Σε συμφωνία για κοινή δήλωση κατέληξαν οι χώρες των BRICS, σε μια σημαντική διπλωματική εξέλιξη που καταγράφεται εν μέσω της κλιμακούμενης έντασης στη Μέση Ανατολή. Οι διαπραγματεύσεις για το κείμενο ήταν ιδιαίτερα δύσκολες, καθώς στο ίδιο τραπέζι βρίσκονται, μεταξύ άλλων, το Ιράν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που βρίσκονται σε αντίθετες πλευρές της περιφερειακής σύγκρουσης.
Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Reuters, οι διαπραγματευτές συμφώνησαν σε ένα κείμενο που δεν αναμένεται να κατονομάζει συγκεκριμένη χώρα, αλλά θα καταδικάζει τη μονομερή επιθετικότητα. Η υιοθέτηση της κοινής δήλωσης από τους ηγέτες αναμενόταν αργότερα το Σάββατο. Η Ινδία, που φιλοξενεί τη σύνοδο, διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στις διαβουλεύσεις, επιχειρώντας να γεφυρώσει τις διαφορετικές θέσεις των μελών.
Η συμφωνία αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς οι ΗΠΑ και το Ιράν έχουν επιστρέψει σε εκατέρωθεν πλήγματα, μετά την παύση των εχθροπραξιών για μεγάλο μέρος του Αυγούστου. Παράλληλα, οι αντάρτες Χούθι στην Υεμένη έχουν ενισχύσει τη θέση τους στην περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας, αυξάνοντας τις πιέσεις στις θαλάσσιες μεταφορές.
Στη σύνοδο συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν, ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ, ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν και ο πρόεδρος της Νότιας Αφρικής Σίριλ Ραμαφόσα, καθώς και ο διάδοχος του θρόνου του Άμπου Ντάμπι, Σεΐχης Χαλίντ μπιν Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ Αλ Ναχιάν.
Το βασικό διπλωματικό στοίχημα για τους BRICS ήταν να βρεθεί διατύπωση για την κρίση στη Μέση Ανατολή που θα μπορούσαν να αποδεχθούν τόσο η Τεχεράνη όσο και το Άμπου Ντάμπι, ανοίγοντας τον δρόμο για την κοινή δήλωση. Αν και ένα τέτοιο κείμενο δεν αναμένεται να μεταβάλει άμεσα τους γεωπολιτικούς συσχετισμούς, θα αποτελούσε ένδειξη ενότητας των αναδυόμενων οικονομιών απέναντι σε πολιτικές όπως οι δυτικές κυρώσεις.
Η προσπάθεια αποκτά μεγαλύτερη σημασία καθώς οι υπουργοί Εξωτερικών των BRICS δεν είχαν καταφέρει να καταλήξουν σε κοινή δήλωση κατά τη συνάντησή τους στο Νέο Δελχί τον Μάιο, λόγω των διαφωνιών μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Παράλληλα, οι BRICS επιδιώκουν να ενισχύσουν τον ρόλο τους στη διαμόρφωση των διεθνών κανόνων, ζητώντας μεταξύ άλλων μεταρρυθμίσεις στην Παγκόσμια Τράπεζα, το ΔΝΤ και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, θεσμούς που αρκετά μέλη θεωρούν ότι εξακολουθούν να κυριαρχούνται από τις δυτικές δυνάμεις.
Ο Σι Τζινπίνγκ υποστήριξε από την πλευρά του ότι οι χώρες των BRICS πρέπει να σταθούν «στη σωστή πλευρά της ιστορίας», συμβάλλοντας στη διαμόρφωση μιας διεθνούς τάξης με μεγαλύτερη ισότητα και δικαιοσύνη.
Μόντι: «Κάθε χώρα πρέπει να έχει φωνή»
Ανοίγοντας τη σύνοδο, ο Ινδός πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι υποστήριξε ότι οι BRICS έχουν πλέον «ενηλικιωθεί» και πρέπει να μετατρέψουν την ενότητα και τη συναίνεσή τους σε συγκεκριμένα αποτελέσματα στη διεθνή σκηνή.
