Ανοιχτό παραμένει το ενδεχόμενο περαιτέρω αύξησης των επιτοκίων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), παρά τη σημερινή απόφαση να διατηρηθούν αμετάβλητα, με το επιτόκιο καταθέσεων στο 2,50%.
Στη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε τη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου, η Κριστίν Λαγκάρντ αποκάλυψε ότι συζητήθηκε το κατά πόσο θα ήταν ενδεδειγμένη μια νέα αύξηση, καθώς οι πληθωριστικές πιέσεις εντείνονται λόγω της ανόδου των τιμών ενέργειας. Ωστόσο, η αβεβαιότητα και η μέχρι στιγμής σταθερότητα του υποκείμενου πληθωρισμού οδήγησαν τους αξιωματούχους σε ομόφωνη απόφαση διατήρησης των επιτοκίων.
Η κ. Λαγκάρντ υπογράμμισε ότι η ΕΚΤ βρίσκεται σε αρκετά καλή θέση ώστε να περιμένει, επισημαίνοντας ότι οι επόμενες έξι εβδομάδες θα προσφέρουν σημαντικές πληροφορίες για τις οικονομικές προοπτικές.
Υψηλός πληθωρισμός και εκτίναξη στις τιμές ενέργειας
Η σημαντικότερη ανησυχία της ΕΚΤ αφορά τη συνεχιζόμενη άνοδο των τιμών της ενέργειας, η οποία έχει ήδη αρχίσει να μεταφέρεται στην ευρύτερη οικονομία. Ο πληθωρισμός της Ευρωζώνης επιταχύνθηκε στο 3,8% τον Σεπτέμβριο, από 3,2% τον Αύγουστο, απομακρυνόμενος περαιτέρω από τον στόχο του 2%. Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η αύξηση στις τιμές της ενέργειας, που έφτασε το 18,9%, έναντι 14,3% τον προηγούμενο μήνα. Οι τιμές της βενζίνης και του πετρελαίου κίνησης κατέγραψαν νέα υψηλά τον Σεπτέμβριο, εν μέρει λόγω των αυξημένων περιθωρίων διύλισης.
Παράλληλα, ο πληθωρισμός εξαιρουμένης της ενέργειας αυξήθηκε στο 2,3%, από 2,1%, ενώ ο πληθωρισμός στις υπηρεσίες επιταχύνθηκε στο 3,2%, από 3%.
Η πρόεδρος της ΕΚΤ προειδοποίησε ότι οι τιμές ενέργειας έχουν ήδη ξεπεράσει τις εκτιμήσεις που περιλαμβάνονταν στις προβλέψεις του Σεπτεμβρίου, γεγονός που αναμένεται να διατηρήσει τον συνολικό πληθωρισμό σημαντικά υψηλότερα από τον στόχο τα επόμενα τρίμηνα.
Τι δείχνουν οι μισθοί
Παρά την επιδείνωση της εικόνας του πληθωρισμού, η ΕΚΤ δεν διαπιστώνει προς το παρόν ισχυρές δευτερογενείς επιδράσεις στις μισθολογικές αυξήσεις. Οι αποδοχές ανά εργαζόμενο αυξήθηκαν κατά 3,3% το δεύτερο τρίμηνο, έναντι 3,6% το πρώτο τρίμηνο.
Παράλληλα, ο δείκτης παρακολούθησης μισθών της ΕΚΤ προβλέπει ότι οι συμφωνημένες αυξήσεις θα κινηθούν μεταξύ 2,5% και 2,8% κατά τους τελευταίους μήνες του 2026. Για τα πρώτα τρία τρίμηνα του 2027 προβλέπεται μέση αύξηση 2,6%.
Η συγκρατημένη μισθολογική δυναμική αποτέλεσε βασικό επιχείρημα υπέρ της αναμονής.
Ωστόσο, η κ. Λαγκάρντ αναγνώρισε ότι έχουν αρχίσει να εμφανίζονται εντονότερες έμμεσες επιδράσεις από την αύξηση των τιμών ενέργειας.
Ακριβότερα στεγαστικά και αυστηρότερη χρηματοδότηση
Η ΕΚΤ διαπιστώνει επίσης σημαντική επιδείνωση των συνθηκών χρηματοδότησης από την προηγούμενη συνεδρίασή της. Το κόστος δανεισμού των επιχειρήσεων μέσω των αγορών αυξήθηκε στο 4,1% τον Αύγουστο, από 4% τον Ιούλιο, ενώ τα τραπεζικά επιτόκια επιχειρηματικών δανείων παρέμειναν στο 3,8%.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αγορά στεγαστικών δανείων. Τα επιτόκια των νέων στεγαστικών αυξήθηκαν στο 3,6% τον Αύγουστο, από 3,5% τον Ιούλιο, ενώ η ζήτηση για στεγαστική πίστη υποχώρησε σημαντικά κατά το τρίτο τρίμηνο. Παράλληλα, ο ετήσιος ρυθμός αύξησης των επιχειρηματικών δανείων επιβραδύνθηκε στο 4,2%, από 4,4% τον Ιούλιο.
