Δύο εντελώς διαφορετικές δημογραφικές πραγματικότητες διαμορφώνονται στον πλανήτη, με ορισμένες από τις πολυπληθέστερες χώρες να αντιμετωπίζουν τη γήρανση και τη συρρίκνωση του πληθυσμού τους, ενώ άλλες συνεχίζουν να καταγράφουν εκατομμύρια περισσότερες γεννήσεις από θανάτους κάθε χρόνο.
Η Κίνα αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της πρώτης κατηγορίας, καθώς οι θάνατοι ξεπερνούν τις γεννήσεις κατά περίπου 3 εκατομμύρια ετησίως. Στον αντίποδα, η Ινδία διατηρεί ένα τεράστιο δημογραφικό πλεόνασμα, ενώ χώρες της Αφρικής καταγράφουν υψηλούς ρυθμούς φυσικής αύξησης του πληθυσμού.
Η εικόνα αποτυπώνεται σε ανάλυση του Visual Capitalist, η οποία βασίζεται στις πληθυσμιακές προβολές του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (World Population Prospects 2024) για το 2025 και συγκρίνει τις γεννήσεις με τους θανάτους στις 12 χώρες με τον μεγαλύτερο αριθμό γεννήσεων παγκοσμίως.
Κίνα: Τρία εκατομμύρια περισσότεροι θάνατοι από γεννήσεις
Σύμφωνα με τα στοιχεία, η Κίνα είναι η μοναδική χώρα μεταξύ των 12 που καταγράφει αρνητικό φυσικό ισοζύγιο πληθυσμού. Οι γεννήσεις εκτιμώνται σε 8,71 εκατομμύρια, έναντι 11,72 εκατομμυρίων θανάτων, με τη διαφορά να φτάνει τα 3,01 εκατομμύρια.
Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει τις σοβαρές δημογραφικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η δεύτερη πολυπληθέστερη χώρα του κόσμου, καθώς η υποχώρηση της γονιμότητας και η αύξηση του ποσοστού των ηλικιωμένων περιορίζουν τη φυσική ανανέωση του πληθυσμού.
Στον αντίποδα, η Ινδία καταλαμβάνει την πρώτη θέση παγκοσμίως σε απόλυτο αριθμό γεννήσεων, με 23,07 εκατομμύρια το 2025, έναντι 9,72 εκατομμυρίων θανάτων. Το θετικό φυσικό ισοζύγιο φτάνει έτσι τα 13,35 εκατομμύρια άτομα.
Η διαφορά μεταξύ των δύο ασιατικών γιγάντων είναι εντυπωσιακή. Στην Ινδία καταγράφονται σχεδόν τριπλάσιες γεννήσεις σε σχέση με την Κίνα, γεγονός που ενισχύει τη δημογραφική απόκλιση μεταξύ των δύο χωρών.
Οι γεννήσεις και οι θάνατοι στις 12 χώρες
Ο παρακάτω πίνακας αποτυπώνει τις προβολές του ΟΗΕ για το 2025, με κατάταξη βάσει του συνολικού αριθμού γεννήσεων.
| Χώρα | Γεννήσεις (εκατ.) | Θάνατοι (εκατ.) |
|---|---|---|
| Ινδία | 23,07 | 9,72 |
| Κίνα | 8,71 | 11,72 |
| Νιγηρία | 7,64 | 2,75 |
| Πακιστάν | 6,91 | 1,64 |
| ΛΔ Κονγκό | 4,56 | 0,94 |
| Ινδονησία | 4,44 | 2,20 |
| Αιθιοπία | 4,18 | 0,79 |
| ΗΠΑ | 3,66 | 3,09 |
| Μπανγκλαντές | 3,44 | 0,90 |
| Βραζιλία | 2,53 | 1,53 |
| Αίγυπτος | 2,45 | 0,66 |
| Τανζανία | 2,42 | 0,40 |
Πηγή: ΟΗΕ, World Population Prospects 2024, μέσω Visual Capitalist. Προβολές για το 2025.
