Νέα δεδομένα για τη συμφωνία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν έρχονται στη δημοσιότητα από το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Fars, που υποστηρίζει ότι η Τεχεράνη λίγο πριν κλείσει οριστικά η συμφωνία απέσπασε την ενσωμάτωση διάταξης που ανοίγει τον δρόμο για την επιβολή τελών σε πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ.
Στο ίδιο πλαίσιο και σύμφωνα με το δημοσίευμα, το κείμενο του μνημονίου κατανόησης άλλαξε τελικά προκειμένου να αποτυπωθεί με ξεκάθαρο τρόπο η άσκηση της ιρανικής και ομανικής κυριαρχίας στο Ορμούζ. Το Fars, επικαλούμενο καλά πληροφορούμενη ανώνυμη πηγή με εικόνα των διαπραγματεύσεων, αναφέρει ότι η σημαντικότερη αλλαγή αφορά την εισαγωγή της έννοιας των «ναυτιλιακών υπηρεσιών» ή «θαλάσσιων υπηρεσιών» στο τελικό κείμενο.
Υπενθυμίζεται πως οι κυβερνήσεις των ΗΠΑ και του Ιράν κατέληξαν σε καταρχήν συμφωνία για να τερματιστεί άμεσα ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, ανακοίνωσε τις πρώτες πρωινές ώρες το Πακιστάν, χώρα που διαδραματίζει μεσολαβητικό ρόλο-κλειδί, με την Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη να επιβεβαιώνουν την πληροφορία αυτή αμέσως μετά.
«Η συμφωνία με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν πλέον ολοκληρώθηκε», ανέφερε ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ μέσω Truth Social, μερικά λεπτά μετά την ανακοίνωση του πακιστανού πρωθυπουργού Σαμπάζ Σαρίφ μέσω X πως «επιτεύχθηκε» συμφωνία.
Τι προβλέπει η συμφωνία
Η ανακοίνωση πως κλείστηκε συμφωνία πυροδότησε πτώση των τιμών του πετρελαίου, που είχαν σημειώσει άλμα αφότου ξέσπασε ο πόλεμος στα τέλη Φεβρουαρίου κι έκλεισε το στενό, από το οποίο διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες το ένα πέμπτο των υδρογονανθράκων που καταναλώνονται σε παγκόσμια κλίμακα.
Η συμφωνία των δυο κυβερνήσεων προβλέπει «το άμεσο τέλος του πολέμου και των στρατιωτικών επιχειρήσεων στα διάφορα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου», δήλωσε από την πλευρά του στην ιρανική κρατική τηλεόραση ο υφυπουργός Εξωτερικών Καζέμ Γαριμπαμπαντί.
«Θα αρχίσουν διαπραγματεύσεις εντός 60 ημερών ενόψει της σύναψης οριστικής συμφωνίας», είπε ακόμη ο κ. Γαριμπαμπαντί, επισημαίνοντας πως η Τεχεράνη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει με «δυσπιστία» τις ΗΠΑ. Έκανε λόγο για τέσσερα θέματα που θα τεθούν στο τραπέζι: «την άρση όλων των κυρώσεων σε βάρος της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, είτε πρόκειται για μονομερείς πρωτογενείς ή δευτερογενείς· το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας· την ανοικοδόμηση» και «την οικονομική ανάπτυξη» του Ιράν· και «τη δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης» που θα εγγυάται την εφαρμογή των δεσμεύσεων που θα αναληφθούν.
Το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων MEHR μετέδωσε κείμενο το οποίο παρουσίασε ως το «μνημόνιο συνεννόησης», το πρωτόκολλο συμφωνίας 14 σημείων στο οποίο κατέληξαν οι ΗΠΑ και το Ιράν: προβλέπει μεταξύ άλλων «την αποδέσμευση 24 δισεκ. δολαρίων που έχουν παγώσει (σ.σ. στο εξωτερικό) κατά τη διάρκεια της διαπραγμάτευσης 60 ημερών» που θα αρχίσει μετά την υπογραφή, «το μισό» από το οποίο «θα τεθεί στη διάθεση του Ιράν πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων», κατά το κείμενο που είχε ήδη μεταδοθεί από το MEHR προχθές Σάββατο, ωστόσο δεν έχει επιβεβαιωθεί επίσημα.
