Η προσέγγιση Μερτς και Μακρόν αναζωπυρώνει τις ελπίδες για συμφωνία έως το τέλος του 2026 σχετικά με τον νέο 7ετή προϋπολογισμό της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι νέοι ευρωπαϊκοί φόροι, η αναζήτηση πρόσθετων εσόδων και η σύγκρουση για το ύψος των περικοπών.
Η γερμανική πλευρά εμφανίζεται πλέον περισσότερο ανοικτή στην πρόταση του Παρισιού για νέους ευρωπαϊκούς φόρους, με στόχο την εξασφάλιση πρόσθετων εσόδων και τον περιορισμό των άμεσων εισφορών των κρατών-μελών.
Η προσέγγιση αυτή δημιουργεί προϋποθέσεις για συμβιβασμό, χωρίς ωστόσο να έχει διαμορφωθεί συγκεκριμένη συμφωνία για το ύψος του προϋπολογισμού ή την έκταση των περικοπών.
Μερτς και Μακρόν αναζητούν συμβιβασμό για τον προϋπολογισμό της ΕΕ
Η συνάντηση των δύο ηγετών στο περιθώριο της τελευταίας συνόδου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου αναζωπύρωσε τις προσδοκίες ότι οι διαπραγματεύσεις μπορούν να ολοκληρωθούν έως το τέλος του έτους. Σύμφωνα με πέντε Ευρωπαίους διπλωμάτες, οι οποίοι μίλησαν στο Politico, τόσο ο Μερτς όσο και ο Μακρόν υποστήριξαν, στις κατ’ ιδίαν συζητήσεις τους, την ανάγκη να επιτευχθεί συμφωνία τον Δεκέμβριο.
«Βλέπουμε περιθώριο για συμφωνία τον Δεκέμβριο. Αν συμφωνήσουν ο Μερτς και ο Μακρόν, μπορούμε να τα καταφέρουμε», ανέφερε Ευρωπαίος διπλωμάτης, αποτυπώνοντας τη σημασία που αποδίδεται στη γαλλογερμανική συνεννόηση.
Καθοριστική εξέλιξη αποτελεί η μεγαλύτερη ευελιξία που επέδειξε το Βερολίνο απέναντι στις γαλλικές προτάσεις για νέους ίδιους πόρους της ΕΕ. Τρεις διπλωμάτες που ενημερώθηκαν για τις σχετικές συζητήσεις ανέφεραν ότι ο Μερτς εμφανίστηκε ανοικτός στις φορολογικές προτάσεις, με εξαίρεση τον αμφιλεγόμενο φόρο επιχειρήσεων, που είναι γνωστός ως CORE.
Η στάση αυτή σηματοδοτεί μετατόπιση σε σχέση με την προηγούμενη θέση της γερμανικής κυβέρνησης, η οποία υποστήριζε ότι οι νέοι φόροι δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τις ουσιαστικές περικοπές δαπανών. Ωστόσο, η προσέγγιση των δύο ηγετών δεν συνεπάγεται ότι έχει επιλυθεί η διαφωνία για το συνολικό μέγεθος του προϋπολογισμού.
Ένας πιθανός συμβιβασμός θα μπορούσε, σύμφωνα με Ευρωπαίο διπλωμάτη, να περιλαμβάνει περικοπές περίπου 200 δισ. ευρώ, οι οποίες θα αντισταθμίζονταν από σημαντικά αυξημένα έσοδα από νέους ευρωπαϊκούς πόρους.
Γερμανός αξιωματούχος, πάντως, προειδοποίησε ότι δεν έχουν ακόμη προσδιοριστεί συγκεκριμένα περιθώρια συμφωνίας, ούτε έχουν τεθεί αριθμητικοί στόχοι. Όπως υπογράμμισε, οι σημαντικές περικοπές παραμένουν αναγκαίες και θα πρέπει να αφορούν όλους τους τομείς, ώστε να προκύψει ένα βιώσιμο αποτέλεσμα.
Ποιοι ευρωπαϊκοί φόροι βρίσκονται στο τραπέζι
Η αναζήτηση νέων πηγών εσόδων αποτελεί βασικό άξονα της διαπραγμάτευσης, καθώς οι Βρυξέλλες καλούνται να χρηματοδοτήσουν τις αυξανόμενες ανάγκες της ΕΕ, χωρίς να βασίζονται αποκλειστικά στις εθνικές εισφορές.
