Για πρώτη φορά στην ιστορία της η Βουλγαρία εκλέγει γυναίκα πρόεδρο, καθώς η Ιλιάνα Γιότοβα εξελέγη στο ύπατο αξίωμα της χώρας μετά τον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών της Κυριακής.
Πρώην ευρωβουλευτής και για δύο θητείες αντιπρόεδρος του Ρούμεν Ράντεφ, θεωρείται προσκείμενη στη Μόσχα, λόγω της στάσης της απέναντι στον πόλεμο στην Ουκρανία, καθώς αντιτίθεται στη στρατιωτική βοήθεια προς το Κίεβο και υποστηρίζει τον διάλογο με τη Ρωσία.
Σύμφωνα με την Deutsche Welle, αναμένεται να ακολουθήσει πολιτική διατήρησης του ευρωπαϊκού προσανατολισμού της Βουλγαρίας, επιδιώκοντας ωστόσο στενότερες σχέσεις με τη Μόσχα και άρση των κυρώσεων σε βάρος της Ρωσίας.
Σύμφωνα με την παράλληλη καταμέτρηση της εταιρείας Trend, η οποία βασίστηκε στο 100% των εκλογικών τμημάτων, η Γιότοβα και ο υποψήφιος αντιπρόεδρος Κίριλ Βάλτσεφ συγκέντρωσαν το 58,1% των ψήφων. Το δίδυμο του πρώην υπηρεσιακού πρωθυπουργού Αντρέι Γκιούροφ και του Γκεόργκι Κάντεφ περιορίστηκε στο 38,9%.
Η επαγγελματική και πολιτική πορεία της Γιότοβα
Η νίκη της αποτελεί σημαντικό σταθμό σε μια πολιτική διαδρομή που ξεκίνησε από τη δημοσιογραφία, πέρασε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και κατέληξε στην κορυφή της βουλγαρικής πολιτειακής ιεραρχίας.
Γεννήθηκε στη Σόφια και σπούδασε στη Γαλλόφωνη Σχολή της πόλης, ενώ στη συνέχεια αποφοίτησε από το Τμήμα Βουλγαρικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου της Σόφιας. Αργότερα εξειδικεύτηκε στις ευρωπαϊκές σπουδές στην Εθνική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης στο Στρασβούργο.
Η επαγγελματική της σταδιοδρομία ξεκίνησε στη δημοσιογραφία. Από το 1990 έως το 1997 εργάστηκε στη Βουλγαρική Εθνική Τηλεόραση ως ρεπόρτερ, συντάκτρια και παρουσιάστρια, ενώ στη συνέχεια ανέλαβε τη διεύθυνση του τμήματος Ειδήσεων και Επικαιρότητας.
Η είσοδός της στην πολιτική έγινε μέσω του Βουλγαρικού Σοσιαλιστικού Κόμματος (BSP). Από το 1997 έως το 2007 ήταν επικεφαλής του γραφείου Τύπου του κόμματος, ενώ το 2005 εξελέγη βουλευτής στην 40ή Εθνοσυνέλευση, όπου παρέμεινε έως το 2007.
Δέκα χρόνια στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
Από το 2007 έως το 2017 εκπροσώπησε τη Βουλγαρία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, συμμετέχοντας στην πολιτική ομάδα της Προοδευτικής Συμμαχίας Σοσιαλιστών και Δημοκρατών.
Κατά τη διάρκεια της ευρωπαϊκής της θητείας συμμετείχε σε επιτροπές που ασχολούνταν με την εσωτερική αγορά, την προστασία των καταναλωτών, τις πολιτικές ελευθερίες, τη δικαιοσύνη και τις εσωτερικές υποθέσεις. Ανέλαβε επίσης θέσεις αντιπροέδρου σε επιτροπές που ασχολούνταν με το οργανωμένο έγκλημα, τη διαφθορά και το ξέπλυμα χρήματος.
Παράλληλα, δραστηριοποιήθηκε σε ζητήματα αλιείας, μετανάστευσης, απασχόλησης, περιφερειακής ανάπτυξης και ισότητας των φύλων.
