Η Γενική Διεύθυνση Εξοπλισμών της Γαλλίας (DGA) έδωσε στις Dassault, Thales, Safran και MBDA τις πρώτες επίσημες εντολές για την ανάπτυξη κρίσιμων τεχνολογιών του νέου Rafale F5, επιταχύνοντας ένα πρόγραμμα που αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά τον οριστικό τερματισμό του ευρωπαϊκού προγράμματος FCAS για το μαχητικό επόμενης (6ης) γενιάς.
Ο αρχηγός της γαλλικής Πολεμικής Αεροπορίας και Διαστήματος, στρατηγός Ζερόμ Μπελανζέ, έχει χαρακτηρίσει το Rafale F5 ουσιαστικά «ένα νέο αεροσκάφος», ενώ η γαλλική πλευρά αντιμετωπίζει το πρόγραμμα όχι ως μια απλή αναβάθμιση αλλά ως το βασικό μαχητικό της χώρας μέχρι την επόμενη 6η γενιά.
Oι σημερινές εκδόσεις του Rafale είναι οι F3 και F4, καθώς και βελτιώσεις μεταξύ των δύο, παρόμοιες με αυτές των ελληνικών Rafale.
Η κύρια φάση ανάπτυξης αναμένεται να ξεκινήσει προς το τέλος του 2026. Οι εργασίες, οι δοκιμές και η ολοκλήρωση των νέων συστημάτων θα εξελιχθούν μέσα στην επόμενη δεκαετία, με την είσοδο σε υπηρεσία να τοποθετείται στις αρχές ή στα μέσα της δεκαετίας του 2030.
Στόχος είναι το Rafale F5 να παραμείνει επιχειρησιακά ανταγωνιστικό έως και τη δεκαετία του 2040. Για το πρόγραμμα έχουν δεσμευθεί περίπου 3 δισ. ευρώ.
«Silent Killer» απέναντι στα ανταγωνιστικά stealth
Στόχος του νέου Rafale F5 είναι η προσπάθεια αντιμετώπισης των αεροσκαφών χαμηλής παρατηρησιμότητας, όπως το αμερικανικό F-35 και το κινεζικό J-20.
Ένα από τα πιο φιλόδοξα στοιχεία είναι ο νέος παθητικός οπτικός και υπέρυθρος αισθητήρας, που έχει χαρακτηριστεί «Silent Killer». Η λογική του είναι να εντοπίζει αεροσκάφη χωρίς να εκπέμπει σήματα που θα μπορούσαν να αποκαλύψουν τη θέση του Rafale.
Η τεχνολογία αξιοποιεί τη θερμική υπογραφή των αεροσκαφών, η οποία δεν εξαφανίζεται, ακόμη και όταν αυτά διαθέτουν πολύ χαμηλό ίχνος ραντάρ. Η τριβή με την ατμόσφαιρα και τα καυσαέρια του κινητήρα δημιουργούν θερμικά ίχνη που μπορούν να ανιχνευθούν από προηγμένους υπέρυθρους αισθητήρες.
Η DGA δεν αποκαλύπτει την εμβέλεια του συστήματος, υποστηρίζει όμως ότι η νέα τεχνολογία θα επιτρέπει τον εντοπισμό στόχων από πολύ μεγάλες αποστάσεις. Η τεχνητή νοημοσύνη θα αναλαμβάνει την επεξεργασία των δεδομένων, την αναγνώριση των στόχων και την υποστήριξη της διαδικασίας εμπλοκής.
Ραντάρ, ηλεκτρονικός πόλεμος και δικτύωση
Το F5 θα αποκτήσει επίσης νέο ραντάρ RBE2-XG της Thales, εξέλιξη του σημερινού ραντάρ ηλεκτρονικής σάρωσης RBE2 AESA. Στόχος είναι η αύξηση της εμβέλειας και η καλύτερη ανίχνευση στόχων με εξαιρετικά χαμηλό ίχνος ραντάρ.
Παράλληλα, η νέα γενιά ηλεκτρονικού πολέμου θα ψηφιοποιήσει σε μεγαλύτερο βαθμό ολόκληρη την αλυσίδα εντοπισμού, παρεμβολής και παραπλάνησης. Το αεροσκάφος θα αποκτήσει νέα κεντρική αδρανειακή μονάδα υψηλής ακρίβειας και αναβαθμισμένη ζεύξη δεδομένων, σχεδιασμένη για υψηλές ταχύτητες μετάδοσης και μεγαλύτερη αντοχή στις ηλεκτρονικές παρεμβολές.