Οι προτάσεις περιλαμβάνουν περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις, έσοδα από την αγορά άνθρακα και νέες εισφορές που συνδέονται με την επιχειρηματική δραστηριότητα.
Μεταξύ των μέτρων που περιλαμβάνονται στο ευρύτερο πακέτο προτάσεων είναι τα εξής:
- Εισφορά στα ηλεκτρονικά απόβλητα: Προτείνεται επιβάρυνση 2 ευρώ ανά κιλό μη ανακυκλωμένων ηλεκτρονικών αποβλήτων, με εκτιμώμενα έσοδα 15 δισ. ευρώ ετησίως. Η πρόταση συνδέει τη χρηματοδότηση του κοινοτικού προϋπολογισμού με τους στόχους της κυκλικής οικονομίας και της ανακύκλωσης.
- Φόρος επιχειρήσεων CORE: Το μέτρο αφορά εταιρείες με ετήσιο κύκλο εργασιών άνω των 100 εκατ. ευρώ και εκτιμάται ότι θα μπορούσε να αποφέρει 6,8 δισ. ευρώ ετησίως. Πρόκειται, ωστόσο, για ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα εργαλεία. Ο Μερτς εμφανίστηκε ανοικτός στις υπόλοιπες φορολογικές προτάσεις, αλλά όχι στον συγκεκριμένο φόρο, γεγονός που αναδεικνύει τα όρια της γαλλογερμανικής σύγκλισης.
- Εισφορά TEDOR: Η πρόταση προβλέπει φορολογικό συντελεστή 15%, με αναμενόμενα έσοδα 11,2 δισ. ευρώ ετησίως. Η εφαρμογή της εντάσσεται στην ευρύτερη συζήτηση για τη δημιουργία νέων σταθερών πόρων που θα χρηματοδοτούν τις ευρωπαϊκές προτεραιότητες.
- Έσοδα από το σύστημα εμπορίας εκπομπών και τον CBAM: Εξετάζεται η διοχέτευση στον προϋπολογισμό της ΕΕ του 30% των εσόδων από το ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (EU ETS), ποσού που υπολογίζεται σε 9,6 δισ. ευρώ ετησίως, καθώς και του 75% των εσόδων από τον μηχανισμό συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (CBAM), με εκτιμώμενη απόδοση 1,4 δισ. ευρώ ετησίως.
- Εισφορά στα μη ανακυκλώσιμα πλαστικά: Εξετάζεται η αύξηση της υφιστάμενης επιβάρυνσης από 0,80 σε 1 ευρώ ανά κιλό, από το 2028.
Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και Αντόνιο Κόστα στη Σύνοδο Κορυφής © consilium.europa.eu
Στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων, η φορολόγηση των εταιρειών τεχνολογίας (Big Tech) και της τεχνητής νοημοσύνης (AI) αποτελεί ένα από τα πιο καυτά και σύνθετα γεωπολιτικά ζητήματα, το οποίο επηρεάζει άμεσα τις συζητήσεις των Μερτς-Μακρόν για τον προϋπολογισμό. Εδώ συζητείται το ενδεχόμενο φορολόγησης των Big Tech διά της «πλαγίας οδού»
Στις τρέχουσες συζητήσεις για τον 7ετή προϋπολογισμό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι ηγέτες αποφεύγουν έναν αμιγώς «ψηφιακό φόρο» (Digital Services Tax). Ο λόγος είναι ο φόρος αντιποίνων: ένας τέτοιος φόρος θα στοχοποιούσε ευθέως αμερικανικούς κολοσσούς (Google, Meta, Apple) και θα προκαλούσε δασμούς 100% από την κυβέρνηση Ντόναλντ Τραμπ σε ευρωπαϊκά προϊόντα. Αντί αυτού, για να πιαστούν οι τεχνολογικές εταιρείες, χρησιμοποιείται ο φόρος επιχειρήσεων CORE, με… τροποποίηση, ώστε να αυξηθούν τα όρια και να αφορά μόνο πολύ μεγάλες πολυεθνικές (άνω των €100 εκατ. κύκλου εργασιών).
