Η Νορβηγία περνά πλέον και επίσημα κάτω από τη γαλλική πυρηνική ομπρέλα, σε μια εξέλιξη που αποτυπώνει τη βαθιά τις αλλαγές που συντελούνται στην ευρωπαϊκή ασφάλεια, αλλά και την αβεβαιότητα γύρω από τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών στο ΝΑΤΟ.
Ο Νορβηγός πρωθυπουργός Jonas Gahr Støre ανακοίνωσε ότι το Όσλο εντάσσεται στη γαλλική πρωτοβουλία πυρηνικής αποτροπής, μετά τη συνάντησή του στο Παρίσι με τον Γάλλο πρόεδρο Μακρόν και την υπογραφή νέας αμυντικής συμφωνίας μεταξύ των δύο χωρών.
Η απόφαση δεν προέκυψε ξαφνικά. Είναι το αποτέλεσμα μιας ευρύτερης στρατηγικής μετατόπισης στην Ευρώπη, η οποία επιταχύνθηκε μετά την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο και τις επανειλημμένες δηλώσεις του ότι οι ευρωπαϊκές χώρες πρέπει να αναλάβουν μεγαλύτερο βάρος για την άμυνά τους.
Η αμερικανική προστασία δεν θεωρείται δεδομένη
Σε πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες έχει ενισχυθεί η ανησυχία ότι η αμερικανική πυρηνική προστασία δεν μπορεί πλέον να θεωρείται δεδομένη μακροπρόθεσμα.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο Μακρόν προχώρησε τον Μάρτιο του 2026 στη μεγαλύτερη αλλαγή της γαλλικής πυρηνικής στρατηγικής εδώ και δεκαετίες. Από τη βάση πυρηνικών υποβρυχίων της Île Longue στη Βρετάνη ανακοίνωσε το νέο δόγμα της «προωθημένης αποτροπής», με στόχο την επέκταση της γαλλικής πυρηνικής προστασίας προς ευρωπαϊκούς συμμάχους.
Ο Γάλλος πρόεδρος ξεκαθάρισε ότι η Γαλλία θα αυξήσει τον αριθμό των πυρηνικών κεφαλών της, θα σταματήσει να δημοσιοποιεί το ακριβές μέγεθος του οπλοστασίου της και θα είναι έτοιμη να αναπτύξει στρατηγικές δυνάμεις ή ακόμα και αεροσκάφη ικανά να φέρουν πυρηνικά όπλα (Rafale) σε συμμαχικές χώρες για ασκήσεις και αποστολές αποτροπής.
Η πρωτοβουλία αυτή σχεδιάστηκε ως συμπληρωματικός ευρωπαϊκός πυλώνας ασφάλειας εντός του ΝΑΤΟ και όχι ως αντικατάσταση της αμερικανικής πυρηνικής ομπρέλας. Ο ίδιος ο Μακρόν τόνισε ότι η τελική απόφαση χρήσης πυρηνικών όπλων θα παραμένει αποκλειστικά στα χέρια της Γαλλίας, χωρίς κοινό έλεγχο ή μεταφορά πυρηνικών κεφαλών σε άλλες χώρες.
O πυρηνικός πύραυλος ASMP στον κοιλιακό φορέα ενός Rafale © Wikimedia
Συμμετοχή και της Ελλάδας στη γαλλική πρωτοβουλία
Αρχικά, στο γαλλικό σχέδιο συμμετέχουν ήδη χώρες όπως η Γερμανία, η Πολωνία, η Ολλανδία, το Βέλγιο, η Δανία, η Σουηδία και η Ελλάδα. Ωστόσο, η Νορβηγία άρχισε γρήγορα να προσεγγίζει τη γαλλική πρωτοβουλία, κυρίως λόγω της αυξανόμενης έντασης στην Αρκτική και της επιθετικής ρωσικής στρατιωτικής παρουσίας κοντά στα βόρεια σύνορά της.
Το Όσλο παραδοσιακά στηριζόταν στην αμερικανική στρατιωτική παρουσία για την αποτροπή απέναντι στη Ρωσία. Όμως η μεταβαλλόμενη στρατηγική των ΗΠΑ, σε συνδυασμό με τον πόλεμο στην Ουκρανία και την αυξανόμενη αβεβαιότητα για τη μακροπρόθεσμη αμερικανική δέσμευση στην ευρωπαϊκή ασφάλεια, οδήγησαν τη νορβηγική κυβέρνηση στην αναζήτηση επιπλέον εγγυήσεων ασφαλείας.
Η προσθήκη της Νορβηγίας
Ήδη από τον Μάρτιο, ο Νορβηγός υπουργός Εξωτερικών Espen Barth Eide είχε δηλώσει ότι η χώρα είναι έτοιμη να συζητήσει τη γαλλική πρόταση αποτροπής στο πλαίσιο διμερούς στρατηγικής συνεργασίας με το Παρίσι.
Την ίδια στιγμή ξεκαθάρισε ότι η Νορβηγία δεν πρόκειται να φιλοξενήσει πυρηνικά όπλα στο έδαφός της σε περίοδο ειρήνης, διατηρώντας τη μακροχρόνια νορβηγική πολιτική μη μόνιμης ανάπτυξης πυρηνικών συστημάτων.
Επέκταση γαλλικής πυρηνικής δύναμης προς βορρά
Η νέα συμφωνία Παρισιού–Όσλο θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική και για έναν ακόμη λόγο: επεκτείνει τη γαλλική πυρηνική επιρροή προς τον βορρά και την Αρκτική, μια περιοχή που αποκτά ολοένα μεγαλύτερη στρατηγική αξία, λόγω της ρωσικής στρατιωτικής δραστηριότητας, των ενεργειακών πόρων και των νέων θαλάσσιων διαδρομών γύρω από την Σκανδιναβία.
Η Γαλλία επιδιώκει πλέον να εμφανιστεί ως ο βασικός πυρηνικός εγγυητής της ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας. Μετά το Brexit είναι η μοναδική πυρηνική δύναμη εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διαθέτοντας περίπου 290 πυρηνικές κεφαλές, στρατηγικά υποβρύχια και μαχητικά Rafale με ικανότητα πυρηνικής κρούσης σε μεγάλη εμβέλεια με τον πύραυλο ΑSMP-A, εμβελείας 500 χλμ.
Για τη Νορβηγία, η προσχώρηση στη γαλλική πυρηνική ομπρέλα δεν σημαίνει απομάκρυνση από το ΝΑΤΟ ή τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αντίθετα, το Όσλο επιχειρεί να δημιουργήσει ένα επιπλέον επίπεδο αποτροπής σε μια εποχή όπου η ευρωπαϊκή ασφάλεια εισέρχεται σε φάση βαθιάς αβεβαιότητας και επαναστρατιωτικοποίησης.
