Οι Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται να μετατοπίζουν, τουλάχιστον προσωρινά, το βάρος της στρατηγικής τους απέναντι στο Ιράν από τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στην οικονομική πίεση, την ώρα που οι τελευταίες εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ αποκλιμακώνουν τις ανησυχίες στις αγορές και οδηγούν τις τιμές του πετρελαίου σε νέα σημαντική πτώση.
Σύμφωνα με το Axios, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έχει ενημερώσει τις τελευταίες ημέρες υπουργούς Εξωτερικών αρκετών συμμαχικών χωρών ότι «για την ώρα» οι ΗΠΑ δεν αναμένεται να ξεκινήσουν νέα πλήγματα εναντίον του Ιράν. Αντίθετα, η κυβέρνηση Τραμπ σκοπεύει να εστιάσει σε άλλα μέσα πίεσης, με βασικότερο τη νέα εκστρατεία κυρώσεων που ανακοινώθηκε αυτή την εβδομάδα.
Η αλλαγή αυτή δεν σημαίνει, πάντως, ότι η στρατιωτική επιλογή έχει εγκαταλειφθεί. Αμερικανός αξιωματούχος που μίλησε στο Axios ανέφερε ότι ο Ρούμπιο κατέστησε σαφές πως δεν σχεδιάζεται επιστροφή σε μεγάλης κλίμακας πολεμικές επιχειρήσεις, χωρίς όμως να αποκλείονται νέα πλήγματα εάν το Ιράν κινηθεί πρώτο.
Κατά τις ίδιες πληροφορίες, η σημερινή στάση της Ουάσιγκτον αναμένεται να διατηρηθεί τουλάχιστον έως τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, μετά τις οποίες το ενδεχόμενο μιας νέας στρατιωτικής εκστρατείας θα μπορούσε να επανέλθει στο τραπέζι.
Κυρώσεις, ναυτικός αποκλεισμός και έλεγχος του Ορμούζ
Στον πυρήνα της αμερικανικής στρατηγικής βρίσκονται πλέον η ενίσχυση της οικονομικής πίεσης, ο ναυτικός αποκλεισμός του Ιράν και η προσπάθεια να αυξηθούν οι ποσότητες πετρελαίου που περνούν από τα Στενά του Ορμούζ προς τις διεθνείς αγορές.
Το Axios αναφέρει ότι Αμερικανοί αξιωματούχοι θεωρούν την απομάκρυνση ναρκών από το μεγαλύτερο μέρος των Στενών από το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό σημείο καμπής για τον πόλεμο, καθώς περιορίζει ένα από τα σημαντικότερα μέσα πίεσης που διέθετε μέχρι σήμερα η Τεχεράνη.
Τις τελευταίες εβδομάδες αυξάνεται, σύμφωνα με τους ίδιους αξιωματούχους, ο αριθμός των δεξαμενόπλοιων που κινούνται από τη νότια λωρίδα του Ορμούζ, γεγονός που εκτιμούν ότι μειώνει σημαντικά τη δυνατότητα του Ιράν να επηρεάζει τις διεθνείς ενεργειακές αγορές.
Παράλληλα, η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι ο ναυτικός αποκλεισμός στερεί από την Τεχεράνη κρίσιμα έσοδα. Αμερικανοί αξιωματούχοι ανέφεραν στο Axios ότι τις τελευταίες δύο εβδομάδες έχουν εντοπιστεί ελάχιστα δεξαμενόπλοια στο νησί Χαργκ, τον βασικό κόμβο εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν.
Στο οικονομικό μέτωπο, η κυβέρνηση Τραμπ ανακοίνωσε τη Δευτέρα επέκταση των κυρώσεων με στόχο να περιορίσει ακόμη περισσότερο τις οικονομικές συναλλαγές του Ιράν, απειλώντας με μέτρα και χώρες που συνεχίζουν να συναλλάσσονται με την Τεχεράνη, χωρίς πάντως οι ποινές να ενεργοποιηθούν άμεσα.
Την ίδια ώρα, παραμένουν ανοιχτοί δίαυλοι που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε νέα διπλωματική προσπάθεια. Ο αρχηγός του πακιστανικού στρατού, στρατάρχης Ασίμ Μουνίρ, βρέθηκε την Κυριακή στην Τεχεράνη για συνομιλίες με την ιρανική ηγεσία. Το Πακιστάν έχει λειτουργήσει ως βασικός μεσολαβητής μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν από την έναρξη του πολέμου.
Η Ουάσιγκτον, ωστόσο, επιμένει ότι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχουν ενεργές ή προγραμματισμένες διαπραγματεύσεις με το Ιράν. Αμερικανός αξιωματούχος περιέγραψε στο Axios τη στρατηγική ως συνεχή αύξηση της πίεσης, με την προσδοκία ότι αυτή θα μπορούσε τελικά να οδηγήσει την Τεχεράνη ξανά στο τραπέζι των συνομιλιών.
