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ.
Ο Τραμπ αποκάλυψε ότι είχε συνομιλίες με τον Σαουδάραβα πρίγκιπα διάδοχο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, τον πρόεδρο των ΗΑΕ σεΐχη Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ και τον εμίρη του Κατάρ σεΐχη Ταμίμ μπιν Χαμάντ, οι οποίοι τον απέτρεψαν από το να προχωρήσει σε νέα επίθεση κατά του Ιράν.
Παρόλα αυτά, ορισμένοι ηγέτες του Κόλπου δεν είναι βέβαιοι ότι οι εκκλήσεις τους θα εισακουστούν και φοβούνται ότι το Ισραήλ μπορεί να πείσει τελικά τον Τραμπ να προχωρήσει ξανά σε στρατιωτική δράση.
Το Ισραήλ θεωρεί το Ιράν υπαρξιακή απειλή, ενώ ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων επιθέσεων για περαιτέρω αποδυνάμωση των ιρανικών στρατιωτικών δυνατοτήτων.
50-50 πιθανοτητες για συμφωνία
Ο ανώτερος σύμβουλος του προέδρου των ΗΑΕ, Ανουάρ Γκαργκάς, δήλωσε ότι υπάρχουν «50-50 πιθανότητες» να επιτευχθεί συμφωνία με το Ιράν, εκφράζοντας όμως ανησυχία ότι η Τεχεράνη ίσως καθυστερήσει υπερβολικά τις διαπραγματεύσεις. Όπως είπε, η περιοχή έχει ανάγκη από πολιτική λύση και μια δεύτερη στρατιωτική αναμέτρηση θα περιέπλεκε ακόμη περισσότερο την κατάσταση.
Ο Τραμπ βρίσκεται πλέον σε δύσκολη θέση. Αν και αρχικά στόχευε στην καταστροφή του ιρανικού βαλλιστικού προγράμματος και άφηνε να εννοηθεί ακόμη και αλλαγή καθεστώτος, ο πόλεμος έχει κοστίσει δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια στις ΗΠΑ. Παράλληλα, η εκτόξευση των τιμών της ενέργειας λόγω του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ έχει καταστήσει τη σύγκρουση ολοένα και πιο αντιδημοφιλή στην αμερικανική κοινή γνώμη.
Η Σαουδική Αραβία υποστηρίζει τη διαμεσολάβηση του Πακιστάν και θεωρεί ότι μόνο μέσω διαπραγματεύσεων μπορεί να επιτευχθεί περιορισμός του πυρηνικού και βαλλιστικού προγράμματος του Ιράν. Παράλληλα, τόσο το Ριάντ όσο και τα ΗΑΕ επιθυμούν οι ΗΠΑ να επικεντρωθούν στην επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και στη διατήρηση της ναυτικής πίεσης προς το Ιράν.
Το Κατάρ συνεχίζει να στηρίζει τις προσπάθειες διαμεσολάβησης του Πακιστάν, τονίζοντας ότι η αποκλιμάκωση είναι απαραίτητη για τη σταθερότητα της περιοχής.
Σε ανακοίνωσή του προς το Bloomberg, το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΑΕ επανέλαβε ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να αντιμετωπίζει «ολόκληρο το φάσμα των απειλών» από το Ιράν, συμπεριλαμβανομένων των πυρηνικών δυνατοτήτων, των βαλλιστικών πυραύλων, των drones και των συμμαχικών ένοπλων οργανώσεων που υποστηρίζει η Τεχεράνη.
