ΗΠΑ: Στο στόχαστρο τράπεζες της Wall Street για ύποπτες συναλλαγές του Χαμενεΐ

Το υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ εξετάζει πιθανό ρόλο τραπεζών της Wall Street στη διακίνηση κεφαλαίων του δικτύου Χαμενεΐ

Ιρανοί περνούν δίπλα από μια φωτογραφία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, σε έναν δρόμο στην Τεχεράνη © EPA/ABEDIN TAHERKENAREH

Το υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ διεξάγει έρευνα για τον τρόπο με τον οποίο ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, φέρεται να δημιούργησε ένα εκτεταμένο παγκόσμιο επενδυτικό χαρτοφυλάκιο με έκθεση σε τράπεζες της Wall Street, σύμφωνα με τέσσερις αξιωματούχους που επικαλείται το Bloomberg.

Η έρευνα εντάσσεται σε ευρύτερη διερεύνηση καταγγελιών για ξέπλυμα χρήματος και διαφθορά. Στο πλαίσιο αυτό, οι ερευνητές έχουν αρχίσει να εξετάζουν την πιθανή εμπλοκή αμερικανικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, μεταξύ των οποίων η JPMorgan Chase & Co. και η Citigroup Inc., στη διευκόλυνση μεγάλων μετακινήσεων κεφαλαίων μεταξύ εταιρειών που φέρονται να ελέγχονται από τον Χαμενεΐ, ανέφεραν τρεις από τις πηγές.

Η έρευνα του υπουργείου Δικαιοσύνης εξετάζει τις συναλλαγές αυτές, καθώς και τον ρόλο αμερικανικών τραπεζών ανταποκριτών. Σύμφωνα με τους ίδιους αξιωματούχους, οι ερευνητές επιχειρούν να χαρτογραφήσουν το δίκτυο του Ανώτατου Ηγέτη και να εντοπίσουν τυχόν κενά στις διαδικασίες δέουσας επιμέλειας των αμερικανικών ιδρυμάτων, τα οποία θα μπορούσαν να έχουν επιτρέψει τέτοιες χρηματοροές.

Η ύπαρξη της έρευνας δεν σημαίνει ότι θα απαγγελθούν κατηγορίες. Κεντρικός στόχος της είναι ο Χαμενεΐ, ο οποίος ανέλαβε Ανώτατος Ηγέτης της Ισλαμικής Δημοκρατίας τον Μάρτιο, μετά τον θάνατο του πατέρα του σε αμερικανοϊσραηλινό αεροπορικό πλήγμα στην έναρξη του πολέμου με το Ιράν.

Στο μικροσκόπιο των αρχών και τράπεζες της Ευρώπης και της Μέσης Ανατολής

Στο μικροσκόπιο των αρχών έχουν μπει και ευρωπαϊκές, καθώς και τράπεζες της Μέσης Ανατολής, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές. Το υπουργείο Δικαιοσύνης εξετάζει επίσης πληρωμές που σχετίζονται με ακίνητα και φέρονται να πραγματοποιήθηκαν από το δίκτυο προς διεθνή brands, μεταξύ των οποίων η Hilton Worldwide Holdings Inc., ανέφερε ένας από τους αξιωματούχους.

Η JPMorgan και η Citi αρνήθηκαν να σχολιάσουν, όπως και εκπρόσωπος του υπουργείου Δικαιοσύνης. Ο Χαμενεΐ, ο οποίος δεν έχει εμφανιστεί δημοσίως από τότε που ανέλαβε καθήκοντα Ανώτατου Ηγέτη, δεν απάντησε σε μηνύματα που εστάλησαν μέσω των πρεσβειών του Ιράν στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και στο Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς και μέσω της αποστολής της χώρας στα Ηνωμένα Έθνη.

