Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι οδεύει προς νέα σύγκρουση με τον Ντόναλντ Τραμπ, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος προσεγγίζει όλο και περισσότερο τον πόλεμο στην Ουκρανία με γνώμονα τις τιμές των καυσίμων και τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου, αναφέρει δημοσίευμα του Bloomberg.
Ο Τραμπ αιφνιδίασε τον Ζελένσκι ανακοινώνοντας μια «ενεργειακή εκεχειρία» μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας. Η κίνηση εντάσσεται στις πιέσεις του προς το Κίεβο να σταματήσει τις επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια, ενώ παράλληλα υπερασπίζεται την αμφιλεγόμενη συμφωνία του με τον Βλαντίμιρ Πούτιν για τις εξαγωγές ντίζελ.
Μετά την ανάρτηση του Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Ζελένσκι δήλωσε πρόθυμος να αποδεχθεί την εκεχειρία, εφόσον την τηρήσει και η Ρωσία — θέση που υποστηρίζει εδώ και καιρό. Παράλληλα, δεν έκρυψε τις αμφιβολίες του για το ενδεχόμενο να συμφωνήσει η Μόσχα. «Η Ουκρανία στηρίζει την εκεχειρία και είναι σημαντικό να τη στηρίξει και η Ρωσία», είπε ο Ζελένσκι, προσθέτοντας ότι «αναμένει λεπτομέρειες από τις ΗΠΑ για τη συμφωνία».
Οι πιέσεις για τα διυλιστήρια και το μήνυμα προς το Κίεβο
Καθώς η Ουκρανία συνεχίζει τις επιθέσεις με drones και πυραύλους κατά των ρωσικών διυλιστηρίων, ο Ζελένσκι διατρέχει τον κίνδυνο να έρθει σε αντιπαράθεση με τον Τραμπ. Αυτό δημιουργεί κινδύνους για το Κίεβο που εξακολουθεί να εξαρτάται από τα αμερικανικά όπλα που αγοράζονται με χρηματοδότηση άλλων χωρών του ΝΑΤΟ, καθώς και στην ανταλλαγή πληροφοριών από την Ουάσιγκτον. Παράλληλα, η Ουκρανία αντιμετωπίζει σοβαρή έλλειψη χρημάτων, ενόψει του πέμπτου χειμώνα του πολέμου.
Μία ημέρα πριν ανακοινώσει την «ενεργειακή εκεχειρία» —τη δεύτερη μέσα σε δύο μήνες— ο Τραμπ επιτέθηκε φραστικά στον Ζελένσκι, αφήνοντας να εννοηθεί ότι θα πρέπει να εξετάσει το ενδεχόμενο να αποχωρήσει από την προεδρία της Ουκρανίας.
Την Παρασκευή, μετά τη συμφωνία του Τραμπ με τον Πούτιν για τις εξαγωγές ντίζελ, οι Ουκρανοί διαπραγματευτές διέκοψαν πρόωρα τις συνομιλίες τους στο Μαϊάμι με Αμερικανούς απεσταλμένους, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν το θέμα και μίλησαν στο Bloomberg υπό τον όρο της ανωνυμίας.
Στη συνάντηση, οι Αμερικανοί διαπραγματευτές, με επικεφαλής τον γαμπρό του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, και τον ειδικό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ, είπαν στους Ουκρανούς αξιωματούχους ότι οι ΗΠΑ είναι ισχυρός εταίρος, παρέχοντας πυρομαχικά και πληροφορίες. Για τον λόγο αυτό, υποστήριξαν, η Ουκρανία δεν θα έπρεπε να προχωρά σε ενέργειες που πλήττουν τους Αμερικανούς καταναλωτές, όπως οι επιθέσεις σε διυλιστήρια.
Ορισμένοι από τους συμμετέχοντες εξέλαβαν την τοποθέτηση ως έμμεση απειλή ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να διακόψουν την ανταλλαγή πληροφοριών με το Κίεβο. Οι Financial Times ήταν το πρώτο μέσο που αποκάλυψε την αναφορά στη συνάντηση του Μαϊάμι σχετικά με πιθανή διακοπή της συνεργασίας σε αυτόν τον τομέα.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι που συμμετείχαν στη συνάντηση δεν είχαν ενημερωθεί εκ των προτέρων από τις ΗΠΑ για την επικείμενη συμφωνία με τη Μόσχα σχετικά με το ντίζελ, ανέφερε μία από τις πηγές.
