Σε ανοιχτή αντιπαράθεση οδηγούνται Ιταλία και Ισπανία με φόντο τη μεταναστευτική κρίση στη Θέουτα και την απόφαση της Ρώμης να επαναφέρει προσωρινούς ελέγχους για αφίξεις από την Ισπανία. Η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι απέρριψε το αίτημα της Μαδρίτης για άμεση άρση των μέτρων, ξεκαθαρίζοντας ότι ζητήματα ασφάλειας και ελέγχου των συνόρων δεν μπορούν να αποτελούν αντικείμενο «τελεσιγράφων».
Η απάντηση της Ρώμης ήρθε μετά την απαίτηση της κυβέρνησης του Πέδρο Σάντσεθ να αποκατασταθεί έως την Κυριακή 9 Αυγούστου η πλήρης ελεύθερη μετακίνηση μεταξύ των δύο χωρών. Η Ισπανία έχει προειδοποιήσει ότι, εάν αυτό δεν συμβεί, είναι έτοιμη να εξετάσει αντίστοιχα μέτρα εις βάρος ταξιδιωτών από την Ιταλία.
Η ιταλική κυβέρνηση, ωστόσο, εμφανίζεται αποφασισμένη να διατηρήσει τους προσωρινούς ελέγχους τουλάχιστον έως τις 15 Αυγούστου, συνδέοντας την άρση τους με την εξέλιξη της κατάστασης στη Θέουτα και την αξιολόγηση πιθανών κινδύνων για την ασφάλεια.
Στο επίκεντρο της ανησυχίας της Ρώμης βρίσκεται το ενδεχόμενο νέας μαζικής μεταναστευτικής πίεσης στον ισπανικό θύλακα της Βόρειας Αφρικής. Η κρίση στη Θέουτα έχει ήδη οδηγήσει τις ισπανικές αρχές σε έκτακτα μέτρα, ενώ η κυβέρνηση Σάντσεθ κινητοποίησε και τις Ένοπλες Δυνάμεις για την ενίσχυση της Guardia Civil.
«Δεν δεχόμαστε επιβολές από το εξωτερικό»
Η κυβέρνηση Μελόνι διαμηνύει ότι δεν σκοπεύει να αλλάξει στάση εξαιτίας της πίεσης από τη Μαδρίτη. Όπως υπογραμμίζει, η Ιταλία «δεν δέχεται επιβολές από το εξωτερικό ή τελεσίγραφα» όταν πρόκειται για ζητήματα εθνικής ασφάλειας και προστασίας των συνόρων.
Η προσωρινή αναστολή αφορά τους ελέγχους σε πολίτες τρίτων χωρών που φθάνουν στην Ιταλία από την Ισπανία και όχι τους Ισπανούς ή άλλους πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Ρώμη επιδιώκει με αυτόν τον τρόπο να αποκρούσει τις κατηγορίες ότι το μέτρο στρέφεται συνολικά κατά της Ισπανίας ή περιορίζει την ελεύθερη κυκλοφορία των Ευρωπαίων πολιτών.
Παράλληλα, υποστηρίζει ότι οι προσωρινοί έλεγχοι εντός του χώρου Σένγκεν δεν αποτελούν κάτι πρωτοφανές. Η ίδια η Ιταλία έχει εφαρμόσει αντίστοιχα μέτρα στα σύνορά της με τη Σλοβενία, ενώ και άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν επαναφέρει κατά περιόδους συνοριακούς ελέγχους επικαλούμενες ζητήματα μετανάστευσης ή ασφάλειας.
Η κρίση στη Θέουτα ήταν εκείνη που πυροδότησε την τελευταία ένταση. Η κυβέρνηση Μελόνι είχε ήδη από τα τέλη Ιουλίου εκφράσει έντονη ανησυχία για τις μαζικές αφίξεις μεταναστών από το Μαρόκο, χαρακτηρίζοντας την ανεξέλεγκτη παράτυπη μετανάστευση απειλή για την ασφάλεια των ευρωπαϊκών συνόρων.
Το τελεσίγραφο της Μαδρίτης
Η ισπανική κυβέρνηση αντιμετωπίζει διαφορετικά την ιταλική απόφαση. Η Μαδρίτη απαίτησε την άρση των μέτρων έως τις 9 Αυγούστου, προειδοποιώντας ότι διαφορετικά μπορεί να προχωρήσει σε αντίμετρα.
Η κυβέρνηση Σάντσεθ υποστηρίζει ότι είναι υποχρεωμένη να προστατεύσει τα συμφέροντα και την αξιοπρέπεια των Ισπανών πολιτών και απορρίπτει την εικόνα ότι η χώρα αποτελεί ιδιαίτερη απειλή για την υπόλοιπη Ευρώπη εξαιτίας των μεταναστευτικών ροών.
Μάλιστα, η ισπανική πλευρά αντέτεινε ότι η ίδια η Ιταλία έχει καταγράψει τα τελευταία χρόνια πολύ υψηλά επίπεδα παράτυπων αφίξεων, αμφισβητώντας έτσι τη βάση πάνω στην οποία η Ρώμη δικαιολογεί τη λήψη ειδικών μέτρων για ταξιδιώτες που προέρχονται από την Ισπανία.
Η αντιπαράθεση αποκτά ευρύτερη ευρωπαϊκή διάσταση, καθώς αγγίζει ένα από τα πιο ευαίσθητα ζητήματα για την ΕΕ: μέχρι ποιο σημείο μπορούν τα κράτη-μέλη να επαναφέρουν ελέγχους εντός Σένγκεν για λόγους ασφαλείας χωρίς να υπονομεύεται στην πράξη η ελεύθερη κυκλοφορία.
Η Θέουτα στο επίκεντρο
Η νέα ένταση Ρώμης–Μαδρίτης έχει ως αφετηρία τις αυξημένες μεταναστευτικές αφίξεις στη Θέουτα, τον ισπανικό θύλακα που βρίσκεται στις ακτές της Βόρειας Αφρικής και αποτελεί ένα από τα βασικά χερσαία σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την Αφρική.
Η Ιταλία φοβάται ότι μέρος των μεταναστευτικών ροών θα μπορούσε στη συνέχεια να κινηθεί προς άλλες χώρες της ΕΕ και υποστηρίζει ότι, μέχρι να ξεκαθαρίσει η κατάσταση, οι έκτακτοι έλεγχοι αποτελούν προληπτικό μέτρο.
Από την πλευρά της, η κυβέρνηση Σάντσεθ διαβεβαιώνει ότι έχει κινητοποιήσει όλους τους διαθέσιμους πόρους και συνεργάζεται με το Μαρόκο για τον περιορισμό των παράτυπων αφίξεων και την επιστροφή όσων δεν δικαιούνται να παραμείνουν.
Προς το παρόν, πάντως, καμία από τις δύο κυβερνήσεις δεν δείχνει διατεθειμένη να υποχωρήσει. Η Ισπανία έχει θέσει προθεσμία στη Ρώμη και η Ιταλία απαντά ότι οι αποφάσεις για την ασφάλεια των συνόρων της δεν λαμβάνονται υπό την πίεση άλλων κυβερνήσεων.
Έτσι, μια μεταναστευτική κρίση στη Θέουτα έχει εξελιχθεί σε διπλωματική δοκιμασία για δύο από τις μεγαλύτερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και, ταυτόχρονα, σε ακόμη ένα τεστ για τα όρια αντοχής της Σένγκεν.