Το Bloomberg News είχε αποκαλύψει τον Ιανουάριο πώς ο Χαμενεΐ, στον οποίο οι ΗΠΑ είχαν επιβάλει κυρώσεις το 2019 λόγω της δράσης του στην κυβέρνηση της Τεχεράνης, φέρεται να συγκρότησε μια εκτεταμένη επιχειρηματική αυτοκρατορία, από τη ναυτιλία στον Περσικό Κόλπο έως ελβετικούς τραπεζικούς λογαριασμούς και πολυτελή ακίνητα στη Βρετανία. Τα κεφάλαια για τις συναλλαγές φέρονται να διοχετεύθηκαν μέσω χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων στο Ηνωμένο Βασίλειο, την Ελβετία, το Λιχτενστάιν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Διπλωματικές ισορροπίες

Η έρευνα του υπουργείου Δικαιοσύνης απέκτησε μεγαλύτερη διπλωματική βαρύτητα καθώς η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη πλησίαζαν σε μια ενδιάμεση ειρηνευτική συμφωνία, ιδίως λόγω του ρόλου του ίδιου του Χαμενεΐ στη διαδικασία λήψης αποφάσεων γύρω από τη συμφωνία, ανέφεραν τρεις από τις πηγές. Η συμφωνία, με στόχο τον τερματισμό του πολέμου και την έναρξη συνομιλιών για μακροχρόνιες εκκρεμότητες, μεταξύ των οποίων και το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, υπεγράφη την Τετάρτη.

Πριν αναλάβει την ηγεσία της χώρας, ο Χαμενεΐ φέρεται να βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό στον χρηματοδότη Αλί Ανσάρι, του οποίου τα ταχέως αναπτυσσόμενα συμφέροντα στους τομείς των τραπεζών, των κατασκευών και του εμπορίου λειτούργησαν τα τελευταία χρόνια ως δίαυλος για τη μεταφορά κεφαλαίων στο εξωτερικό, σύμφωνα με το δημοσίευμα του Bloomberg. Ένα δίκτυο εταιρειών-κέλυφος, πολλές από τις οποίες διοικούνταν από τον Ανσάρι, φέρεται να χρησιμοποιήθηκε για την αγορά πολυτελών κατοικιών και ξενοδοχείων πέντε αστέρων στην Ευρώπη, μεταξύ των οποίων και μονάδες που σήμερα λειτουργούν υπό τη Hilton.

Η Μόλι Μόεζερ, επικεφαλής του τμήματος του υπουργείου Δικαιοσύνης για το ξέπλυμα χρήματος, τα ναρκωτικά και τις δημεύσεις περιουσιακών στοιχείων, είχε προειδοποιήσει τον Μάιο ότι η Τεχεράνη επιδιώκει ενεργά πρόσβαση στο αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Όπως ανέφερε σε συνέδριο νομικών στη Νέα Υόρκη, οι συντονισμένες προσπάθειες της αμερικανικής κυβέρνησης την τελευταία δεκαετία έχουν ουσιαστικά απομακρύνει το Ιράν από νόμιμα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Ωστόσο, επειδή το δολάριο παραμένει το πιο σταθερό και περιζήτητο νόμισμα για διεθνείς πληρωμές, το Ιράν αναζητά, όπως είπε, κάθε ευκαιρία να χρησιμοποιεί εταιρείες-κέλυφος και σκιώδεις δομές ώστε να αποκτά πρόσβαση στο αμερικανικό νόμισμα.

Ο Ανσάρι τέθηκε υπό κυρώσεις από τις βρετανικές αρχές τον Οκτώβριο του 2025, με την κατηγορία ότι «στήριζε οικονομικά» τις δραστηριότητες των Φρουρών της Επανάστασης, του ισχυρού στρατιωτικού βραχίονα που διαδραματίζει σημαντικό ρόλο και στη λειτουργία της οικονομίας του Ιράν. Μέσω του δικηγόρου του, ο Ανσάρι έχει αρνηθεί στο παρελθόν οποιαδήποτε σχέση με τον Χαμενεΐ και έχει δηλώσει ότι θα ασκήσει έφεση κατά των βρετανικών μέτρων.

Στα χαρτιά, η ιδιοκτησία αρκετών οντοτήτων που συνδέονται με την περιουσία του δικτύου Χαμενεΐ στον κλάδο των ακινήτων έχει αλλάξει τους τελευταίους μήνες, με το όνομα του Ανσάρι να αντικαθίσταται από πρόσωπα του περιβάλλοντός του, σύμφωνα με μία από τις πηγές. Οι κινήσεις αυτές, κατά την ίδια πηγή, εγείρουν ερωτήματα για το εάν πρόκειται για πραγματική μεταβίβαση ελέγχου ή για προσπάθεια συγκάλυψης της ιδιοκτησίας.