Σύμφωνα με το Reuters, το Ιράν ανακοίνωσε ότι επανεκκίνησε τις συνομιλίες με το γειτονικό Ομάν για τη διαχείριση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, όπου το μεγαλύτερο μέρος της εμπορικής κίνησης έχει διακοπεί από την έναρξη του πολέμου τον Φεβρουάριο. Οι δύο χώρες συζήτησαν τη δημιουργία ενός «κοινού προσωρινού διαδρόμου ναυσιπλοΐας» και συμφώνησαν στην απομάκρυνση ναρκών από τη θαλάσσια οδό, από την οποία πριν από τον πόλεμο διερχόταν περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων φορτίων πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Παρά την υποχώρηση των ενεργών εχθροπραξιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, οι διπλωματικές προσπάθειες για συμφωνία παραμένουν σε αδιέξοδο και η διέλευση από τα Στενά εξακολουθεί να θεωρείται επικίνδυνη, καθώς την Τρίτη δεξαμενόπλοιο επλήγη από αγνώστου προέλευσης βλήμα κοντά στην είσοδο του Ορμούζ, σύμφωνα με τη βρετανική υπηρεσία UKMTO.
Πτώση άνω του 2% στο πετρέλαιο
Η προοπτική περιορισμού της στρατιωτικής έντασης και, κυρίως, οι ελπίδες για μεγαλύτερη αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ έχουν ήδη προκαλέσει ισχυρή αντίδραση στην αγορά πετρελαίου.
Σύμφωνα με το Reuters, οι τιμές υποχώρησαν εκ νέου την Τετάρτη, μετά τις απώλειες άνω του 3% που είχαν καταγράψει την Τρίτη, καθώς το Ιράν ανακοίνωσε ότι επανεκκίνησε συνομιλίες με το Ομάν για τη διαχείριση της στρατηγικής θαλάσσιας οδού.
Νωρίτερα το πετρέλαιο μπρεντ υποχωρούσε κατά 2,54% στα 86,326 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό WTI χάνει 2,47%, στα 80,326 δολάρια.
Ο Μιτσούρου Μουράισι, αναλυτής της Fujitomi Securities, δήλωσε στο Reuters ότι η αγορά εξακολουθεί να αντιδρά κυρίως στις εξελίξεις γύρω από τη ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ και ότι οι προσδοκίες για πρόοδο στις συνομιλίες Ιράν και Ομάν έχουν πυροδοτήσει πωλήσεις στην αγορά πετρελαίου. Η αβεβαιότητα, ωστόσο, παραμένει υψηλή και περιορίζει την έκταση της υποχώρησης.
Ένα ακόμη σημάδι ότι η Ουάσιγκτον θεωρεί μικρότερο τον άμεσο κίνδυνο μιας νέας κλιμάκωσης είναι, σύμφωνα με το Reuters, η προετοιμασία για επιστροφή αμερικανικού προσωπικού σε ορισμένες διπλωματικές αποστολές στη Μέση Ανατολή, οι οποίες είχαν εκκενωθεί ή περιορίσει τη λειτουργία τους εξαιτίας του πολέμου. Ορισμένες πρεσβείες, πάντως, θα λειτουργήσουν αρχικά με μειωμένο προσωπικό.
Οι κίνδυνοι για την παγκόσμια αγορά ενέργειας παραμένουν σημαντικοί. Σε ανάλυσή του, το Reuters υπολογίζει ότι χώρες που επηρεάζονται από πολεμικές συγκρούσεις παρήγαγαν, με βάση τα στοιχεία του 2025, περίπου 45 εκατ. βαρέλια πετρελαίου ημερησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί σε περισσότερο από το 43% της παγκόσμιας προσφοράς.
Η σημερινή διαταραχή στις ροές πετρελαίου από τον Κόλπο εκτιμάται από αναλυτές στα 5 έως 7 εκατ. βαρέλια ημερησίως, παρά τις προσπάθειες της Σαουδικής Αραβίας και άλλων εξαγωγέων να χρησιμοποιήσουν εναλλακτικές διαδρομές.
Γι’ αυτό και, παρά τη σημαντική αποκλιμάκωση των τιμών τις τελευταίες δύο ημέρες, το Ορμούζ παραμένει ο βασικός παράγοντας που παρακολουθεί η αγορά. Όσο αυξάνεται η δυνατότητα ασφαλούς διέλευσης των δεξαμενόπλοιων, τόσο περιορίζεται το γεωπολιτικό premium στις τιμές του αργού. Η επανεμφάνιση στρατιωτικών επεισοδίων, αντίθετα, θα μπορούσε να ανατρέψει γρήγορα αυτή την εικόνα.
