Η κυβέρνηση της Ισπανίας προχωρά στην ανάπτυξη στρατιωτικών δυνάμεων στον Ισπανικό θύλακα της Θέουτα, στα βόρεια παράλια της Αφρικής, προκειμένου να εγγυηθεί την ασφάλεια μετά τη μαζική, παράτυπη είσοδο εκατοντάδων μεταναστών από το γειτονικό Μαρόκο, η οποία συνοδεύτηκε από τον τραγικό απολογισμό εννέα νεκρών.
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του υπουργείου Εσωτερικών, οι ένοπλες δυνάμεις θα αποστείλουν 60 στελέχη για να ενισχύσουν την ισπανική αστυνομία (Πολιτοφυλακή) στην άσκηση των καθηκόντων της και στη διαφύλαξη της ασφάλειας της πόλης. Παράλληλα, η εκπρόσωπος της ισπανικής κυβέρνησης ανακοίνωσε ότι εννέα μετανάστες έχασαν τη ζωή τους στην προσπάθειά τους να προσεγγίσουν τον ισπανικό θύλακα κολυμπώντας, με τα πτώματά τους να έχουν ήδη ανασυρθεί, χωρίς ωστόσο να παρασχεθούν περαιτέρω διευκρινίσεις.
Το χρονικό της διέλευσης
Η σημερινή κλιμάκωση ακολούθησε φήμες περί ανοίγματος των συνόρων τα ξημερώματα της Πέμπτης. Ως αποτέλεσμα, εκατοντάδες άτομα —στη συντριπτική τους πλειονότητα νεαροί άνδρες, έφηβοι και ανήλικοι— συγκεντρώθηκαν στη μαροκινή πόλη Φνιντέκ. Ορισμένοι εισήλθαν στη Θέουτα (έκτασης 18,5 τετραγωνικών χιλιομέτρων) από μεθοριακό φυλάκιο στο νότιο τμήμα της, αναρριχώμενοι στον συνοριακό φράχτη, ο οποίος δεν φυλασσόταν τη δεδομένη στιγμή, ενόσω τα μέλη της μαροκινής επικουρικής δύναμης αποσύρονταν. Άλλοι διέσχισαν τα σύνορα κολυμπώντας. Στις παραλίες εντοπίστηκαν σωροί από βατραχοπέδιλα, σωσίβια και στολές από νεοπρένιο, με ορισμένους από τους εισελθόντες να φωνάζουν συνθήματα όπως «Αντίο Μαρόκο, καλημέρα Ισπανία» και «Ζήτω η Ισπανία».
Η μαζική αυτή διέλευση έρχεται να προστεθεί στους περισσότερους από 1.500 μετανάστες που έφτασαν κολυμπώντας τις προηγούμενες ημέρες. Σε δύο χωριστές συνεντεύξεις στους ραδιοφωνικούς σταθμούς Cadena SER και Onda Cero, ο επικεφαλής της αυτόνομης πόλης, Χουάν Χεσούς Βίβας, διευκρίνισε ότι οι αφίξεις διαμορφώνονται πλέον σε περίπου 300 ημερησίως (έναντι 200 το προηγούμενο διάστημα). Ο κ. Βίβας ζήτησε από την εθνική κυβέρνηση την κήρυξη κατάστασης εθνικής έκτακτης ανάγκης και μια «αποφασιστική, δυναμική και συντονισμένη απάντηση κάτω από μια ενιαία δομή διοίκησης». Όπως τόνισε, η πόλη αντιμετωπίζει «απόλυτη ανθρωπιστική και κοινωνική έκτακτη ανάγκη», με τις εγκαταστάσεις ασυνόδευτων ανηλίκων να λειτουργούν στο 2.400% της δυνατότητάς τους και εκατοντάδες μετανάστες να κοιμούνται στο ύπαιθρο. Μέσω της πλατφόρμας Χ, ο ίδιος συμπλήρωσε: «Σήμερα, η κατάσταση είναι ακόμη χειρότερη: νέες αφίξεις, έλλειψη πόρων και μια ζωή που χάθηκε στη θάλασσα». Παράλληλα, επισήμανε το τεράστιο ανθρώπινο κόστος, αποκαλύπτοντας ότι 60 πτώματα ανασύρθηκαν από τη θάλασσα τους τελευταίους μήνες. Ενδεικτική της κατάστασης είναι η μαρτυρία ανώνυμου κατοίκου: «Σπαράζει η καρδιά μου βλέποντας τόσους ανθρώπους να υποφέρουν και ποιος ξέρει πόσοι πνίγηκαν στη διαδρομή».
