Ο τελευταίος προϋπολογισμός της πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι πριν από τις εκλογές στην Ιταλία αποκτά ακόμη πιο έντονα λαϊκιστικά χαρακτηριστικά, καθώς το ενδιαφέρον στρέφεται σ’ ένα νέο φορολογικό μέτρο που βάζει στο στόχαστρο τους εύπορους πολίτες.
Το δημοσιονομικό πακέτο, το οποίο περιλαμβάνει ήδη σειρά παρεμβάσεων με στόχο την ενίσχυση της απήχησης της κυβέρνησης στους ψηφοφόρους, προβλέπει επίσης την επιβολή «φόρου εξόδου» στους πλούσιους κατοίκους που επιθυμούν να εγκαταλείψουν τη χώρα, μεταδίδει το Bloomberg.
Η πρόταση περιλαμβάνεται στο νομοσχέδιο του προϋπολογισμού, το οποίο πήρε έγκριση από το υπουργικό συμβούλιο και πρέπει ακόμη να περάσει από το Κοινοβούλιο.
Παρότι τα αναμενόμενα έσοδα από τον νέο φόρο δεν ξεπερνούν τα 4 εκατ. ευρώ κατά το πρώτο έτος εφαρμογής του, η κυβέρνηση προσβλέπει σ’ ένα πολύ μεγαλύτερο πολιτικό όφελος: να αξιοποιήσει την αυξανόμενη δυσαρέσκεια των Ιταλών για την εκτίναξη των τιμών και την ακρίβεια.
Πληθωρισμός και διαδηλώσεις πιέζουν τη Μελόνι
Η είδηση για τον νέο φόρο έρχεται σε μια ιδιαίτερα δύσκολη συγκυρία για τη Μελόνι και τον κυβερνητικό συνασπισμό της.
Τα στοιχεία που δημοσιεύθηκαν την Παρασκευή έδειξαν ότι ο πληθωρισμός στην Ιταλία εκτινάχθηκε τον περασμένο μήνα, με αποτέλεσμα η χώρα να εμφανίζει αισθητά χειρότερες επιδόσεις σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες.
Την ίδια μέρα, μαζικές διαδηλώσεις κατά της ακρίβειας προκάλεσαν σημαντικά προβλήματα στην κυκλοφορία και την καθημερινή λειτουργία μεγάλων ιταλικών πόλεων, από τη Ρώμη έως το Μιλάνο.
«Σ’ ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από πληθωρισμό και ενώ πλησιάζουν οι εκλογές, η Μελόνι χρειάζεται να στείλει ένα μήνυμα. Αυτή τη φορά, ένα μήνυμα που βασίζεται στον οικονομικό λαϊκισμό», δήλωσε ο Λορέντσο Καστελάνι, αναπληρωτής καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Luiss της Ρώμης.
«Μέσω του φόρου εξόδου, ενός μέτρου με περιορισμένη επίδραση στα δημόσια οικονομικά, επιδιώκει να δείξει στους ψηφοφόρους ότι κανείς δεν εξαιρείται από τις υποχρεώσεις του, ούτε καν οι πλούσιοι», πρόσθεσε.
Φόρος 26% για όσους μεταφέρουν την κατοικία τους στο εξωτερικό
Ο νέος φόρος προβλέπει συντελεστή 26% επί των κεφαλαιακών κερδών για όσους μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στο εξωτερικό και διαθέτουν περιουσιακά στοιχεία αξίας άνω των 800.000 ευρώ.
Εφόσον εγκριθεί από το ιταλικό Κοινοβούλιο, η Ιταλία θα προστεθεί στον κατάλογο των χωρών που έχουν υιοθετήσει αντίστοιχες φορολογικές παρεμβάσεις.
Σε αυτές περιλαμβάνεται η Γαλλία, η οποία εφαρμόζει ήδη φόρο εξόδου για εύπορους φορολογουμένους, ενώ στην Καλιφόρνια οι ψηφοφόροι πρόκειται να αποφασίσουν για την επιβολή έκτακτου, εφάπαξ φόρου στους δισεκατομμυριούχους.
Ωστόσο, το ιταλικό μέτρο έχει προκαλέσει ανησυχίες ότι ενδέχεται να αποθαρρύνει εύπορους πολίτες από το να εγκατασταθούν στη χώρα, ενώ παράλληλα θα μπορούσε να λειτουργήσει ως παγίδα για όσους έχουν ήδη μεταφέρει εκεί τη φορολογική τους κατοικία, αξιοποιώντας το ευνοϊκό καθεστώς ενιαίας φορολόγησης.
