Δύο από τους πλουσιότερους ανθρώπους της Ρωσίας ενδέχεται σύντομα να μπορούν να δραστηριοποιούνται ελεύθερα εντός της ΕΕ, καθώς η Ένωση αποφάσισε να άρει τους περιορισμούς εις βάρος των ίδιων και των επιχειρηματικών τους αυτοκρατοριών, στο πλαίσιο μιας διπλωματικής κίνησης υψηλού ρίσκου.
Οι κυβερνήσεις των κρατών-μελών κατέληξαν σε συμφωνία για την αφαίρεση του Αλίσερ Ουσμάνοφ και του Μιχαήλ Φρίντμαν από τη λίστα κυρώσεων, σύμφωνα με διπλωμάτες που μίλησαν στο Politico υπό τον όρο της ανωνυμίας.
Για περισσότερο από μία εβδομάδα, η Γαλλία είχε μπλοκάρει ουσιαστικά ολόκληρο το πλαίσιο της ΕΕ για τις ατομικές κυρώσεις, στο πλαίσιο μιας απρόσμενης αντιπαράθεσης, θέτοντας σε κίνδυνο την ανανέωση περίπου 3.000 καταχωρίσεων οι οποίες θα έληγαν αν δεν ανανεώνονταν. Οι συνομιλίες της Δευτέρας ολοκληρώθηκαν χωρίς συμφωνία, αφού οι χώρες της Βαλτικής αρνήθηκαν αρχικά να εγκρίνουν τη συμφωνία.
Το Παρίσι ξεκίνησε προ ημερών μια αιφνιδιαστική εκστρατεία υπέρ της άρσης των κυρώσεων εις βάρος του Ουσμάνοφ, δισεκατομμυριούχου των εξορύξεων και των τηλεπικοινωνιών, επικαλούμενο ζήτημα «εθνικής ασφάλειας». Το Λουξεμβούργο, εν τω μεταξύ, ζητούσε εδώ και καιρό την αφαίρεση του Φρίντμαν από τη λίστα, καθώς ο μεγαλοτραπεζίτης έχει προσφύγει δικαστικά κατά της χώρας ζητώντας πρόσβαση σε περιουσιακά στοιχεία που έχουν παγώσει από το Μεγάλο Δουκάτο.
«Έγινε», δήλωσε ένας από τους διπλωμάτες. «Το ερώτημα είναι τι πήραν σε αντάλλαγμα οι χώρες της Βαλτικής».
Η συμφωνία επιτεύχθηκε αφού η Λετονία, η δριμύτερη αντίπαλος της πρότασης, συμφώνησε να απέχει από την ψηφοφορία.
Τριετής παράταση
Ορισμένες άλλες χώρες — μεταξύ αυτών οι σκανδιναβικές και τα κράτη της Βαλτικής — είχαν προειδοποιήσει ότι η κίνηση αυτή θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο ολόκληρη τη λίστα κυρώσεων, γεγονός που οδήγησε και άλλες κυβερνήσεις να ασκήσουν πιέσεις για τα δικά τους συγκεκριμένα συμφέροντα. Ωστόσο, στο πλαίσιο της συμφωνίας, η υφιστάμενη λίστα ονομάτων θα παραμείνει σε ισχύ για τρία χρόνια, «παγώνοντας» ουσιαστικά κάθε περαιτέρω συζήτηση έως το 2029.
Η Γαλλία είχε προκαλέσει την ενόχληση άλλων κρατών-μελών της ΕΕ, ανακοινώνοντας αιφνιδιαστικά την υποστήριξή της στον Ουσμάνοφ. Είπε μόνο ότι αυτό εντασσόταν στο πλαίσιο εκτιμήσεων σχετικά με «συγκεκριμένο ζήτημα εθνικής ασφάλειας» και ότι το Παρίσι «επιθυμεί να ανταποκριθεί θετικά σε διεθνείς εταίρους που μας προσέγγισαν σχετικά με τον κ. Ουσμάνοφ».
Ωστόσο, ο υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Γαλλίας Μπενζαμέν Αντάντ χαρακτήρισε την έκβαση ως νίκη για την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη.
«Διατηρούμε ένα πολύ ισχυρό ενιαίο μέτωπο όσον αφορά τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας», δήλωσε στο Politico. «Υπάρχουν ζητήματα εθνικής ασφάλειας και άλλα ζητήματα που εξετάζουν τα κράτη-μέλη. Όμως το σημαντικότερο είναι ότι δείξαμε για ακόμη μία φορά την ενότητά μας και την αποφασιστικότητά μας να ασκήσουμε οικονομική πίεση στη Ρωσία για τον επιθετικό της πόλεμο».
Οι Financial Times ανέφεραν ότι η αφαίρεση από τη λίστα κυρώσεων έγινε στο πλαίσιο συμφωνίας που θα μπορούσε να οδηγήσει στην απελευθέρωση Γάλλων πολιτών που κρατούνται στο Αζερμπαϊτζάν. Το Παρίσι έχει ενισχύσει σημαντικά τον ρόλο του στον Νότιο Καύκασο, στηρίζοντας την Αρμενία, φιλοευρωπαϊκή δημοκρατία που βρίσκεται εδώ και δεκαετίες σε σύγκρουση με το Αζερμπαϊτζάν.
Ωστόσο, ορισμένοι ανησυχούν για το προηγούμενο που θα δημιουργούσε κάτι τέτοιο, εφόσον επιβεβαιωθεί. «Εάν επιβεβαιωθούν οι αναφορές, η Ευρώπη δεν πρέπει να μετατρέψει τις κυρώσεις σε διαπραγματευτικό χαρτί», δήλωσε ο Λετονός ευρωβουλευτής Ρίχαρντς Κολς, μέλος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. «Η Γαλλία έχει κάθε δικαίωμα και υποχρέωση να επιδιώξει την απελευθέρωση των πολιτών της. Όμως το τίμημα δεν μπορεί να είναι η ελάφρυνση των κυρώσεων εις βάρος ενός Ρώσου ολιγάρχη που έχει τιμωρηθεί για τις σχέσεις του με το καθεστώς Πούτιν».
Παράλληλα, ορισμένες χώρες εξέφρασαν ιδιωτικά την απογοήτευσή τους επειδή δεν είχαν δοθεί περισσότερες πληροφορίες στη συνεδρίαση των πρέσβεων όπου λαμβάνονται οι αποφάσεις για την παράταση των κυρώσεων.
Ο Ουσμάνοφ έχει επανειλημμένα αρνηθεί ότι υποστηρίζει το πολεμικό εγχείρημα της Ρωσίας, έχει απορρίψει τον χαρακτηρισμό του ως ολιγάρχη και έχει κάνει εκστρατεία για την αφαίρεσή του από τη λίστα κυρώσεων. Ο Φρίντμαν, από την πλευρά του, έχει υποστηρίξει επίσης ότι η κατάσχεση των περιουσιακών του στοιχείων είναι παράνομη.