Ο Μόντι επανέφερε παράλληλα το αίτημα για μεταρρύθμιση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, τονίζοντας ότι η αλλαγή της σύνθεσής του δεν μπορεί πλέον να καθυστερεί.
«Ο Παγκόσμιος Νότος βρίσκεται σήμερα στην πρώτη γραμμή όταν πρόκειται για παγκόσμιες κρίσεις, αλλά στην πίσω σειρά όταν πρόκειται για τη λήψη αποφάσεων», ανέφερε, ζητώντας ένα διεθνές σύστημα στο οποίο «κάθε χώρα έχει φωνή και κάθε μέλος έχει μερίδιο».
Οι BRICS αποτελούνται σήμερα από τη Βραζιλία, τη Ρωσία, την Ινδία, την Κίνα, τη Νότια Αφρική, την Αίγυπτο, την Αιθιοπία, την Ινδονησία, το Ιράν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Τα μέλη τους αντιπροσωπεύουν πάνω από το 40% του παγκόσμιου πληθυσμού και περίπου το ένα τέταρτο της παγκόσμιας οικονομίας.
Τετ α τετ Μόντι – Σι στο Νέο Δελχί
Στο περιθώριο της συνόδου, ιδιαίτερη σημασία έχει η συνάντηση του Μόντι με τον Σι Τζινπίνγκ, στην πρώτη επίσκεψη του Κινέζου προέδρου στην Ινδία μετά το 2019.
Όπως μεταδίδει το Bloomberg, ο Σι υιοθέτησε θετικό τόνο κατά τη συνάντησή του με τον Μόντι, υπογραμμίζοντας ότι, παρά τις διαφορετικές συνθήκες στις δύο χώρες, Ινδία και Κίνα μπορούν να αξιοποιήσουν η μία τα πλεονεκτήματα της άλλης και να συνεργαστούν για την ανάπτυξή τους.
Η συνάντηση πραγματοποιείται σε μια περίοδο προσεκτικής βελτίωσης των διμερών σχέσεων, οι οποίες είχαν επιβαρυνθεί σημαντικά μετά τη συνοριακή σύγκρουση του 2020. Το τελευταίο διάστημα οι δύο χώρες έχουν καταγράψει βήματα αποκλιμάκωσης, μεταξύ άλλων στις συνομιλίες για τη συνοριακή διαφορά, ενώ έχουν αποκατασταθεί απευθείας πτήσεις και η Ινδία έχει χαλαρώσει ορισμένους περιορισμούς στις κινεζικές επενδύσεις.
Ωστόσο, οι οικονομικές σχέσεις παραμένουν δύσκολες, με επιχειρήσεις των δύο χωρών να αντιμετωπίζουν περιορισμούς σε θεωρήσεις εισόδου, επενδύσεις και πρόσβαση σε τεχνολογία και εξοπλισμό.
Ο Σι θέλει μεγαλύτερο ρόλο της Κίνας στην τεχνητή νοημοσύνη
Παράλληλα με τις διμερείς επαφές, ο Σι επιχείρησε να ενισχύσει την κινεζική επιρροή στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης, καλώντας τις χώρες των BRICS να συμμετάσχουν στον υπό κινεζική ηγεσία οργανισμό για τη διεθνή συνεργασία στην AI.
Ο Κινέζος πρόεδρος τάχθηκε επίσης υπέρ μιας συνεργατικής και ανοικτής προσέγγισης στην ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, ενώ επανέλαβε την κινεζική πρόταση για μια νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας στη Μέση Ανατολή, σε μια έμμεση αιχμή για τον ρόλο των ΗΠΑ στην περιοχή.
Η σύνοδος των BRICS πραγματοποιείται έτσι σε ένα ιδιαίτερα σύνθετο γεωπολιτικό περιβάλλον, με την Ινδία να επιχειρεί να ισορροπήσει στις σχέσεις της με τις ΗΠΑ, τη Ρωσία, την Κίνα, το Ιράν, το Ισραήλ και τις αραβικές χώρες του Κόλπου.