Η συμφωνία με τη Μόσχα και οι αντιδράσεις στο Κογκρέσο
Ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, η κυβέρνηση Τραμπ αναζητά τρόπους να ρίξει τις τιμές στα καύσιμα που αυξάνουν το κόστος για αγρότες και μεταφορικές εταιρείες. Η συμφωνία με τη Ρωσία, που προβλέπει τη διάθεση ρωσικού ντίζελ στις διεθνείς αγορές, κινδυνεύει να προκαλέσει γεωπολιτικές αντιδράσεις, χωρίς παράλληλα να αυξήσει επαρκώς την προσφορά ώστε να μειώσει αισθητά τις τιμές.
Η συμφωνία προκάλεσε επίσης τις έντονες αντιδράσεις των δύο αμερικανικών κομμάτων. Επτά γερουσιαστές —τέσσερις Ρεπουμπλικανοί και τρεις Δημοκρατικοί— εξέδωσαν ανακοίνωση, επισημαίνοντας ότι το Κογκρέσο έχει απαγορεύσει από το 2022 τις εισαγωγές ρωσικής ενέργειας και ότι η συμφωνία του Τραμπ με τον Πούτιν είναι παράνομη.
Ύστερα από χρόνια καταστροφικών ρωσικών αεροπορικών επιθέσεων, η Ουκρανία έχει αναπτύξει μια ιδιαίτερα αποτελεσματική στρατηγική πληγμάτων σε κρίσιμα σημεία της ρωσικής οικονομίας, με χρήση drones μεγάλου βεληνεκούς.
Οι ουκρανικές επιθέσεις ανάγκασαν το Κρεμλίνο να καταβάλει μεγάλες επιδοτήσεις στις ρωσικές πετρελαϊκές εταιρείες για να διασφαλίσει τον εφοδιασμό της εγχώριας αγοράς με καύσιμα κίνησης και οδήγησαν στην απαγόρευση των εξαγωγών ντίζελ. Οι εξελίξεις εγείρουν τώρα ερωτήματα για το κατά πόσο η Μόσχα μπορεί να εκπληρώσει τη συμφωνία με τον Τραμπ. Το Σάββατο, η Ρωσία χαλάρωσε εν μέρει τις απαγορεύσεις εξαγωγών ντίζελ, επιτρέποντας την εξαγωγή 500.000 μετρικών τόνων καυσίμου στις διεθνείς αγορές.
Οι εντάσεις μεταξύ του Αμερικανού προέδρου και του Ζελένσκι υπήρξαν υψηλές κατά τον πρώτο χρόνο της δεύτερης θητείας του Αμερικανού προέδρου, που εξελέγη με την υπόσχεση ότι θα δώσει γρήγορα τέλος στον πόλεμο. Πέρυσι, οι δύο ηγέτες διαπληκτίσθηκαν σε απευθείας μετάδοση μέσα στο Οβάλ Γραφείο, σε μια ασυνήθιστη δημόσια σύγκρουση για τις διαφορετικές προσεγγίσεις τους στον πόλεμο. Στη συνέχεια, η Ουάσιγκτον ανέστειλε προσωρινά τη στρατιωτική βοήθεια και την ανταλλαγή πληροφοριών. Η ρήξη αποδείχθηκε σύντομη και η συνεργασία των δύο χωρών επανήλθε.
Οι κίνδυνοι για την Ουκρανία
Οι λεκτικές επιθέσεις του Τραμπ μπορεί αυτή τη φορά να έχουν πιο επικίνδυνες πολιτικές συνέπειες για το Κίεβο, εκτιμά η Φιόνα Χιλ, η οποία υπήρξε κορυφαία σύμβουλος για τη Ρωσία στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ κατά την πρώτη θητεία Τραμπ και σήμερα είναι ανώτερη ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Brookings. «Αν αρχίσει να παίζει ενεργό ρόλο στην ουκρανική πολιτική μπορεί να προκαλέσει πολύ μεγαλύτερη ζημιά», είπε.
