Η αυξανόμενη πολιτική επιρροή του Νάιτζελ Φάρατζ και του Reform UK της ριζοσπαστικής δεξιάς, δεν προκαλεί μόνο ανακατατάξεις στο βρετανικό πολιτικό σκηνικό, αλλά επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ζήτημα που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν μακρινό: το ενδεχόμενο νέων αποσχιστικών εξελίξεων στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Σε Σκωτία, Ουαλία, Βόρεια Ιρλανδία και Δημοκρατία της Ιρλανδίας, πολιτικοί και αναλυτές εκτιμούν ότι μια πιθανή ανάληψη της εξουσίας από τον Φάρατζ ή ακόμη και η περαιτέρω ενίσχυση του κόμματός του θα μπορούσε να επιταχύνει τις συνταγματικές εξελίξεις.
Σύμφωνα με αναλύσεις που συζητούνται όλο και περισσότερο στους πολιτικούς κύκλους της Βρετανίας και της Ιρλανδίας, μια κυβέρνηση υπό τον Φάρατζ ενδέχεται να υιοθετήσει σκληρότερες θέσεις στο μεταναστευτικό, να επαναφέρει ζητήματα που σχετίζονται με το Brexit και να ανακινήσει τη συζήτηση για τη Συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής, δημιουργώντας νέο κύκλο πολιτικής αστάθειας.
Ανησυχία από πρώην υπουργό της Ουαλίας
Την ανησυχία αυτή εξέφρασε και ο πρώην πρώτος υπουργός της Ουαλίας, Μαρκ Ντρέικφορντ, ο οποίος, αν και υποστηρίζει τη διατήρηση της Ένωσης, θεωρεί ότι το πολιτικό τοπίο στη Βρετανία έχει αλλάξει σε μόνιμη βάση. Όπως προειδοποίησε, μια σημαντική άνοδος του Reform UK θα μπορούσε να περιορίσει τα χρονικά περιθώρια για μια οργανωμένη συζήτηση σχετικά με το μέλλον του Ηνωμένου Βασιλείου.
Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η Ένωση αποτελεί μια εθελοντική συνύπαρξη τεσσάρων εθνών και πως κάθε τέτοια ένωση οφείλει να προβλέπει τόσο τη δυνατότητα παραμονής όσο και τη δυνατότητα αποχώρησης των μελών της.
Οι προβληματισμοί αυτοί κυριάρχησαν και σε συνέδριο που πραγματοποιήθηκε στο Μπέλφαστ με πρωτοβουλία του SDLP, όπου πολιτικοί από τη Βρετανία και την Ιρλανδία συζήτησαν το ενδεχόμενο ενός δημοψηφίσματος για την επανένωση της Ιρλανδίας να προκύψει ταχύτερα από το αναμενόμενο.
‘Ετοιμοι για κάθε σενάριο οι Ιρλανδοί
Ο υπουργός Δικαιοσύνης της Ιρλανδίας, Τζιμ Ο’ Κάλαχαν, υποστήριξε ότι το Δουβλίνο οφείλει να ξεκινήσει εγκαίρως τον σχεδιασμό για κάθε πιθανό σενάριο, αντί να βρεθεί αντιμέτωπο με εξελίξεις που θα υπαγορευτούν αποκλειστικά από το Λονδίνο.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται και η οικονομική διάσταση της Βόρειας Ιρλανδίας. Η ετήσια οικονομική στήριξη που λαμβάνει από τον βρετανικό προϋπολογισμό αποτελεί αντικείμενο έντονου πολιτικού διαλόγου, με αρκετούς να φοβούνται ότι θα μπορούσε να αξιοποιηθεί από το Reform UK ως επιχείρημα υπέρ μιας διαφορετικής σχέσης με τη Βόρεια Ιρλανδία, κατά τρόπο αντίστοιχο με τη ρητορική που κυριάρχησε κατά την εκστρατεία υπέρ του Brexit.
Η επικεφαλής του SDLP, Κλερ Χάνα, προειδοποίησε ότι το οικονομικό κόστος διατήρησης της Βόρειας Ιρλανδίας ενδέχεται να μετατραπεί σε κεντρικό πολιτικό ζήτημα, εάν ενισχυθούν οι αγγλικές εθνικιστικές δυνάμεις. Όπως σημείωσε, η εμπειρία του Brexit απέδειξε πόσο επικίνδυνες μπορεί να αποδειχθούν οι μεγάλες συνταγματικές αλλαγές όταν πραγματοποιούνται χωρίς επαρκή προετοιμασία.
Ανάλογη στάση τηρεί και το Sinn Féin, το οποίο υποστηρίζει ότι οποιαδήποτε διαδικασία για πιθανή ενοποίηση της Ιρλανδίας θα πρέπει να βασιστεί σε μακρά διαβούλευση και σαφείς κανόνες.
Στελέχη του κόμματος εκτιμούν ότι είναι απαραίτητο να υπάρξει έγκαιρη συνεργασία μεταξύ Δουβλίνου και Λονδίνου, ώστε να αποφευχθεί μια περίοδος αβεβαιότητας σε περίπτωση που αλλάξουν οι πολιτικοί συσχετισμοί στη Βρετανία.
Παράλληλα, και το κυβερνητικό κόμμα Fine Gael έχει ανακοινώσει ότι προετοιμάζει ολοκληρωμένη πρόταση για το μέλλον μιας ενωμένης Ιρλανδίας, η οποία αναμένεται να παρουσιαστεί στο ετήσιο συνέδριό του. Ο πρώην πρωθυπουργός Λίο Βαράντκαρ έχει δηλώσει ότι, παρότι δεν θεωρεί πιθανή μια κυβέρνηση υπό τον Φάρατζ, ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσε να επιταχύνει σημαντικά τις εξελίξεις γύρω από το συνταγματικό καθεστώς της Ιρλανδίας.
Και άλλες ακραίες θέσεις του Φάρατζ
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί επίσης η θέση του Φάρατζ υπέρ της αποχώρησης του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, καθώς και η πρόθεσή του να επαναδιαπραγματευθεί τη Συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής.
Πολλοί εκτιμούν ότι οποιαδήποτε παρέμβαση σε αυτές τις θεσμικές ισορροπίες θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα τη σταθερότητα στη Βόρεια Ιρλανδία.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η συζήτηση για το μέλλον του Ηνωμένου Βασιλείου έχει πλέον ξεπεράσει τα όρια των εθνικιστικών κινημάτων. Ακόμη και πολιτικοί που τάσσονται υπέρ της διατήρησης της Ένωσης αναγνωρίζουν ότι η μεταβολή του πολιτικού σκηνικού απαιτεί προετοιμασία για κάθε πιθανό ενδεχόμενο, καθώς οι εξελίξεις ενδέχεται να είναι ταχύτερες και πιο σύνθετες από ό,τι εκτιμούσαν μέχρι σήμερα οι κυβερνήσεις στο Λονδίνο και το Δουβλίνο.