Η τελετή υπογραφής της συμφωνίας θα διεξαχθεί την Παρασκευή 19η Ιουνίου στη Γενεύη, ενημέρωσε ο πακιστανός πρωθυπουργός Σαρίφ. Ο αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς γνωστοποίησε ότι σκοπεύει να είναι παρών, συμπληρώνοντας ότι είναι «πιθανή» η παρουσία του αμερικανού προέδρου Τραμπ.
Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες χαιρέτισε τη συμφωνία, «κρίσιμο βήμα προς την ειρηνική επίλυση της σύγκρουσης», όπως τόνισε, σύμφωνα με δελτίο Τύπου το οποίο έδωσε στη δημοσιότητα ο εκπρόσωπός του Στεφάν Ντουζαρίκ.
Το Ιράν «επέβαλε τη θεία και ατσάλινη θέλησή του στους αμερικανούς και σιωνιστές εχθρούς», τους «ταπείνωσε», και «ο εχθρός δεν είχε άλλη επιλογή παρά να αποδεχτεί την ήττα και να παραδοθεί», υποστήριξε από την πλευρά του το γενικό επιτελείο του ιρανικού στρατού, σύμφωνα με την κρατική τηλεόραση.
Λίγη ώρα προτού ανακοινωθεί η συμφωνία, το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν προειδοποιούσε μέσω X ότι επρόκειτο να υπάρξουν «άμεσα» αντίποινα σε βομβαρδισμό του Ισραήλ με τρεις νεκρούς σε νότιο προάστιο της Βηρυτού, προπύργιο του σιιτικού κινήματος Χεζμπολά του Λιβάνου, που πρόσκειται στην Τεχεράνη.
Χαιρετίζει τη συμφωνία ο ΟΗΕ
Ο ύπατος αρμοστής των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα του ανθρώπου χαιρέτισε σήμερα την ανακοίνωση ειρηνευτικής συμφωνίας μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν και ζήτησε τη μέγιστη αυτοσυγκράτηση από όλες τις πλευρές.
«Χαιρετίζω την ανακοίνωση ότι οι ΗΠΑ και το Ιράν κατέληξαν σε ειρηνευτική συμφωνία που προβλέπει άμεση και μόνιμη κατάπαυση πυρός, το εκ νέου άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ και ένα πλαίσιο για περαιτέρω διαπραγματεύσεις», δήλωσε ο Φόλκερ Τουρκ.
«Σε αυτή την εύθραυστη στιγμή, είναι ξεκάθαρο ότι όλες οι πλευρές χρειάζεται να επιδείξουν τη μέγιστη αυτοσυγκράτηση και να εργαστούν για να εφαρμόσουν τη συμφωνία που επιτεύχθηκε γρήγορα και καλόπιστα», πρόσθεσε.
Τα σχόλιά του έγιναν ενώ Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι κατέληξαν σε συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου και το εκ νέου άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ, μια προκαταρκτική συμφωνία που οδήγησε σε πτώση τις τιμές του πετρελαίου, αλλά εναποθέτει την τύχη του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης σε περαιτέρω διαπραγματεύσεις.
Η συμφωνία –που ακόμα αποτελεί απλά ένα πλαίσιο– σηματοδοτεί τη μεγαλύτερη εξέλιξη προς την επίλυση της σύγκρουσης που έχει στοιχίσει τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους και έχει διαταράξει τις αγορές ενέργειας από τότε που ξεκίνησε με κοινά αμερικανοϊσραηλινά πλήγματά του Ιράν τον Φεβρουάριο.
Ο Τουρκ εξέφρασε επίσης ανησυχία για τα ισραηλινά πλήγματα σε κατοικημένες περιοχές και υποδομές στον Λίβανο καθώς και για διασυνοριακές επιθέσεις από τη Χεζμπολάχ. Κάλεσε σε άμεσο τερματισμό των εχθροπραξιών, την απόσυρση του Ισραήλ από το λιβανικό έδαφος και έρευνες για τις καταγγελλόμενες παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου από όλες τις πλευρές.