Οι τράπεζες έχουν επίσης αυστηροποιήσει τα κριτήρια χορηγήσεων προς τις επιχειρήσεις, επικαλούμενες αυξημένους οικονομικούς κινδύνους.
Οι κίνδυνοι για την ανάπτυξη της Ευρωζώνης
Η πρόεδρος της ΕΚΤ προειδοποίησε ότι οι κίνδυνοι για την ανάπτυξη είναι καθοδικοί, με βασικές πηγές αβεβαιότητας τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και τις εξελίξεις στον πόλεμο της Ουκρανίας. Μια περαιτέρω διακοπή στον ενεργειακό εφοδιασμό θα μπορούσε να οδηγήσει σε ακόμη υψηλότερες τιμές, περιορίζοντας τα πραγματικά εισοδήματα, την κατανάλωση και τις επενδύσεις. Πρόσθετες ανησυχίες προκαλούν οι πιέσεις στις διεθνείς αγορές ομολόγων, η δημοσιονομική αβεβαιότητα και η πιθανότητα αναζωπύρωσης των εμπορικών εντάσεων.
Πάντως, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η οικονομία της Ευρωζώνης συνέχισε να αναπτύσσεται το τρίτο τρίμηνο. Η μεταποίηση, οι ψηφιακές υπηρεσίες και οι εξαγωγές επωφελούνται από τις επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη, ενώ οι δημόσιες δαπάνες για υποδομές και άμυνα στηρίζουν επίσης την οικονομική δραστηριότητα. Η ανεργία διατηρήθηκε στο 6,4% τον Αύγουστο, με την παραγωγικότητα να παρουσιάζει σταδιακή βελτίωση.
Γιατί ο Δεκέμβριος γίνεται καθοριστικός
Η επόμενη συνεδρίαση της ΕΚΤ αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς θα συνοδεύεται από νέα οικονομικά δεδομένα και επικαιροποιημένες προβλέψεις. Η κ. Λαγκάρντ άφησε να εννοηθεί ότι τον Δεκέμβριο ενδέχεται να παρουσιαστούν διαφορετικά οικονομικά σενάρια, με ιδιαίτερη έμφαση στην πορεία του υποκείμενου πληθωρισμού.
Ξεκαθάρισε, ωστόσο, ότι η ΕΚΤ δεν δεσμεύεται εκ των προτέρων για συγκεκριμένη πορεία των επιτοκίων.
Οι αποφάσεις θα συνεχίσουν να λαμβάνονται από συνεδρίαση σε συνεδρίαση, με βάση τις εξελίξεις στις τιμές, στους μισθούς και στις χρηματοπιστωτικές συνθήκες.
Αποχωρεί από την ΕΚΤ τον Φεβρουάριο
Την ίδια στιγμή, η πρόωρη αποχώρηση της Κριστίν Λαγκάρντ από την προεδρία της ΕΚΤ στις 7 Φεβρουαρίου 2027 ανοίγει έναν νέο κύκλο διαπραγματεύσεων μεταξύ των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων για την επιλογή του διαδόχου της.
Δύο ονόματα εμφανίζονται ως τα επικρατέστερα: ο πρώην διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Ολλανδίας, Κλάας Κνοτ, και ο πρώην διοικητής της Τράπεζας της Ισπανίας, Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος, ο οποίος σήμερα ηγείται της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS).
Στο παρασκήνιο εξελίσσεται ένα σύνθετο πολιτικό παζάρι, καθώς η Γαλλία φέρεται διατεθειμένη να στηρίξει τον Κνοτ, υπό την προϋπόθεση ότι θα εξασφαλίσει τη θέση του επικεφαλής οικονομολόγου της ΕΚΤ για Γάλλο υποψήφιο. Η Γερμανία, από την πλευρά της, διεκδικεί επίσης ισχυρή εκπροσώπηση στην Εκτελεστική Επιτροπή, ενώ στο τραπέζι παραμένει και το όνομα του επικεφαλής της Bundesbank, Γιοάχιμ Νάγκελ.
Η διαδικασία αποκτά ιδιαίτερη πολιτική σημασία ενόψει των γαλλικών προεδρικών εκλογών της άνοιξης του 2027, καθώς η πρόωρη αποχώρηση της Λαγκάρντ επιτρέπει στον Εμανουέλ Μακρόν να έχει λόγο στην επιλογή της νέας ηγεσίας. Η τελική συμφωνία ενδέχεται να περιλαμβάνει και τις υπόλοιπες θέσεις που θα μείνουν κενές στην ΕΚΤ, μετά την αποχώρηση της Ιζαμπέλ Σνάμπελ και την ολοκλήρωση της θητείας του Φίλιπ Λέιν.
