Αντιμέτωπη με μια «τέλεια πολιτική καταιγίδα» βρίσκεται η Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς οι δύσκολες διαπραγματεύσεις για τον νέο προϋπολογισμό της συμπίπτουν με εκλογικές αναμετρήσεις και πολιτικούς κλυδωνισμούς στις μεγαλύτερες οικονομίες της.
Την ώρα που οι Βρυξέλλες αναζητούν συμφωνία για ένα πακέτο περίπου 2 τρισ. ευρώ και πρόσθετους πόρους για την Ουκρανία, τα περιθώρια συμβιβασμού μεταξύ των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων στενεύουν.
Όπως αναφέρει το Politico, οι χώρες που συγκεντρώνουν περίπου το 60% του ΑΕΠ και του πληθυσμού της ΕΕ εισέρχονται σε περίοδο εσωτερικής πολιτικής αβεβαιότητας. Η εξέλιξη αυτή απειλεί να επιβραδύνει τη λήψη αποφάσεων σε μια συγκυρία κατά την οποία η Ευρώπη δέχεται αυξανόμενες γεωπολιτικές και οικονομικές πιέσεις.
Η σύνοδος κορυφής της περασμένης εβδομάδας έδωσε μια πρώτη εικόνα των δυσκολιών. Έπειτα από δύο ημέρες συνομιλιών, οι ηγέτες δεν κατέγραψαν πρόοδο στον προϋπολογισμό και ενεπλάκησαν σε έντονη αντιπαράθεση για την ενεργειακή πολιτική. Από τα συμπεράσματα απουσίαζε μάλιστα η αναφορά σε επίτευξη συμφωνίας έως το τέλος του 2026, παρά την επιμονή του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, να διατηρηθεί αυτός ο στόχος.
Οι κάλπες δυσκολεύουν τη συμφωνία
Το εκλογικό ημερολόγιο αναδεικνύεται σε βασικό εμπόδιο για τις διαπραγματεύσεις. Ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, δήλωσε στο Politico ότι, ενώ προηγουμένως υπήρχε κοινή κατανόηση για την ανάγκη πολιτικής συμφωνίας έως το τέλος του έτους, οι εκλογές στην Ισπανία αλλάζουν τα δεδομένα. Το 2027 ακολουθούν η Γαλλία, η Ιταλία και άλλες χώρες, προσθέτοντας νέες δυσκολίες.
Η Ισπανία οδηγείται στις κάλπες στις 29 Νοεμβρίου, με τις δημοσκοπήσεις να δείχνουν προβάδισμα των δυνάμεων της Κεντροδεξιάς και της Ακροδεξιάς. Ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ θα βρίσκεται επομένως σε πλήρη προεκλογική εκστρατεία κατά τις ευρωπαϊκές συναντήσεις του Νοεμβρίου. Ακόμη και μετά την ψηφοφορία, ο σχηματισμός κυβέρνησης ενδέχεται να μετατεθεί στον Ιανουάριο, σύμφωνα με διπλωμάτες που επικαλείται το Politico.
Στη Γαλλία, η προεδρική διαδοχή περιορίζει τα περιθώρια κινήσεων του Εμανουέλ Μακρόν. Κατά το δημοσίευμα, ο Γάλλος πρόεδρος αναγνώρισε σε κλειστή συζήτηση ότι στους τελευταίους μήνες της θητείας του δεν θα διαθέτει την πολιτική εντολή που απαιτείται για να υπογράψει συμφωνία για τον προϋπολογισμό.
Στη Γερμανία, η άνοδος της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) και η υποχώρηση της δημοτικότητας του Φρίντριχ Μερτς δυσκολεύουν τους συμβιβασμούς που μπορεί να αποδεχθεί ο καγκελάριος, παρότι οι επόμενες ομοσπονδιακές εκλογές προβλέπονται για το 2029. Στην Ιταλία, οι εκλογές αναμένονται το 2027, με Ευρωπαίο διπλωμάτη να εκτιμά ότι η Τζόρτζια Μελόνι θα μπορούσε να επιλέξει πρόωρη προσφυγή στις κάλπες.
Η Ουκρανία πιέζει για νέους πόρους
Η πολιτική αβεβαιότητα συμπίπτει με την ανάγκη κάλυψης νέων χρηματοδοτικών αναγκών της Ουκρανίας. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του ΔΝΤ που παραθέτει το Politico, το δημοσιονομικό κενό της χώρας για το επόμενο έτος ανέρχεται σε 30 έως 35 δισ. δολάρια, παρά το ευρωπαϊκό πακέτο των 90 δισ. ευρώ που συμφωνήθηκε πέρυσι.
Παράλληλα, οι ρωσικές επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές αυξάνουν την πίεση στο Κίεβο ενόψει του χειμώνα. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι προειδοποίησε στη σύνοδο ότι μια ενδεχόμενη ήττα της Ουκρανίας θα μπορούσε να οδηγήσει έως και 20 εκατομμύρια Ουκρανούς στην ΕΕ.
Μία από τις επιλογές χρηματοδότησης παραμένει η αξιοποίηση περίπου 200 δισ. ευρώ ακινητοποιημένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων στην Euroclear, με έδρα τις Βρυξέλλες. Ωστόσο, το Βέλγιο εξακολουθεί να αντιτίθεται, εμποδίζοντας τη διαμόρφωση κοινής ευρωπαϊκής γραμμής. Εναλλακτικές λύσεις, όπως ο πρόσθετος κοινός δανεισμός, προϋποθέτουν επίσης δύσκολες πολιτικές συμφωνίες.
Πιέσεις από τρία μέτωπα και έλλειμμα ηγεσίας
Την ίδια στιγμή, η ΕΕ καλείται να διαχειριστεί την αμφισβήτηση των διατλαντικών δεσμών από την κυβέρνηση Τραμπ, τις ρωσικές υβριδικές επιχειρήσεις και την εντεινόμενη οικονομική πίεση από την Κίνα.
Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Λιθουανίας, Γκαμπριέλιους Λαντσμπέργκις, περιγράφει στο Politico μια Ευρώπη που δέχεται πιέσεις από τρεις πλευρές: τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και την Κίνα. Η Ουάσιγκτον θέτει υπό αμφισβήτηση παραδοσιακές συμμαχίες, η Μόσχα συνδέεται με κυβερνοεπιθέσεις και δολιοφθορές, ενώ το Πεκίνο ενισχύει τον έλεγχό του σε κρίσιμες εφοδιαστικές αλυσίδες και αυξάνει τις φθηνές εξαγωγές προς την ευρωπαϊκή αγορά.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, διπλωμάτες εντοπίζουν και έλλειμμα πολιτικής ηγεσίας ικανής να γεφυρώσει τις διαφορές. Παρά την ισχύ της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η απουσία σταθερών συμμαχιών μεταξύ ισχυρών εθνικών ηγετών δυσκολεύει την επίτευξη μεγάλων συμφωνιών.
