Η Ευρωπαϊκή Ένωση συμφώνησε να αφαιρέσει δύο δισεκατομμυριούχους από τη λίστα κυρώσεων κατά της Ρωσίας, αποκαλύπτοντας βαθύτερες διαφωνίες για τη διάρκεια και την αυστηρότητα της ευρωπαϊκής πολιτικής έναντι της Μόσχας, εν μέσω του συνεχιζόμενου πολέμου στην Ουκρανία.
Τα ερωτήματα πολλά: Γιατί η ΕΕ αφαίρεσε τους δύο Ρωσους ολιγάρχες από τη λίστα κυρώσεων και πώς επιτεύχθει ο δύσκολος συμβιβασμός. Ποιος ήταν ο ρόλος της Γαλλίας και ποιες οι εθνικές επιδιώξεις του Λουξεμβούργου, με την Ουκρανία να προειδοποιεί για διχασμό στην Ευρώπη.
Ρωσία: Ο δύσκολος συμβιβασμός της ΕΕ για τους δύο ολιγάρχες
Αλίσερ Ουσμάνοφ και τον Μιχαήλ Φρίντμαν είναι τα ονόματα των δύο Ρώσων δισεκατομμυριούχων που συμφώνησε η ΕΕ να αφαιρέσει από τη λίστα κυρώσεων, ενώ παράλληλα αποφάσισε να παρατείνει για τα επόμενα τρία χρόνια τους περιορισμούς σε σχεδόν 3.000 πρόσωπα και εταιρείες που έχουν κατηγορηθεί ότι στηρίζουν τη ρωσική πολεμική προσπάθεια στην Ουκρανία.
Η συμφωνία επιτεύχθηκε λίγο πριν από την εκπνοή της προθεσμίας για τη διατήρηση της ευρωπαϊκής «μαύρης λίστας». Καθώς οι κυρώσεις απαιτούν ομοφωνία μεταξύ των 27 κρατών-μελών, η επιμονή της Γαλλίας και του Λουξεμβούργου να εξαιρεθούν οι δύο επιχειρηματίες είχε οδηγήσει τις διαπραγματεύσεις σε αδιέξοδο.
Η εξέλιξη προκάλεσε αντιδράσεις σε αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, καθώς υπάρχει ανησυχία ότι η υπόθεση δημιουργεί προηγούμενο, επιτρέποντας σε κράτη-μέλη να αποδυναμώνουν την κοινή πολιτική κυρώσεων επικαλούμενα εθνικά συμφέροντα, εξηγούν αναλυτές στον Guardian.
Ο ρόλος της Γαλλίας και το παρασκήνιο στην ΕΕ με τον Ουσμάνοφ
Η Γαλλία ήταν εκείνη που αιφνιδίασε τους Ευρωπαίους εταίρους ζητώντας την αφαίρεση του Αλίσερ Ουσμάνοφ από τη λίστα, επικαλούμενη λόγους «εθνικής ασφάλειας». Ο Ρωσο-Ουζμπέκος δισεκατομμυριούχος, ο οποίος θεωρείται ένας από τους πλουσιότερους ανθρώπους της Ρωσίας και έχει ισχυρή παρουσία στον κλάδο των μεταλλευμάτων μέσω της Metalloinvest, συνδέθηκε με πιθανό σχέδιο ανταλλαγής κρατουμένων μεταξύ Γαλλίας και Αζερμπαϊτζάν.
Η γαλλική πρωτοβουλία προκάλεσε έκπληξη και ενόχληση σε άλλες χώρες της ΕΕ, καθώς η διαγραφή ενός προσώπου από το καθεστώς κυρώσεων για λόγους που σχετίζονται με διμερείς εθνικές προτεραιότητες θεωρήθηκε ότι θα μπορούσε να υπονομεύσει τη συνοχή της κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής.
Στη συνέχεια, το Λουξεμβούργο ζήτησε αντίστοιχη μεταχείριση για τον Μιχαήλ Φρίντμαν, Ρώσο-Ισραηλινό επιχειρηματία, ο οποίος έχει προσφύγει κατά του Λουξεμβούργου διεκδικώντας αποζημίωση ύψους 16 δισ. δολαρίων για το πάγωμα περιουσιακών στοιχείων του.