Συνολικά, οι συγκεκριμένες προτάσεις αποτυπώνουν τις επιλογές που βρίσκονται στο ευρύτερο πεδίο συζήτησης για τους ευρωπαϊκούς ίδιους πόρους. Δεν αποτελούν, ωστόσο, συμφωνημένο πακέτο, ενώ η ακριβής μορφή και η απόδοσή τους εξαρτώνται από τις τελικές αποφάσεις των κρατών-μελών.
Η βασική επιδίωξη της γαλλικής πλευράς είναι να εξασφαλιστεί επαρκής χρηματοδότηση για τις ευρωπαϊκές πολιτικές, χωρίς να μεταφερθεί το σύνολο του βάρους στους εθνικούς προϋπολογισμούς. Για τη Γερμανία, αντίθετα, η εξεύρεση νέων εσόδων δεν αναιρεί την ανάγκη περιορισμού των δαπανών. Αυτή ακριβώς η διαφορά εξακολουθεί να αποτελεί το κεντρικό σημείο της διαπραγμάτευσης.
Μερτς: Οι φόροι δεν αρκούν χωρίς περικοπές
Πίσω από την προσέγγιση των δύο ηγετών παραμένει η διαφωνία για το συνολικό μέγεθος του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου 2028-2034. Το Βερολίνο επιμένει στη συγκράτηση των δαπανών και στη μείωση των εθνικών συνεισφορών, ενώ το Παρίσι επιδιώκει να διατηρηθεί η δυνατότητα χρηματοδότησης των ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων.
Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η ΕΕ καλείται να καλύψει αυξημένες ανάγκες για την ασφάλεια, την ανταγωνιστικότητα, την εξωτερική πολιτική και την αναπτυξιακή βοήθεια. Η προσθήκη νέων πόρων μπορεί να διευκολύνει τον συμβιβασμό, αλλά δεν εξαλείφει τις διαφορές ως προς το ποιες πολιτικές θα χρηματοδοτηθούν και ποιες θα υποστούν περικοπές.
Η αντίδραση επιχειρηματικών φορέων, όπως η BusinessEurope, αλλά και κρατών που παραδοσιακά υποστηρίζουν αυστηρότερη δημοσιονομική πειθαρχία, μεταξύ των οποίων η Ολλανδία και η Σουηδία, αποτελεί πρόσθετο εμπόδιο. Οι επικριτές των νέων επιβαρύνσεων προειδοποιούν ότι η διεύρυνση της φορολογικής παρέμβασης σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα μπορούσε να επιβαρύνει τις επιχειρήσεις και να επηρεάσει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Η τελική συμφωνία θα πρέπει, επομένως, να ισορροπήσει ανάμεσα σε τρεις στόχους: τη συγκράτηση των δαπανών, την εξασφάλιση νέων εσόδων και τη διατήρηση επαρκών κονδυλίων για τις κοινές πολιτικές. Η σύγκλιση Μερτς-Μακρόν δημιουργεί πολιτικό περιθώριο για διαπραγμάτευση, αλλά δεν εγγυάται από μόνη της την επίτευξη συμφωνίας.
Μερτς-Μακρόν: Η αναπτυξιακή βοήθεια στο επίκεντρο της σύγκρουσης για τις περικοπές
Οι επιπτώσεις των δημοσιονομικών περιορισμών επεκτείνονται και στην εξωτερική δράση της ΕΕ. Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, πρωτοστατεί στην προσπάθεια να αποτραπούν οι προτεινόμενες περικοπές στον αναπτυξιακό προϋπολογισμό, υποστηρίζοντας ότι θα υπονομεύσουν τη διεθνή θέση της Ευρώπης.
Σε επιστολή προς την επιτροπή εξωτερικών υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, την οποία συνυπογράφουν οι επίτροποι Μάρτα Κος, Ντουμπράβκα Σούιτσα, Γιόζεφ Σίκελα και Χάντζα Λαμπίμπ, επισημαίνεται ότι οι περικοπές θα έχουν σημαντικές συνέπειες για την ανθεκτικότητα, την ασφάλεια, τη σταθερότητα, την ευημερία, την ανταγωνιστικότητα και τη διαχείριση της μετανάστευσης.