Η Hilton ξεκίνησε εσωτερική έρευνα

Η Hilton ξεκίνησε εσωτερική έρευνα μετά το δημοσίευμα του Bloomberg, προκειμένου να αξιολογήσει εάν η διατήρηση επιχειρηματικών σχέσεων που συνδέονται με δύο ξενοδοχεία στη Γερμανία —το Hilton Frankfurt City Centre και το Hilton Frankfurt Gravenbruch— θα μπορούσε να την εκθέσει σε κινδύνους κυρώσεων. Εξωτερικοί σύμβουλοι προειδοποίησαν για ρυθμιστικές και reputational επιπτώσεις σε περίπτωση συνέχισης των δεσμών με τις συγκεκριμένες εταιρείες, σύμφωνα με δύο Αμερικανούς αξιωματούχους και ακόμη ένα πρόσωπο με άμεση γνώση των εσωτερικών συζητήσεων στη Hilton. Η Hilton αρνήθηκε να σχολιάσει.

Ορισμένες από τις πιο πρόσφατες ενέργειες του υπουργείου Δικαιοσύνης για το Ιράν βασίστηκαν σε πληροφορίες που είχαν αντληθεί από προηγούμενες αποφάσεις κυρώσεων του υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ, οι οποίες αφορούσαν πλούσιους Ιρανούς με σημαντικό οικονομικό αποτύπωμα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Η διαδικασία χαρτογράφησης αυτών των χρηματοοικονομικών δικτύων και αλυσίδων πληρωμών μπορεί να οδηγήσει τους ερευνητές του DOJ σε σχέσεις με αμερικανικές τράπεζες ανταποκριτές.

Πελάτες με ουσιαστική έκθεση στο Ιράν θα μπορούσαν να ενεργοποιήσουν αυξημένους ελέγχους δέουσας επιμέλειας. Ωστόσο, πρόσωπα υπό κυρώσεις μπορούν να παρακάμψουν τέτοιες διαδικασίες αποκρύπτοντας την ιδιοκτησία μέσω προσώπων που εμφανίζονται ως βιτρίνα, εταιρειών-κέλυφος και ενδιάμεσων σε τρίτες χώρες.

Οι έρευνες του υπουργείου Δικαιοσύνης, οι οποίες συχνά διαρκούν αρκετά χρόνια, ξεκινούν από την αρχική συλλογή πληροφοριών και μπορούν να φτάσουν έως την πιθανή ποινική δίωξη. Δεν είναι σαφές σε ποιο στάδιο βρίσκεται η έρευνα για τον Χαμενεΐ.

Οι προσπάθειες του υπουργείου Δικαιοσύνης συμπίπτουν με ευρύτερη πρωτοβουλία της κυβέρνησης Τραμπ, με την ονομασία «Operation Economic Fury», για την ενίσχυση της πίεσης προς την Τεχεράνη. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ουάσιγκτον παρουσιάζουν δίκτυα που ελέγχονται από την ιρανική άρχουσα ελίτ, συμπεριλαμβανομένων του Χαμενεΐ και του Χοσεΐν Σαμχανί, γιου πρώην κορυφαίου συμβούλου του εκλιπόντος Ανώτατου Ηγέτη.

Τόσο ο Χαμενεΐ όσο και ο Σαμχανί έχουν χρησιμοποιήσει δίκτυα παρένθετων προσώπων, εταιρείες-κέλυφος και δικηγορικά γραφεία για να αποκρύψουν εταιρικές σχέσεις, σύμφωνα με προηγούμενα δημοσιεύματα του Bloomberg. Έχουν επίσης αξιοποιήσει προγράμματα απόκτησης υπηκοότητας μέσω επενδύσεων, προκειμένου να απομακρύνουν τις οντότητες αυτές από την ιρανική τους σύνδεση.

Τον Μάρτιο, το υπουργείο Δικαιοσύνης κατέθεσε αγωγές πολιτικής δήμευσης περιουσιακών στοιχείων που σχετίζονται με το δίκτυο εταιρειών του Σαμχανί.