Η Ρωσία, οι εθνικές προτεραιότητες και η στάση της Λετονίας
Η αντιπαράθεση ανέδειξε βαθύτερες διαφωνίες στο εσωτερικό της ΕΕ σχετικά με το πόσο αυστηρές και πόσο μακροχρόνιες θα πρέπει να είναι οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας, καθώς ο πόλεμος εισέρχεται στον πέμπτο χρόνο του, σημειώνουν αναλυτές στο Bloomberg.
Η Λετονία απείλησε να μπλοκάρει την παράταση των κυρώσεων, εάν αυτή συνδεόταν με την εξαίρεση των δύο δισεκατομμυριούχων. Το ζήτημα απέκτησε και εσωτερική πολιτική διάσταση στη χώρα, η οποία οδεύει σε βουλευτικές εκλογές στις 3 Οκτωβρίου.
Η κυβέρνηση της Λετονίας συγκάλεσε συνεδρίαση, ενώ ο πρωθυπουργός Άντρις Κούλμπεργκ δήλωσε ότι δεν μπορούσε να αποδεχθεί τον προτεινόμενο συμβιβασμό και έδωσε εντολή στον υπουργό Εξωτερικών να αναζητήσει λύση με το Παρίσι και τις Βρυξέλλες.
Τελικά, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η Ρίγα συμφώνησε να απέχει από την ψηφοφορία για τις δύο διαγραφές, ανοίγοντας τον δρόμο για την επίτευξη συμφωνίας.
Η εξέλιξη έρχεται μόλις δύο μήνες μετά την προηγούμενη δύσκολη διαπραγμάτευση για το 21ο πακέτο κυρώσεων της ΕΕ. Τότε, η Ελλάδα είχε αντιταχθεί σε μέτρα που θα επηρέαζαν τη μεταφορά υγροποιημένου φυσικού αερίου προς χώρες εκτός ΕΕ, με αποτέλεσμα να υιοθετηθεί ένα πιο περιορισμένο πακέτο.
Τριετής παράταση και νέες κυρώσεις στο στόχαστρο
Για να καταστεί δυνατή η αφαίρεση των δύο ολιγαρχών, προτάθηκε οι υφιστάμενες κυρώσεις να παραταθούν για 36 μήνες, αντί της συνήθους εξάμηνης περιόδου επανεξέτασης.
Η ιρλανδική προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, η οποία μεσολάβησε στις διαπραγματεύσεις, χαρακτήρισε τη συμφωνία «δύσκολο συμβιβασμό», υποστηρίζοντας ότι η τριετής διάρκεια ενισχύει τη σταθερότητα και την προβλεψιμότητα του ευρωπαϊκού πλαισίου κυρώσεων.
Στη λίστα παραμένουν ο πρόεδρος της Ρωσίας, Βλαντίμιρ Πούτιν, ο υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ, βουλευτές της Δούμας, μεγάλες ρωσικές τράπεζες, ενεργειακές επιχειρήσεις και εταιρείες που συνδέονται με το στρατιωτικοβιομηχανικό σύμπλεγμα.
Παράλληλα, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι σχεδιάζουν να προτείνουν περίπου 1.600 νέες καταχωρίσεις στο επόμενο, 22ο πακέτο κυρώσεων, με στόχο πρόσωπα και οντότητες που συνδέονται με τη ρωσική αμυντική βιομηχανία. Ωστόσο, η τελευταία κρίση καθιστά σαφές ότι η εξασφάλιση ομοφωνίας για νέα μέτρα ενδέχεται να αποδειχθεί ακόμη δυσκολότερη.
Η Ουκρανία επέκρινε έντονα την απόφαση. Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι κανένα όνομα στη λίστα κυρώσεων «δεν βρίσκεται εκεί κατά λάθος», ενώ ο υπουργός Εξωτερικών Αντρίι Σιμπίχα χαρακτήρισε την απόφαση «ντροπιαστική και αδικαιολόγητη». Σύμφωνα με τον ίδιο, η εξέλιξη ενισχύει την αίσθηση ατιμωρησίας στη Μόσχα και αποκαλύπτει τις διαφωνίες μεταξύ των Ευρωπαίων.
