Στο 3,1% του ΑΕΠ επιβεβαιώθηκε το δημοσιονομικό έλλειμμα της Ιταλίας για το 2025, αφήνοντας τη χώρα οριακά πάνω από το όριο του 3% που προβλέπουν οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες και μεταθέτοντας τις προσδοκίες της κυβέρνησης για έξοδο από τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος.
Τα νέα στοιχεία της ιταλικής στατιστικής υπηρεσίας Istat δεν έφεραν την αναθεώρηση προς τα κάτω που προσδοκούσε η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι. Το ΑΕΠ του 2025 αναθεωρήθηκε ελαφρώς προς τα πάνω, με τον ρυθμό ανάπτυξης να διαμορφώνεται στο 0,6% από 0,5%, χωρίς όμως η μεταβολή αυτή να είναι αρκετή για να οδηγήσει το έλλειμμα κάτω από το ευρωπαϊκό όριο. Η Istat είχε ήδη καταγράψει το έλλειμμα του 2025 στο 3,1% του ΑΕΠ, από 3,4% το 2024. Η εξέλιξη σημαίνει ότι η Ιταλία παραμένει προς το παρόν στη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία συνεπάγεται στενότερη παρακολούθηση των δημόσιων οικονομικών και υποχρέωση τήρησης των συμφωνημένων δημοσιονομικών στόχων.
Μετατίθεται για το 2027 η έξοδος
Ο υπουργός Οικονομίας Τζανκάρλο Τζορτζέτι αναγνώρισε ότι η πρόωρη έξοδος από τη διαδικασία δεν είναι πλέον εφικτή εντός του 2026. Όπως ανέφερε, η Ιταλία δεν θα μπορέσει τελικά να εγκαταλείψει τη διαδικασία νωρίτερα από το αναμενόμενο, όπως ήλπιζε η κυβέρνηση, προσθέτοντας ότι αυτό θα μπορούσε πλέον να συμβεί το 2027.
Η Ρώμη είχε επενδύσει σημαντικά στη διατήρηση αυστηρής δημοσιονομικής γραμμής, επιδιώκοντας να πείσει τόσο τις Βρυξέλλες όσο και τις αγορές ότι το έλλειμμα και το χρέος βρίσκονται υπό έλεγχο. Ήδη από τον Ιούλιο ο Τζορτζέτι είχε δηλώσει «συγκρατημένα αισιόδοξος» ότι το έλλειμμα του 2025 θα μπορούσε να αναθεωρηθεί χαμηλότερα και να ανοίξει τον δρόμο για ταχύτερη έξοδο από τη διαδικασία της ΕΕ.
Το αποτέλεσμα περιορίζει, ωστόσο, τα δημοσιονομικά περιθώρια σε μια περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση καλείται να διαχειριστεί υψηλότερες ενεργειακές δαπάνες, αυξημένο κόστος δανεισμού και πρόσθετες πιέσεις για δαπάνες σε άμυνα και στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Μόλις λίγες ημέρες νωρίτερα, ο Τζορτζέτι είχε προειδοποιήσει ότι η αύξηση του κόστους εξυπηρέτησης του ιταλικού χρέους αποτελεί σοβαρή πρόκληση για τον προϋπολογισμό.
Το βλέμμα στον τελευταίο προϋπολογισμό πριν από τις εκλογές
Η εξέλιξη αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα καθώς η κυβέρνηση ετοιμάζει τον τελευταίο πλήρη προϋπολογισμό της πριν από τις εθνικές εκλογές του 2027. Από τη μία πλευρά, η κυβέρνηση Μελόνι επιδιώκει να διατηρήσει την πορεία δημοσιονομικής προσαρμογής. Από την άλλη, έχει ανακοινώσει μέτρα με άμεσο κόστος για τα δημόσια οικονομικά, μεταξύ των οποίων φορολογικές ελαφρύνσεις και παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση των υψηλών ενεργειακών τιμών.
Παράλληλα, το δημόσιο χρέος παραμένει εξαιρετικά υψηλό. Στο τέλος του 2025 είχε διαμορφωθεί στο 137,1% του ΑΕΠ, σύμφωνα με την Istat, ενώ οι τελευταίες εκτιμήσεις δείχνουν ότι μπορεί να προσεγγίσει το 139% το 2026. Ωστόσο, η σχετικά σταθερή δημοσιονομική πορεία των τελευταίων ετών έχει συμβάλει στη μείωση της απόστασης μεταξύ των αποδόσεων των ιταλικών και των γερμανικών ομολόγων σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2022, όταν η Μελόνι ανέλαβε την εξουσία.
Το επόμενο κρίσιμο βήμα για τη Ρώμη είναι πλέον ο νέος προϋπολογισμός, ο οποίος θα πρέπει να ισορροπήσει ανάμεσα στις δεσμεύσεις για δημοσιονομική πειθαρχία, στις αυξημένες ενεργειακές και αμυντικές ανάγκες και στις πολιτικές δεσμεύσεις της κυβέρνησης ενόψει των εκλογών.