Το 2017 η Γιότοβα εξελέγη αντιπρόεδρος της Βουλγαρίας, έχοντας ως πολιτικό συνοδοιπόρο τον Ρούμεν Ράντεφ. Οι δυο τους επανεξελέγησαν το 2021, εξασφαλίζοντας το 63,9% των ψήφων στον δεύτερο γύρο.
Η συνεργασία τους διήρκεσε συνολικά εννέα χρόνια, σε μια περίοδο έντονης πολιτικής αστάθειας, αλλεπάλληλων εκλογικών αναμετρήσεων και θεσμικών κρίσεων.
Τον Ιανουάριο του 2026, ο Ράντεφ ανακοίνωσε την παραίτησή του από την προεδρία, προκειμένου να εισέλθει ενεργότερα στην κομματική πολιτική. Η παραίτηση υποβλήθηκε στο Συνταγματικό Δικαστήριο και, σύμφωνα με το βουλγαρικό Σύνταγμα, η αντιπρόεδρος ανέλαβε την προεδρία έως τη λήξη της θητείας.
Ο Ράντεφ εξέφρασε την εμπιστοσύνη του στη διάδοχό του, δηλώνοντας: «Είμαι πεπεισμένος ότι η Ιλιάνα Γιότοβα θα είναι άξια αρχηγός του κράτους». Πρόσθεσε, μάλιστα, ότι κατά τα εννέα χρόνια της κοινής τους πορείας απέδειξαν πως μπορούσαν να συνεργάζονται αποτελεσματικά, με συντονισμό και ενωμένοι από έναν κοινό στόχο.
Στη συνέχεια, ο Ράντεφ ίδρυσε το κόμμα Προοδευτική Βουλγαρία, το οποίο εξασφάλισε 131 από τις 240 έδρες της Εθνοσυνέλευσης στις βουλευτικές εκλογές του Απριλίου, αποκτώντας αυτοδύναμη κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Το κόμμα στήριξε τη Γιότοβα στην προεδρική αναμέτρηση.
Ρωσία και την Ουκρανία
Ένα από τα βασικά ζητήματα της προεκλογικής εκστρατείας ήταν η στάση απέναντι στον πόλεμο στην Ουκρανία. Η Γιότοβα έχει εκφράσει την αντίθεσή της στην περαιτέρω παροχή στρατιωτικής βοήθειας προς το Κίεβο, υποστηρίζοντας επανειλημμένα ότι η σύγκρουση δεν μπορεί να επιλυθεί με στρατιωτικά μέσα, καλώντας ουσιαστικά σε διάλογο με τη Ρωσία. Έχει, μάλιστα, ταχθεί υπέρ του σχηματισμού «συμμαχίας για την ειρήνη».
Ήταν χαρακτηριστικό ότι η στάση της διαφοροποιήθηκε από εκείνη του αντιπάλου της Αντρέι Γκιούροφ, ο οποίος άσκησε κριτική στη μείωση της υποστήριξης προς την Ουκρανία και υποστήριξε τη στενότερη συνεργασία με το ΝΑΤΟ και τους Ευρωπαίους εταίρους.
Μετά την άσκηση του εκλογικού της δικαιώματος στον δεύτερο γύρο, δήλωσε χαρακτηριστικά: «Ψήφισα για πρόεδρο της ειρήνης». Εξέφρασε επίσης την επιθυμία της για μια Βουλγαρία που «παίρνει τις δικές της αποφάσεις».
Νωρίτερα μέσα στο 2026, ως προσωρινή πρόεδρος, είχε ασκήσει βέτο σε νομοθετική ρύθμιση που περιόριζε τον αριθμό των εκλογικών τμημάτων για τους Βούλγαρους πολίτες που ζουν εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, υποστηρίζοντας ότι οι αλλαγές ενδέχεται να περιορίσουν το δικαίωμα ψήφου.
Η Ιλιάνα Γιότοβα μιλά άπταιστα γαλλικά, ενώ γνωρίζει επίσης ρωσικά και αγγλικά. Είναι παντρεμένη και έχει έναν γιο.