Η παρέμβαση αφορά τα κονδύλια του προγράμματος Global Europe, ύψους 200 δισ. ευρώ, και συνιστά σπάνια κοινή πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι δύο πλευρές έχουν διαφωνήσει στο παρελθόν για τις προτεινόμενες μεταρρυθμίσεις στον μηχανισμό άσκησης της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής.
Η πρόταση της Ιρλανδίας, η οποία ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, προβλέπει μείωση του αναπτυξιακού προϋπολογισμού κατά 17%. Παράλληλα, οι υπηρεσίες της ΕΕ που χειρίζονται τις εξωτερικές σχέσεις έχουν κληθεί να εξετάσουν τις συνέπειες ακόμη και περικοπών που θα έφθαναν το 40% του προσωπικού τους.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο υπηρεσιακός επικεφαλής του Παγκόσμιου Επισιτιστικού Προγράμματος του ΟΗΕ, Καρλ Σκάου, προειδοποιεί ότι ο περιορισμός της ανθρωπιστικής βοήθειας θα αποδυνάμωνε την επιρροή της ΕΕ στις διεθνείς διαβουλεύσεις.
Η αντιπαράθεση αυτή αναδεικνύει το πραγματικό διακύβευμα των διαπραγματεύσεων: δεν αφορά μόνο το ύψος των εσόδων ή τις εισφορές των κρατών-μελών, αλλά και τις πολιτικές που θα μπορέσει να υποστηρίξει η Ευρώπη τα επόμενα επτά χρόνια.
Η πολιτική αβεβαιότητα εν όψει προεδρικών εκλογών με αιχμή τη Γαλλία
Η πίεση για συμφωνία έως το τέλος του 2026 συνδέεται άμεσα με την πολιτική αβεβαιότητα εν όψει εκλογών, με αιχμή τις προεδρικές κάλπες στη Γαλλία τον Απρίλιο του 2027.
Η Μαρίν Λεπέν έχει δεσμευτεί να μειώσει τη γαλλική συνεισφορά στον προϋπολογισμό της ΕΕ κατά περισσότερα από 11 δισ. ευρώ από το 2027, ενώ επιδιώκει να περιορίσει την καθαρή ετήσια συνεισφορά της χώρας στα 5 δισ. ευρώ.
Μια ενδεχόμενη επικράτησή της θα μπορούσε να ανατρέψει τις σημερινές ισορροπίες και να πυροδοτήσει νέα αντιπαράθεση για τη χρηματοδότηση της Ένωσης, καθώς οποιαδήποτε αλλαγή στο σύστημα των ευρωπαϊκών πόρων απαιτεί δύσκολες διαπραγματεύσεις μεταξύ των κρατών-μελών.
Γι’ αυτό ο Εμανουέλ Μακρόν πιέζει για συμφωνία πριν από τις γαλλικές κάλπες, επιδιώκοντας να αποτρέψει το ενδεχόμενο η προεκλογική αντιπαράθεση να μεταφερθεί στις Βρυξέλλες και να μπλοκάρει τον προϋπολογισμό της περιόδου 2028-2034.
Τυπικά, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν περιθώριο έως το τέλος του 2027, όταν ολοκληρώνεται ο ισχύων προϋπολογισμός, για να συμφωνήσουν στο συνολικό ύψος και στις προτεραιότητες του επόμενου 7ετούς προϋπολογισμού, που θα καλύπτει επτά χρόνια. Ωστόσο, οι εκλογές στη Γαλλία, την Ιταλία, την Πολωνία, την Ελλάδα και τη Φινλανδία ενισχύουν την πίεση για πολιτική συμφωνία έως το τέλος του 2026.
Σε μια προσπάθεια να ξεπεραστεί το αδιέξοδο, η ιρλανδική προεδρία παρουσίασε στις 10 Οκτωβρίου αναθεωρημένη πρόταση, μειώνοντας τον προϋπολογισμό από τα 2 τρισ. στα 1,6 τρισ. ευρώ. Παραμένει, ωστόσο, αβέβαιο εάν η περικοπή αυτή θα αρκέσει για να εξασφαλίσει την απαιτούμενη συναίνεση.
Την περασμένη εβδομάδα, η ομάδα «Φίλοι της Συνοχής», με επικεφαλής την Ιταλία και τη Ρουμανία, ζήτησε να διατηρηθεί η χρηματοδοτική δυνατότητα της ΕΕ, χωρίς περικοπές στα κονδύλια της αγροτικής πολιτικής και της πολιτικής συνοχής. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι οι νέοι ίδιοι πόροι της Ένωσης θα πρέπει να επιβαρύνουν ισότιμα όλα τα κράτη-μέλη.