Τι απαντά η κυβέρνηση Σάντσεθ
Σε κεντρικό πολιτικό επίπεδο, ο Ισπανός πρωθυπουργός, Πέδρο Σάντσεθ, δήλωσε ότι η κυβέρνηση κινητοποίησε «όλους τους αναγκαίους πόρους». Ο υπουργός Εσωτερικών, Φερνάντο Γκράντε-Μαρλάσκα, ο οποίος θα επισκεφθεί τη Θέουτα την Παρασκευή για συναντήσεις με τις τοπικές αρχές και τους επικεφαλής ασφαλείας, χαιρέτισε την «υποδειγματική συνεργασία» του Μαρόκου, το οποίο, σύμφωνα με το υπουργείο, συνδράμει στον περιορισμό των αφίξεων. Ο υπουργός προανήγγειλε μέτρα για τη μεταφορά στο Μαρόκο «το συντομότερο δυνατόν, όλων των προσώπων που μπήκαν παράνομα στη Θέουτα», ενώ διάφορα υπουργεία συντονίζονται για την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας. Στον αντίποδα, ο ηγέτης του αντιπολιτευόμενου Λαϊκού Κόμματος, Αλμπέρτο Νούνιεθ Φειχό, κατήγγειλε την «απελπιστική κατάσταση», κάνοντας λόγο για «κρίση εθνικής ασφάλειας».
Ανάγκη για θεσμικές αλλαγές
Αναφορικά με το θεσμικό πλαίσιο, ο κ. Βίβας ζήτησε αλλαγές στη νομοθεσία της Ισπανίας, εστιάζοντας σε νομικές ανεπάρκειες που αναδείχθηκαν μετά την πρόσφατη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου. Βάσει αυτής, οι μετανάστες που αναχαιτίζονται στη θάλασσα προσπαθώντας να φτάσουν σε Θέουτα ή Μελίγια (περίπου 400 χλμ. ανατολικότερα, αποτελώντας τα μοναδικά χερσαία σύνορα της ΕΕ στην Αφρική) δεν μπορούν να επιστρέφονται με συνοπτικές διαδικασίες, ακυρώνοντας πρακτικά το ειδικό συνοριακό απορριπτικό καθεστώς.
Σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών, η κύρια μεταναστευτική διαδρομή παραμένει ο Ατλαντικός προς τα Κανάρια Νησιά, καθώς μέχρι τις 15 Ιουλίου 2026 δεν είχε καταγραφεί καμία άφιξη από τη θάλασσα στη Θέουτα (έναντι μόλις 4 ατόμων το 2025 και 28 το 2024). Η τρέχουσα κρίση ανακαλεί μνήμες του Μαΐου 2021, όταν περισσότεροι από 10.000 μετανάστες εισήλθαν στον θύλακα σε μόλις δύο ημέρες. Η τότε μαζική εισροή προκλήθηκε από χαλάρωση των ελέγχων εκ μέρους του Ραμπάτ, στο πλαίσιο διπλωματικής κρίσης με αφορμή την παροχή ιατρικής φροντίδας στην Ισπανία στον επικεφαλής των αυτονομιστών του Μετώπου Πολισάριο της Δυτικής Σαχάρας —μια ένταση που τερματίστηκε το 2022 με τη μεταστροφή της Μαδρίτης από την ιστορική της ουδετερότητα στο ζήτημα της Δυτικής Σαχάρας.