«Αυτό συμβαίνει παρότι η ίδια η κυβερνητική πολιτική, η οποία σχεδιάστηκε για να προσελκύσει μεγάλες περιουσίες από το εξωτερικό, έχει αποφέρει θετικά αποτελέσματα», σημείωσε ο Καστελάνι.
Συμβολικό μέτρο με περιορισμένα δημοσιονομικά οφέλη
Η φορολογική παρέμβαση έχει σε μεγάλο βαθμό συμβολικό χαρακτήρα. Σ’ έναν συνολικό προϋπολογισμό ύψους 26 δισ. ευρώ, οι εκτιμήσεις της κυβέρνησης δείχνουν ότι ο νέος φόρος αναμένεται να αποφέρει μόλις 3,7 εκατ. ευρώ το επόμενο έτος.
Τα προβλεπόμενα έσοδα αυξάνονται στα 6,7 εκατ. ευρώ κατά την επόμενη τετραετία, προτού υποχωρήσουν ξανά στα 3,4 εκατ. ευρώ μακροπρόθεσμα.
Ο φόρος φαίνεται ότι περιορίζεται αποκλειστικά σε χρηματοοικονομικές επενδύσεις και κρυπτονομίσματα.
Στο πεδίο εφαρμογής του εμπίπτουν πρόσωπα που είχαν τη φορολογική τους κατοικία στην Ιταλία για τουλάχιστον έξι από τα δέκα χρόνια που προηγήθηκαν της αναχώρησής τους.
Παράλληλα, προβλέπονται αρκετές εξαιρέσεις και δυνατότητες περιορισμού της φορολογικής επιβάρυνσης. Για παράδειγμα, ο φόρος μπορεί να καταβληθεί εν μέρει και στη συνέχεια να επιστραφεί, εφόσον τα περιουσιακά στοιχεία δεν ρευστοποιηθούν μέσα σε χρονικό διάστημα πέντε έως δέκα ετών.
Επιπλέον, προβλέπεται μειωμένη φορολογική επιβάρυνση για επενδύσεις σε κρατικά ομόλογα.
Το φορολογικό παράδοξο: Κίνητρα για τους πλούσιους και φόρος σε όσους φεύγουν
Η κυβέρνηση Μελόνι επιχειρεί εδώ και καιρό να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη προσέλκυσης εύπορων φορολογουμένων και στην αυξανόμενη κοινωνική δυσαρέσκεια απέναντι στα προνόμια των πλουσιότερων.
Η Ιταλία διαθέτει ιδιαίτερα ελκυστικό καθεστώς ενιαίας φορολόγησης, το οποίο επιτρέπει σε εύπορους πολίτες που μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στη χώρα να καταβάλλουν σταθερό ετήσιο φόρο για τα εισοδήματα και τα περιουσιακά τους στοιχεία στο εξωτερικό, για περίοδο έως 15 ετών.
Παράλληλα, οι Ιταλοί που επιστρέφουν από το εξωτερικό έχουν επωφεληθεί από ένα σύστημα φορολογικών ελαφρύνσεων βάσει του οποίου καταβάλλουν φόρο εισοδήματος μόνο για ένα μέρος των αποδοχών τους, σε ορισμένες περιπτώσεις για διάστημα έως και δέκα ετών.
Οι αντιδράσεις των ψηφοφόρων απέναντι σ’ αυτές τις προνομιακές ρυθμίσεις ώθησαν την κυβέρνηση να αυξήσει τον ετήσιο ενιαίο φόρο για τους νεοεισερχόμενους εύπορους κατοίκους στις 300.000 ευρώ, από 100.000 ευρώ που ήταν αρχικά.
Στο 5,6% ο πληθωρισμός, μειωμένη η αγοραστική δύναμη από το 2008
Τα οικονομικά στοιχεία της περασμένης εβδομάδας αναμένεται να εντείνουν ακόμη περισσότερο την πολιτική πίεση προς την κυβέρνηση.
Ο πληθωρισμός στην Ιταλία εκτινάχθηκε στο 5,6% τον Οκτώβριο, ξεπερνώντας κατά πολύ τις προβλέψεις όλων των οικονομολόγων, κυρίως εξαιτίας της μεγάλης αύξησης των τιμών της ενέργειας.
Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, τα ιταλικά νοικοκυριά εξακολουθούν να διαθέτουν κατά 3,5% χαμηλότερο διαθέσιμο εισόδημα σε σύγκριση με τα επίπεδα πριν από τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008.
