Η Ελβετία αντιμετωπίζει μια άνευ προηγουμένου οικολογική καταστροφή, καθώς έχασε σχεδόν το ένα πέμπτο του συνολικού όγκου των παγετώνων της μέσα σε μόλις πέντε χρόνια.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της ετήσιας έκθεσης παρακολούθησης, την οποία παρουσίασε ο Guardian, το τοπίο της αλπικής χώρας μεταμορφώνεται με δραματικό τρόπο, μετατρέποντας τις κάποτε επιβλητικές λευκές οροσειρές σε γυμνές, βραχώδεις εκτάσεις που θυμίζουν σεληνιακό τοπίο.
Κατά τους πρώτους οκτώ μήνες του 2026, οι ελβετικοί παγετώνες συρρικνώθηκαν κατά 5,5%, αποτέλεσμα των εξαιρετικά θερμών κυμάτων καύσωνα του καλοκαιριού που ακολούθησαν έναν χειμώνα με ελάχιστες χιονοπτώσεις. Η φετινή μείωση πλησίασε το ιστορικό ρεκόρ του 2022, ανεβάζοντας τη συνολική απώλεια πάγου από το 2021 στο τρομακτικό 19,4%.
Ο Ματίας Χους, επιστήμονας στο πολυτεχνείο ETH της Ζυρίχης και επικεφαλής συντάκτης της έκθεσης, υπογραμμίζει ότι η πλειονότητα του κόσμου δεν συνειδητοποιεί την ταχύτητα με την οποία υποχωρούν οι παγετώνες. Περιοχές που πριν από μόλις μία γενιά καλύπτονταν από εκατοντάδες μέτρα πάγου, σήμερα έχουν μετατραπεί σε βραχώδεις ερήμους, όπου ελάχιστα εναπομείναντα τμήματα παλαιού πάγου λιώνουν πάνω στα θερμά πετρώματα. Παρόλο που οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμη ολοκληρώσει τον επίσημο κατάλογο των παγετώνων που εξαφανίστηκαν οριστικά φέτος, επιβεβαιώνουν ότι έγιναν μάρτυρες του «θανάτου» πολλών μικρότερων σχηματισμών.
Τι έδειξε η έκθεση για την Ελβετία
Η έκθεση, η οποία αποτελεί συνεργασία του Ελβετικού Δικτύου Παρακολούθησης Παγετώνων και της Ελβετικής Επιτροπής Παρατήρησης της Κρυόσφαιρας, έδειξε ότι το μέσο πάχος των μεμονωμένων παγετώνων μειώθηκε κατά 2,5 έως 4 μέτρα μέσα στο 2026.
Επιπλέον, οι επιστήμονες παρατηρούν ένα ανησυχητικό νέο φαινόμενο: οι παγετώνες δεν υποχωρούν απλώς λόγω της θερμότητας στην επιφάνειά τους, αλλά καταρρέουν εκ των έσω. Εσωτερικά ρεύματα νερού κάτω από τον πάγο δημιουργούν τεράστιες σπηλαιώσεις, σχηματίζοντας κενά σαν τρύπες σε ελβετικό τυρί, με αποτέλεσμα την κατάρρευση της οροφής τους. Αυτή η εσωτερική διάβρωση διαλύει τους παγετώνες και επιταχύνει κατακόρυφα την εξαφάνισή τους.
Η Ευρώπη θερμαίνεται με διπλάσιο ρυθμό από τον παγκόσμιο μέσο όρο εξαιτίας της ρύπανσης από ορυκτά καύσιμα και της καταστροφής της φύσης, με τις αλπικές περιοχές να υφίστανται τις πλέον βίαιες αλλαγές. Σύμφωνα με στοιχεία της MeteoSwiss, το εξάμηνο από τον Απρίλιο έως τον Σεπτέμβριο του 2026 ήταν το θερμότερο και πιο ξηρό που έχει καταγραφεί από την έναρξη των τηρούμενων αρχείων το 1864. Στο διάστημα αυτό, η ανθρωπότητα διοχέτευσε στην ατμόσφαιρα 1,8 τρισεκατομμύρια τόνους διοξειδίου του άνθρακα, αυξάνοντας τη θερμοκρασία του πλανήτη κατά περίπου 1,4 βαθμούς Κελσίου.
Αν και οι θερμοκρασίες φέτος ήταν υψηλότερες από το 2022, η απώλεια πάγου δεν ξεπέρασε το αρνητικό ρεκόρ εκείνης της χρονιάς. Αυτό αποδίδεται στη μικρότερη εναπόθεση σκόνης από τη Σαχάρα – η οποία λερώνει το χιόνι και μειώνει την ικανότητά του να ανακλά το ηλιακό φως – καθώς και στις ελαφρώς αυξημένες χιονοπτώσεις στο τέλος του χειμώνα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα της καταστροφής στην Ελβετία αποτελεί ο παγετώνας Plattalvafirn (ή Griess), τον οποίο επισκέφθηκε ο Χους τον Σεπτέμβριο. Ο συγκεκριμένος παγετώνας, που κάποτε κάλυπτε μια ολόκληρη πλαγιά βουνού, έχασε το 99% της έκτασής του μέσα σε μόλις δύο δεκαετίες. Ενώ τη δεκαετία του 1950 οι ρυθμοί υποχώρησης θεωρούνταν φυσιολογικοί, σήμερα οι επιστήμονες κάνουν λόγο για μια πλήρη «έκρηξη» των ρυθμών λιώσιμου, που οδηγεί στην ολοκληρωτική αποσύνθεση των αλπικών παγετώνων.