Η φιλοσοφία του F5 είναι επομένως δικτυοκεντρική. Το Rafale δεν θα βασίζεται μόνο στους δικούς του αισθητήρες, αλλά θα λειτουργεί ως κόμβος ενός ευρύτερου δικτύου, συνδυάζοντας και ανταλλάσσοντας δεδομένα με άλλες πλατφόρμες και αισθητήρες σε πραγματικό χρόνο.
Η εμπειρία από τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή έχει ενισχύσει αυτή την προσέγγιση: η επιβίωση ενός μαχητικού εξαρτάται όλο και περισσότερο από την ικανότητά του να επιχειρεί μέσα σε περιβάλλον ισχυρής αεράμυνας και ηλεκτρονικού πολέμου, ενώ παράλληλα διατηρεί επίγνωση της κατάστασης χωρίς να αποκαλύπτει τη θέση του.
Νέος κινητήρας και πυρηνική αποτροπή
Σημαντική αναβάθμιση αφορά και τον κινητήρα. Η Safran αναπτύσσει τον M88 T-REX, με ώση 7,5 έως 9 τόνους, περίπου 20% υψηλότερη από εκείνη του υφιστάμενου κινητήρα.
Το F5 θα αποτελέσει παράλληλα τον φορέα του νέου γαλλικού πυρηνικού πυραύλου ASN4G, ο οποίος θα αντικαταστήσει τον σημερινό ASMP-A. Η ενσωμάτωσή του αποτελεί κρίσιμο στοιχείο της γαλλικής στρατηγικής αποτροπής, καθώς το Παρίσι επιδιώκει να διατηρήσει την ικανότητα αεροπορικής πυρηνικής κρούσης απέναντι σε ολοένα πιο εξελιγμένα συστήματα αεράμυνας.
Έτσι, το F5 συνδυάζει δύο διαφορετικές αποστολές: την αεροπορική υπεροχή και τη διατήρηση της γαλλικής πυρηνικής αποτροπής.
Η βιομηχανία και οι διεθνείς πελάτες
Το πρόγραμμα έχει και σημαντικό βιομηχανικό αποτύπωμα στη Γαλλία. Περισσότερες από 400 εταιρείες συμμετέχουν στην αλυσίδα του Rafale, με περίπου 7.000 άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας να συνδέονται με το πρόγραμμα.
Παράλληλα, οκτώ χώρες έχουν μέχρι σήμερα παραλάβει συνολικά 300 Rafale, δημιουργώντας μια σημαντική διεθνή βάση χρηστών για το γαλλικό μαχητικό.
Μέχρι τον Οκτώβριο του 2025 η Dassault είχε ολοκληρώσει την κατασκευή του 300ού Rafale, ενώ στο τέλος του ίδιου έτους το πρόγραμμα αριθμούσε 533 παραγγελίες από τη Γαλλία και οκτώ χώρες του εξωτερικού, με 220 αεροσκάφη να παραμένουν στο ανεκτέλεστο υπόλοιπο.
Δεν έχει αποφασιστεί εάν οι μελλοντικές παραγγελίες θα αφορούν το πρότυπο F5, όμως η εξέλιξη του αεροσκάφους ενδέχεται να επηρεάσει τις επόμενες επιλογές των υφιστάμενων και δυνητικών πελατών.
Η Ινδία αποτελεί ιδιαίτερα σημαντική περίπτωση, καθώς έχει ζητήσει την απόκτηση έως και 114 επιπλέον Rafale. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι μια ενδεχόμενη νέα ινδική παραγγελία θα αφορά το F5.
Γέφυρα προς την επόμενη γενιά
Η Γαλλία χρηματοδοτεί προς το παρόν μόνη της το F5, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο συμμετοχής εταίρων. Παράλληλα, το Παρίσι εξετάζει ήδη τις συνέργειες μεταξύ του νέου Rafale και του μελλοντικού μαχητικού και των μη επανδρωμένων συστημάτων του FCAS.
Το F5 είναι επομένως κάτι περισσότερο από μια ακόμη έκδοση του Rafale. Αποτελεί την προσπάθεια της Γαλλίας να καλύψει το τεχνολογικό κενό μέχρι την επόμενη γενιά, διατηρώντας ταυτόχρονα ένα μαχητικό ικανό να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της αεροπορικής μάχης των επόμενων δεκαετιών.
