Ένα κύμα κινητοποιήσεων με πρωταγωνιστές τη Generation Z, δηλαδή τους νέους που γεννήθηκαν περίπου από το 1997 έως το 2012, εξαπλώνεται σε ευρωπαϊκές χώρες, με βασικά αιτήματα την αντιμετώπιση της ακρίβειας, τη βελτίωση των σχολείων, την καταπολέμηση της διαφθοράς και την πρόσβαση σε προσιτή κατοικία.
Από τα προάστια του Παρισιού μέχρι τις πλατείες του Βελιγραδίου, χιλιάδες νέοι καταγγέλλουν ότι οι κυβερνήσεις δεν ανταποκρίνονται στις ανάγκες τους.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι διαδηλώσεις έχουν εξελιχθεί σε βίαιες συγκρούσεις, με καταστροφές και λεηλασίες καταστημάτων στη Γαλλία και χρήση υδροβόλων και βομβίδων κρότου από την αστυνομία.
Στο Μιλάνο μια φοιτήτρια περιγράφει μια γενιά που δυσκολεύεται ακόμη και να φανταστεί το μέλλον της. Οι νέοι βλέπουν μπροστά τους σχολεία με ελλείψεις εκπαιδευτικών, κακοσυντηρημένα κτίρια, χαμηλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας και κατοικίες με απαγορευτικό κόστος.
Ακρίβεια, φτώχεια και χάσμα μεταξύ γενεών
Το οικονομικό αδιέξοδο βρίσκεται στον πυρήνα της δυσαρέσκειας. Σύμφωνα με έρευνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που δημοσιεύθηκε το 2025, το 40% των ατόμων ηλικίας 16 έως 30 ετών ανησυχεί για τις αυξανόμενες τιμές και το κόστος διαβίωσης.
Την ίδια χρονιά, 92,7 εκατομμύρια άνθρωποι στην ΕΕ αντιμετώπιζαν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού. Το υψηλότερο ποσοστό καταγράφηκε στους νέους ηλικίας 18 έως 24 ετών, φτάνοντας το 26,3%.
Παράλληλα, αρκετοί νέοι θεωρούν ότι καλούνται να επωμιστούν το οικονομικό βάρος μιας μεγαλύτερης γενιάς, η οποία συμμετέχει συχνότερα στις εκλογές. Στη Γαλλία, οι πολίτες άνω των 60 ετών αποτελούν περίπου το ένα τέταρτο του πληθυσμού, αλλά κατέχουν το 60% του πλούτου της χώρας.
Οι δημόσιες δαπάνες για συντάξεις αυξάνονται, ενώ οι νέοι ζητούν περισσότερους πόρους για την εκπαίδευση και τις ευκαιρίες απασχόλησης. Έκθεση της γαλλικής κυβέρνησης αναφέρει ότι, από το 2000 έως το 2023, οι συνταξιοδοτικές δαπάνες αυξήθηκαν κατά 2,5 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ, ενώ οι δαπάνες για την εκπαίδευση μειώθηκαν κατά 0,5 μονάδες.
Από τη Γαλλία και την Αλβανία έως τη Σερβία
Στη Γαλλία, μαθητές καταγγέλλουν απαράδεκτες συνθήκες στα σχολεία τους, ελλείψεις προσωπικού και προβλήματα στις εγκαταστάσεις. Στο Βέλγιο, διαδηλωτές υποστηρίζουν ότι οι ειρηνικές διαμαρτυρίες τους αγνοήθηκαν και ότι η προσοχή των μέσων ενημέρωσης στράφηκε στις κινητοποιήσεις μόνο όταν σημειώθηκαν επεισόδια.
Στην Αλβανία, φοιτητικές διαδηλώσεις κατά της κυβέρνησης του Έντι Ράμα τροφοδοτούνται από καταγγελίες για διαφθορά, περιορισμένες επαγγελματικές προοπτικές και προβλήματα στην εκπαίδευση. Νέοι διαδηλωτές δηλώνουν ότι πολλοί απόφοιτοι βλέπουν το μέλλον τους εκτός χώρας, καθώς θεωρούν πως οι προσωπικές γνωριμίες υπερισχύουν των προσόντων.
Η Σερβία αποτελεί την πιο χαρακτηριστική περίπτωση πολιτικής αλλαγής. Έπειτα από σχεδόν δύο χρόνια κινητοποιήσεων κατά της διαφθοράς και της αυξανόμενης αυταρχικότητας, το φοιτητικό κίνημα συνέβαλε στην εκλογική ήττα του επί χρόνια ηγέτη της χώρας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς.
Η επόμενη ημέρα για τη νεολαία
Οι κινητοποιήσεις δεν περιορίζονται σε μία χώρα ή σε ένα συγκεκριμένο αίτημα. Διαδηλώσεις προγραμματίζονται και στη Γερμανία, με επίκεντρο την ακρίβεια, τις ανισότητες, τον πόλεμο και την κατάσταση των σχολείων.
Ωστόσο, η πολιτική αλλαγή δημιουργεί και μια νέα πρόκληση: τη μετάβαση από τη διαμαρτυρία στη διακυβέρνηση. Οι νέοι που διεκδικούν ευθύνη και εκπροσώπηση καλούνται πλέον να αποδείξουν ότι μπορούν να μετατρέψουν την οργή σε εφαρμόσιμες πολιτικές.
Το κοινό μήνυμα από τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες είναι σαφές: μια γενιά που αισθάνεται ότι δεν ακούγεται απαιτεί συμμετοχή στις αποφάσεις που καθορίζουν τη ζωή και το μέλλον της.
