Συμβούλιο Ασφαλείας ΟΗΕ: Ανανέωση της αποστολής στη Λιβύη με αποχή Ελλάδας και Ρωσίας

Το Συμβούλιο Ασφαλείας παρέτεινε τη θητεία της αποστολής στη Λιβύη με την Ελλάδα να δηλώνει αποχή. Γιατί αντέδρασε η ελληνική πλευρά

Συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ © EPA/JOHN MINCHILLO

Το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών υπερψήφισε την παράταση της θητείας της Αποστολής Υποστήριξης του ΟΗΕ στη Λιβύη (UNSMIL) για έναν επιπλέον χρόνο, με διορία έως τις 31 Οκτωβρίου 2027, ενώ η Ελλάδα και η Ρωσία επιλεξαν να απέχουν από τη σχετική διαδικασία.

Σύμφωνα με την Απόφαση 2542 του 2020, στους θεμελιώδεις άξονες δράσης της αποστολής περιλαμβάνονται η πολιτική διαμεσολάβηση χωρίς αποκλεισμούς υπό την ευθύνη των ίδιων των Λίβυων, η υποστήριξη για την τήρηση της εκεχειρίας, καθώς και η ενίσχυση των θεσμών του κράτους δικαίου και η προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η τελική έγκριση υπήρξε αποτέλεσμα έντονων διαβουλεύσεων εξαιτίας των σημείων τριβής γύρω από την πολιτική πορεία της χώρας, αλλά και τις αναφορές που αφορούσαν τη θαλάσσια ασφάλεια και το διεθνές δίκαιο. Το Ηνωμένο Βασίλειο, ως συντάκτης του κειμένου, αναγκάστηκε να καταθέσει τέσσερις τροποποιημένες εκδοχές, με τη διαδικασία της σιωπηρής έγκρισης να σπάει τρεις φορές.

Ιδιαίτερο ζήτημα για την ελληνική πλευρά αποτέλεσε η διατύπωση σχετικά με τις υποχρεώσεις των λιβυκών παραγόντων βάσει του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένου του Δικαίου της Θάλασσας.

Το θέμα τέθηκε στο επίκεντρο του Συμβουλίου Ασφαλείας μετά την επικύρωση του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου θαλάσσιας οριοθέτησης του 2019 από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης, στις 20 Οκτωβρίου.

Κατόπιν ελληνικού αιτήματος, με τη στήριξη των άλλων Ευρωπαίων μελών του Συμβουλίου, ενσωματώθηκε αρχικά στο προοίμιο αναφορά στον σεβασμό των αρχών καλής γειτονίας και περιφερειακής συνεργασίας, καθώς και έκκληση προς όλους τους παράγοντες στη Λιβύη να τηρούν τις υποχρεώσεις τους βάσει του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένου του διεθνούς δικαίου της θάλασσας.

Ωστόσο, σύμφωνα με την καταγραφή των διαπραγματεύσεων, τα τρία αφρικανικά μέλη —Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, Λιβερία και Σομαλία— και η Κίνα εξέφρασαν επιφυλάξεις. Τα αφρικανικά μέλη υποστήριξαν ότι η διατύπωση υπερέβαινε την εντολή της UNSMIL και το πλαίσιο μιας τεχνικής ανανέωσης. Η αναφορά αποδυναμώθηκε διαδοχικά, με αποτέλεσμα η Ελλάδα να διακόψει τη διαδικασία σιωπηρής έγκρισης στην τέταρτη αναθεώρηση.

Σε κοινή δήλωση της 26ης Οκτωβρίου, το Μπαχρέιν, η Κύπρος, η Αίγυπτος, η Ελλάδα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Ευρωπαϊκή Ένωση είχαν επαναλάβει ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραβιάζει το διεθνές δίκαιο και θίγει τα θαλάσσια δικαιώματα άλλων παράκτιων κρατών, συμπεριλαμβανομένων των νησιών. Είχαν, επίσης, υπογραμμίσει ότι παραμένει άκυρο και ανυπόστατο και δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη.

Στο πολιτικό σκέλος, οι διαφωνίες επικεντρώθηκαν στον βαθμό στήριξης της συμφωνίας της 30ής Αυγούστου, στο πλαίσιο του μηχανισμού «4+4», για το εκλογικό πλαίσιο και την ανασυγκρότηση της διοίκησης της Ανώτατης Εθνικής Εκλογικής Επιτροπής.

Το τελικό σχέδιο Απόφασης καλωσορίζει τη δέσμευση για ενοποίηση των θεσμών, συγκρότηση ενιαίας εκτελεστικής αρχής και διεξαγωγή προεδρικών και βουλευτικών εκλογών εντός 24 μηνών.

Η Κίνα και η Ρωσία φέρονται να υπογράμμισαν κατά τις διαπραγματεύσεις ότι η συμφωνία δεν αποτελεί συνταγματικό κείμενο και δεν έχει εξασφαλίσει την υποστήριξη όλων των λιβυκών πλευρών, ζητώντας μια πολιτική διαδικασία χωρίς αποκλεισμούς. Παράλληλα, τα αφρικανικά μέλη εξέφρασαν ανησυχία ότι η συγκρότηση ενιαίας εκτελεστικής αρχής θα μπορούσε να καταστεί προϋπόθεση για τη διεξαγωγή εκλογών.