Ο Ουκρανός πρόεδρος έχει δείξει στο παρελθόν ότι μπορεί να αντισταθεί στον Τραμπ και να αντέξει τις άμεσες συνέπειες. Μια νέα σύγκρουση, ωστόσο, μπορεί να αποδειχθεί πιο επικίνδυνη τώρα, καθώς η χώρα οδεύει προς τον πέμπτο χειμώνα του πολέμου.
Η Ουκρανία αντιμετωπίζει χρόνια έλλειψη αμερικανικών αναχαιτιστικών πυραύλων για τα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας Patriot, τα μόνα που μπορούν να καταρρίψουν αποτελεσματικά βαλλιστικούς πυραύλους. Οι ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις εξακολουθούν να εξαρτώνται και από άλλα αμερικανικά όπλα και πληροφορίες, ακόμη κι αν οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι καλύπτουν μεγάλο μέρος του κόστους της στρατιωτικής βοήθειας.
Οι ΗΠΑ ενδέχεται να σταματήσουν να μοιράζονται ορισμένες πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο, τις οποίες η Ουκρανία αξιοποιεί για τις επιθέσεις στα διυλιστήρια, δήλωσε η Τζένιφερ Κάβανο, ανώτερη ερευνήτρια και διευθύντρια στρατιωτικής ανάλυσης στο αμερικανικό think tank Defense Priorities.
Η πιθανότητα να διακοπεί η πρόσβαση της Ουκρανίας στο δορυφορικό διαδίκτυο Starlink —κρίσιμη πηγή στρατιωτικής επικοινωνίας— είναι μικρή, πρόσθεσε. Αντίθετα, σοβαρότερες θα ήταν οι συνέπειες αν οι ΗΠΑ σταματούσαν να πωλούν όπλα μέσω του προγράμματος Λίστας Προτεραιοποιημένων Απαιτήσεων της Ουκρανίας του ΝΑΤΟ, καθώς η Ευρώπη δεν θα μπορούσε να καλύψει τα κενά στις προμήθειες.
Η Ρωσία, στο μεταξύ, δεν δείχνει σημάδια αποκλιμάκωσης των επιθέσεών της. Μόνο αυτή την εβδομάδα, οι ρωσικές δυνάμεις χρησιμοποίησαν περίπου 1.450 κατευθυνόμενες αεροπορικές βόμβες, 75 πυραύλους διαφόρων τύπων και περισσότερα από 1.640 επιθετικά drones εναντίον της Ουκρανίας, το 60% των οποίων ήταν τζετ, δήλωσε την Κυριακή ο Ζελένσκι μέσω της πλατφόρμας X.
Η Ουκρανία βρίσκεται σε συνομιλίες με Ευρωπαίους εταίρους για την προμήθεια επιπλέον συστημάτων αεράμυνας και πυρομαχικών για μαχητικά αεροσκάφη, ώστε να αντιμετωπίσει τα ταχύτερα drones με κινητήρα τζετ, πρόσθεσε.
Η στρατιωτική πίεση συνοδεύεται από ορατές οικονομικές δυσκολίες. Οι ρωσικές επιθέσεις έχουν διαταράξει τις εξαγωγές μέσω της Μαύρης Θάλασσας, απειλώντας μια σημαντική πηγή εσόδων για την Ουκρανία. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εκτιμά ότι η χώρα θα αντιμετωπίσει χρηματοδοτικό κενό άνω των 30 δισ. δολαρίων το 2027.
Το ουκρανικό κοινοβούλιο αναμένεται να εξετάσει αυτή την εβδομάδα ένα ευρύ πακέτο νομοθετικών ρυθμίσεων, το οποίο το Κίεβο πρέπει να εγκρίνει επειγόντως για να εξασφαλίσει νέα χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΔΝΤ. Τα μέτρα περιλαμβάνουν το κλείσιμο φορολογικών παραθύρων και την ενίσχυση του ελέγχου προσώπων που εκτίθενται πολιτικά — προτάσεις που είναι αντιδημοφιλείς τόσο στους πολίτες όσο και στις οικονομικές ελίτ.