Το “The Parliament” παρουσιάζει τις βασικές διαπραγματευτικές θέσεις ορισμένων από τους μεγαλύτερους χρηματοδότες και αποδέκτες κονδυλίων του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου (ΠΔΠ) της ΕΕ
Η σύγκρουση στην ΕΕ για τους φόρους και τις περικοπές
Ισπανία- Καθαρός συνεισφέρων: Για πρώτη φορά, η Μαδρίτη αναμένεται να συνεισφέρει περισσότερα στον επόμενο προϋπολογισμό από όσα θα εισπράττει. Θεωρεί ότι αυτό ενισχύει τη φωνή της στις αποφάσεις για την κατανομή των πόρων. Υποστηρίζει την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας, αλλά απορρίπτει περικοπές στην αγροτική πολιτική και στη συνοχή, που αποσκοπεί στη μείωση των οικονομικών και κοινωνικών ανισοτήτων μεταξύ των περιφερειών.
Η ισπανική κυβέρνηση πρότεινε επίσης αναδιάρθρωση των τόκων για το χρέος του NextGenerationEU, ώστε να απελευθερώνονται 11 δισ. ευρώ ετησίως στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και να περιοριστεί η ανάγκη περικοπών που ζητούν χώρες όπως η Γερμανία. Παρά την ισχυρή οικονομική ανάπτυξη, η Ισπανία αντιμετωπίζει στεγαστική κρίση, αυξημένο κόστος ζωής και κοινωνική δυσαρέσκεια. Ο υπουργός Οικονομίας, Κάρλος Κουέρπο, διαβεβαίωσε ότι οι εκλογές της 29ης Νοεμβρίου δεν θα αλλάξουν τη διαπραγματευτική στάση της χώρας.
Γαλλία- Καθαρός συνεισφέρων: Το Παρίσι πρωτοστατεί στην πρόταση για νέους ευρωπαϊκούς φόρους, επιδιώκοντας να χρηματοδοτηθεί ο προϋπολογισμός χωρίς περικοπές ή αύξηση των εθνικών εισφορών, σε μια περίοδο κατά την οποία το δημόσιο χρέος της Γαλλίας αυξάνεται. Η Κομισιόν έχει προτείνει έσοδα από την αγορά άνθρακα, την επικείμενη εισφορά άνθρακα, τον καπνό, τους απλήρωτους φόρους ηλεκτρονικών αποβλήτων και μια κατ’ αποκοπήν επιβάρυνση επιχειρήσεων. Οι αρχικές εκτιμήσεις ανέβαζαν τα δυνητικά έσοδα σε 58,5 δισ. ευρώ ετησίως, σε τιμές 2025.
Ωστόσο, αρκετές κυβερνήσεις θεωρούν ότι οι νέοι φόροι υπονομεύουν την ανταγωνιστικότητα ή στερούν έσοδα από ήδη πιεσμένους εθνικούς προϋπολογισμούς. Η Γαλλία αντιτίθεται επίσης, τουλάχιστον προς το παρόν, στη χρήση ευρωπαϊκών κονδυλίων για τη δημιουργία κέντρων επιστροφής παράτυπων μεταναστών, θέση στην οποία συγκλίνει με την Ισπανία.
Το πολιτικό διακύβευμα είναι ιδιαίτερα υψηλό ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2027. Η Μαρίν Λεπέν έχει προαναγγείλει ότι θα μειώσει μονομερώς κατά 50% τη συνεισφορά της Γαλλίας στην ΕΕ, υποστηρίζοντας ότι έτσι θα εξοικονομηθούν περίπου 19,5 δισ. ευρώ έως το 2031. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, επιδιώκει συμφωνία πριν από την εκλογική αναμέτρηση, ώστε να περιορίσει τη δυνατότητα του ευρωσκεπτικιστικού Εθνικού Συναγερμού να επηρεάσει μια κρίσιμη απόφαση της Ένωσης.