ΗΠΑ: 570.000 περισσότερες γεννήσεις από θανάτους
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η δημογραφική εικόνα των Ηνωμένων Πολιτειών, όπου οι γεννήσεις εξακολουθούν να υπερβαίνουν τους θανάτους, αλλά με αισθητά μικρότερη διαφορά σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες της κατάταξης που διατηρούν θετικό ισοζύγιο.
Συγκεκριμένα, οι γεννήσεις στις ΗΠΑ υπολογίζονται σε 3,66 εκατομμύρια και οι θάνατοι σε 3,09 εκατομμύρια, αφήνοντας ένα φυσικό πλεόνασμα μόλις 570.000 ατόμων.
Πρόκειται για τη μικρότερη θετική διαφορά μεταξύ των 12 χωρών, στοιχείο που αποτυπώνει τις πιέσεις που ασκούν η υπογεννητικότητα και η γήρανση του πληθυσμού ακόμη και στις μεγαλύτερες ανεπτυγμένες οικονομίες.
Η αμερικανική στατιστική υπηρεσία Census Bureau έχει επισημάνει ότι η γονιμότητα στις ΗΠΑ ακολουθεί πτωτική πορεία, παρά το γεγονός ότι οι γεννήσεις συνεχίζουν να ξεπερνούν τους θανάτους σε εθνικό επίπεδο.
Η Αφρική εξελίσσεται σε δημογραφική δύναμη
Εντελώς διαφορετική είναι η εικόνα στην Αφρική, όπου πέντε χώρες περιλαμβάνονται στη δωδεκάδα με τις περισσότερες γεννήσεις παγκοσμίως.
Η Νιγηρία, η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, η Αιθιοπία, η Αίγυπτος και η Τανζανία συγκεντρώνουν συνολικά περίπου 21,25 εκατομμύρια γεννήσεις, έναντι μόλις 5,54 εκατομμυρίων θανάτων.
Το θετικό φυσικό ισοζύγιο των πέντε αυτών χωρών προσεγγίζει τα 15,71 εκατομμύρια άτομα μέσα σε ένα έτος.
Η Νιγηρία βρίσκεται στην τρίτη θέση παγκοσμίως, με 7,64 εκατομμύρια γεννήσεις και 2,75 εκατομμύρια θανάτους, ενώ στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό οι γεννήσεις είναι σχεδόν πενταπλάσιες των θανάτων.
Οι υψηλότεροι δείκτες γονιμότητας, η νεανική ηλικιακή σύνθεση του πληθυσμού και το μεγαλύτερο μέσο μέγεθος των οικογενειών αποτελούν βασικούς παράγοντες της πληθυσμιακής δυναμικής στην αφρικανική ήπειρο.
Πώς η υπογεννητικότητα αλλάζει τον παγκόσμιο πληθυσμιακό χάρτη
Τα στοιχεία αναδεικνύουν μια ευρύτερη τάση που αναμένεται να επηρεάσει την παγκόσμια οικονομία τις επόμενες δεκαετίες.
Σε πολλές χώρες, η γονιμότητα έχει ήδη υποχωρήσει κάτω από το επίπεδο αναπλήρωσης των γενεών, που αντιστοιχεί περίπου σε 2,1 παιδιά ανά γυναίκα. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται η Κίνα και οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Η μείωση των γεννήσεων, σε συνδυασμό με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής, οδηγεί σταδιακά σε γήρανση του πληθυσμού, δημιουργώντας προκλήσεις για την αγορά εργασίας, τα ασφαλιστικά συστήματα, τις δημόσιες δαπάνες και τις προοπτικές οικονομικής ανάπτυξης.
Την ίδια στιγμή, πολλές αναπτυσσόμενες χώρες εξακολουθούν να διαθέτουν νεανικούς πληθυσμούς και να καταγράφουν σημαντική φυσική αύξηση, με αποτέλεσμα το δημογραφικό κέντρο βάρους του πλανήτη να μετατοπίζεται σταδιακά.
Παρά τη συνεχιζόμενη πτώση της γονιμότητας σε παγκόσμιο επίπεδο, ο συνολικός πληθυσμός μπορεί να συνεχίσει να αυξάνεται για αρκετές δεκαετίες, λόγω της δημογραφικής δυναμικής που δημιουργούν οι ήδη πολυπληθείς νεότερες γενιές.