Ιταλία: Καθαρός συνεισφέρων, αλλά μεγάλος αποδέκτης κονδυλίων συνοχής και αγροτικών ενισχύσεων
Η Ρώμη υπερασπίζεται τη διατήρηση των συγκεκριμένων χρηματοδοτήσεων, έχοντας λάβει 42,2 δισ. ευρώ από την πολιτική συνοχής μόνο κατά την περίοδο 2021-2027. Υποστηρίζει επίσης την εξέταση νέων φόρων, μεταξύ των οποίων ένας ψηφιακός φόρος για τις τεχνολογικές εταιρείες, τον οποίο στηρίζει η Γαλλία, αλλά απορρίπτουν άλλες κυβερνήσεις λόγω του κινδύνου εντάσεων με τις ΗΠΑ.
Οι διαπραγματευτές της Ιταλίας επιδιώκουν συμφωνία έως το τέλος του έτους, φοβούμενοι ότι μια παρατεταμένη αντιπαράθεση θα οδηγήσει σε αυστηρότερες θέσεις και μεγαλύτερες περικοπές. Η δημοσιονομική πίεση εντείνεται από το υψηλό έλλειμμα, τις επιδοτήσεις ενέργειας, που εκτιμάται ότι ξεπέρασαν τα 2 δισ. ευρώ από τον Μάρτιο, καθώς και την ανάγκη αποπληρωμής του χρέους που συνδέεται με το Ταμείο Ανάκαμψης. Η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι ζήτησε, μαζί με την Ελλάδα, μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία, αλλά οι Βρυξέλλες απέρριψαν το αίτημα.
Σύνοδος Κορυφής © consilium.europa.eu
Οι Βόρειοι ζητούν μικρότερο προϋπολογισμό
Γερμανία: Καθαρός συνεισφέρων
Το Βερολίνο βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των χωρών που απαιτούν βαθιές περικοπές. Αντιμέτωπη με την αποβιομηχάνιση, την αύξηση της ανεργίας και την εσωτερική πολιτική πίεση, η γερμανική κυβέρνηση απορρίπτει την αρχική πρόταση των 2 τρισ. ευρώ. Μαζί με τη Σουηδία, τη Δανία, την Ολλανδία, τη Φινλανδία και την Αυστρία, θεωρεί ανεπαρκή ακόμη και τη νέα ιρλανδική πρόταση.
Ο καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, υποστηρίζει ότι ο προϋπολογισμός πρέπει να είναι οικονομικά προσιτός για τις χώρες που επωμίζονται το μεγαλύτερο βάρος της χρηματοδότησής του. Ανησυχεί επίσης ότι η δημοσιονομική δυσαρέσκεια θα ενισχύσει την Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD), η οποία καταγράφει υψηλά ποσοστά στις δημοσκοπήσεις.
Ολλανδία: Καθαρός συνεισφέρων
Η Χάγη ζητεί περιορισμό των δαπανών και καλύτερη αξιοποίηση των υφιστάμενων πόρων, αντί για περισσότερες επιδοτήσεις. Ο πρωθυπουργός, Ρομπ Γέτεν, υποστηρίζει ότι το σημερινό μοντέλο αφήνει ανεπαρκή περιθώρια για κοινές επενδύσεις στην ασφάλεια, την άμυνα, την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα. Η εύθραυστη κυβέρνηση μειοψηφίας, ωστόσο, περιορίζει τα περιθώρια ελιγμών του, καθώς διαθέτει 66 από τις 150 έδρες στην κάτω βουλή και 22 από τις 75 στη Γερουσία.
Φινλανδία: Καθαρός συνεισφέρων
Το Ελσίνκι ζητεί μικρότερο και εκσυγχρονισμένο προϋπολογισμό, με ισορροπημένη κατανομή των περικοπών. Αντιδρά ιδιαίτερα σε μειώσεις που πλήττουν δυσανάλογα την άμυνα, την έρευνα και τις νέες τεχνολογίες, ενώ επιμένει να ληφθεί υπόψη η θέση της χώρας στα ανατολικά σύνορα της ΕΕ. Η Φινλανδία συνορεύει με τη Ρωσία σε μήκος 1.340 χιλιομέτρων. Ο πρωθυπουργός, Πέτερι Όρπο, προειδοποίησε ότι απαιτούνται σημαντικές αλλαγές για να στηρίξει η χώρα την πρόταση.
Προτεραιότητα στη συνοχή και την ασφάλεια
Πολωνία: Καθαρός αποδέκτης
Για τη Βαρσοβία το βασικό μέτωπο αφορά τα έσοδα και όχι μόνο την κατανομή των δαπανών. Αντιτίθεται στη μεταφορά εσόδων από το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS) στον προϋπολογισμό της ΕΕ, υποστηρίζοντας ότι οι επιβαρύνσεις άνθρακα αντιστοιχούν ήδη περίπου στο 24% των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας των καταναλωτών, έναντι μέσου όρου 11%. Φοβάται ότι η νέα ρύθμιση θα επιβαρύνει την ενεργοβόρο βιομηχανία κατά την ενεργειακή μετάβαση. Παράλληλα, απορρίπτει περικοπές στην άμυνα και στην ανταγωνιστικότητα. Η εκλογική αναμέτρηση του φθινοπώρου του 2027 περιορίζει τα περιθώρια συμβιβασμού της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τουσκ, ενώ η χώρα σχεδιάζει να διαθέσει το 4,8% του ΑΕΠ της στην άμυνα, έναντι 2,2% το 2022.
Ρουμανία: Καθαρός αποδέκτης
Ως συμπρόεδρος της ομάδας «Φίλοι της Συνοχής», μαζί με την Ιταλία, ζητεί να διατηρηθούν οι εθνικές και περιφερειακές χρηματοδοτήσεις, συμπεριλαμβανομένων των κονδυλίων για τη γεωργία, τη συνοχή και τη μετανάστευση. Υποστηρίζει υψηλότερες εθνικές εισφορές και αναβολή των αποπληρωμών του NextGenerationEU και του ευρωπαϊκού χρέους, ενώ ζητεί περισσότερες επενδύσεις στην ανταγωνιστικότητα και τη στρατηγική αυτονομία. Οι διαπραγματεύσεις διεξάγονται σε συνθήκες υψηλών δημοσιονομικών ελλειμμάτων και πολιτικής αστάθειας.
Λιθουανία: Καθαρός αποδέκτης
Το Βίλνιους χαρακτηρίζει παράλογες τις προτεινόμενες περικοπές, υποστηρίζοντας ότι η ΕΕ πρέπει να ενισχύσει τις δυνατότητές της απέναντι στη Ρωσία. Η Λιθουανία σχεδιάζει να διαθέσει περίπου το 5,38% του ΑΕΠ της στην άμυνα, το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των μελών του ΝΑΤΟ. Αντιμετωπίζει συχνές παραβιάσεις του εναέριου χώρου από drones και υβριδικές επιθέσεις, μεταξύ άλλων μέσω οργανωμένων μεταναστευτικών ροών από τη Λευκορωσία. Μετά την Ιρλανδία, θα αναλάβει την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, αποκτώντας κεντρικό ρόλο στη διαμεσολάβηση εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία έως τον Δεκέμβριο.
Το αδιέξοδο παραμένει στην ΕΕ
Η επίτευξη συμφωνίας στην ευρωπαϊκή σύνοδο του Δεκεμβρίου θεωρείται δύσκολη. Το χάσμα για τους νέους ίδιους πόρους, τις εθνικές συνεισφορές και τις προτεραιότητες των δαπανών παραμένει μεγάλο.
Οι καθαροί συνεισφέροντες ζητούν αυστηρότερη δημοσιονομική πειθαρχία, ενώ οι δικαιούχοι κονδυλίων επιδιώκουν να προστατεύσουν τις χρηματοδοτήσεις τους. Η πίεση των εκλογών ενισχύει την ανάγκη για συμβιβασμό, χωρίς όμως να εξασφαλίζει ότι οι κυβερνήσεις θα υποχωρήσουν εγκαίρως.
Η προσέγγιση Μερτς – Μακρόν προσφέρει μια πιθανή διέξοδο από το αδιέξοδο, καθώς συνδέει την αναζήτηση νέων ευρωπαϊκών πόρων με την αποδοχή σημαντικών περικοπών.
Ωστόσο, μέχρι να προσδιοριστούν συγκεκριμένα ποσά και να συμφωνηθεί η κατανομή του βάρους, η προοπτική ολοκλήρωσης των διαπραγματεύσεων έως το τέλος του 2026 παραμένει στόχος και όχι δεδομένο.
