Η Ευρώπη αναζητά κοινή φωνή στις ενδεχόμενες ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις Ρωσίας – Ουκρανίας, την ώρα που οι εσωτερικές διαφωνίες για την εκπροσώπησή της αποκαλύπτουν τις δυσκολίες διαμόρφωσης ενιαίας εξωτερικής πολιτικής και διεκδίκησης ουσιαστικού ρόλου στις γεωπολιτικές εξελίξεις.
Σχεδόν 50 ηγέτες της ευρύτερης Ευρώπης συγκεντρώθηκαν στο Δουβλίνο, μαζί με τον πρωθυπουργό του Καναδά Μαρκ Κάρνεϊ, για την 9η Σύνοδο Κορυφής της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας (ΕΠΚ) , με τον πόλεμο στην Ουκρανία και την προοπτική ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων με τη Ρωσία να κυριαρχούν στην ατζέντα.
Η Ευρωπαϊκή Πολιτική Κοινότητα, πρωτοβουλία του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν, δημιουργήθηκε το 2022, με στόχο να αποτελέσει πλατφόρμα διαλόγου μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ευρωπαϊκών κρατών εκτός αυτής, από την Ισλανδία μέχρι το Αζερμπαϊτζάν και από την Πορτογαλία μέχρι τη Νορβηγία, χωρίς τη συμμετοχή της Ρωσίας και της Λευκορωσίας.
Πέντε από τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές δυνάμεις, Γερμανία, Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ιταλία και Πολωνία, θα αναλάβουν την εκπροσώπηση της Ευρώπης σε ενδεχόμενες μελλοντικές διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, μαζί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, δήλωσε χθες βράδυ στο Γαλλικό Πρακτορείο ένας Ευρωπαίος αξιωματούχος..
Η συμφωνία επιτεύχθηκε στη σύνοδο των Ευρωπαίων ηγετών στο Δουβλίνο, έπειτα από εβδομάδες διαφωνιών σχετικά με το ποιος θα πρέπει να μιλά εκ μέρους της Ευρώπης στις συνομιλίες για την Ουκρανία. Το σχήμα, γνωστό ως E5, θα εκπροσωπείται σε επίπεδο συμβούλων εθνικής ασφάλειας.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, υποστήριξε ότι η συμμετοχή πέντε κρατών μαζί με τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα δεν αντιφάσκει με την ανάγκη η ΕΕ να διατηρεί ενιαία φωνή. Ως παράδειγμα ανέφερε και την αμερικανική πλευρά, η οποία έχει αναθέσει τις διαπραγματεύσεις σε περισσότερους από έναν απεσταλμένους.
Η απόφαση ήρθε μία ημέρα μετά τις δηλώσεις του Αμερικανού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ ότι ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν εμφανίζεται ανοιχτός στη συμμετοχή της Ευρώπης στον επόμενο γύρο συνομιλιών.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, υπογράμμισε ότι η βασική εκκρεμότητα αφορά το κατά πόσο η Ρωσία επιθυμεί πραγματικά την ειρήνη. Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, επισημαίνοντας ότι η στάση της Μόσχας θα πρέπει να αξιολογηθεί πριν εξαχθούν συμπεράσματα για τις πραγματικές προθέσεις της.
Αντόνιο Κόστα και Κάγια Κάλας στο επίκεντρο εκπροσώπησης της Ευρώπης
Νωρίτερα το Politico μετέδιδε ότι παραμένει ερώτημα ποια πρόσωπα θα αναλάβουν να εκπροσωπήσουν την Ευρώπη σε ενδεχόμενες συνομιλίες με τη Ρωσία. Ο Αντόνιο Κόστα εμφανίζεται ως το επικρατέστερο πρόσωπο για τον ρόλο, αν και οι αντιδράσεις των ισχυρότερων ευρωπαϊκών πρωτευουσών και οι διαφωνίες για τη συμμετοχή της επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας
Ο πρωθυπουργός της Εσθονίας, Κρίστεν Μίχαλ, υποστηρίζει ότι την ευρωπαϊκή εκπροσώπηση θα πρέπει να αναλάβουν από κοινού ο Κόστα και η Κάλας. Όπως δήλωσε, δεν είναι απαραίτητο να τους αποδέχεται ο Βλαντίμιρ Πούτιν. Εκείνο που προέχει είναι να λογοδοτούν στους ευρωπαϊκούς θεσμούς και να διαθέτουν θεσμική νομιμοποίηση, με ορίζοντα τη λήξη της θητείας τους το 2029.
Η συγκεκριμένη επιλογή έχει σαφή θεσμική βάση: ο Κόστα εκπροσωπεί την ΕΕ στη διεθνή σκηνή, ενώ η Κάλας έχει την ευθύνη της εξωτερικής πολιτικής. Την ανάληψη ηγετικού ρόλου από τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου υποστηρίζουν, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, οι χώρες της Βαλτικής, το Λουξεμβούργο, η Πολωνία και η Ιταλία.
Οι διαφωνίες για τη στάση απέναντι στη Μόσχα
Η υποψηφιότητα της Κάλας, ωστόσο, προκαλεί μεγαλύτερες αντιδράσεις. Ορισμένοι Ευρωπαίοι διπλωμάτες θεωρούν ότι η ιδιαίτερα αυστηρή στάση της απέναντι στη Ρωσία την καθιστά ακατάλληλη για έναν ρόλο που απαιτεί διαπραγματευτική ευελιξία. Άλλοι, αντίθετα, εκτιμούν ότι ακριβώς αυτή η στάση αποτελεί πλεονέκτημα, καθώς η Μόσχα δεν θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα να επιλέγει τους συνομιλητές της Ευρώπης.
Τόσο ο Κόστα όσο και η Κάλας έχουν αφήσει να εννοηθεί ότι είναι διαθέσιμοι να αναλάβουν την αποστολή. Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας υπενθύμισε ότι οι δύο τους επιλέχθηκαν για τα αξιώματά τους το 2024, δύο χρόνια μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, γνωρίζοντας ότι κάποια στιγμή θα χρειαστεί να συνομιλήσουν με τη Μόσχα.
Από την πλευρά του, ο Κόστα, σε επιστολή του προς την Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι, υπογράμμισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση εκπροσωπείται από τους θεσμούς της και όχι από μεμονωμένα κράτη.
Γαλλία και Γερμανία διεκδικούν δικό τους ρόλο
Η θεσμική αυτή προσέγγιση δεν φαίνεται, ωστόσο, να εξασφαλίζει τη συναίνεση του Παρισιού και του Βερολίνου. Γαλλία και Γερμανία, οι δύο ισχυρότερες χώρες της ΕΕ, δεν επιθυμούν να απολέσουν την απευθείας παρουσία τους στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, εάν τελικά ξεκινήσουν συνομιλίες για την Ουκρανία.
Στο διπλωματικό παρασκήνιο έχει εμφανιστεί και ένα εναλλακτικό όνομα: ο σύμβουλος εθνικής ασφάλειας της Βρετανίας, Τζόναθαν Πάουελ, ο οποίος είχε διατελέσει επικεφαλής του γραφείου του πρώην πρωθυπουργού Τόνι Μπλερ.
«Οι Ευρωπαίοι πολίτες θέλουν να βλέπουν την Ευρώπη να ενεργεί ως γεωπολιτικός παράγοντας», υπογραμμίζει η Κάισα Όλονγκρεν, γενική γραμματέας της διπλωματικής υπηρεσίας της ΕΕ, σε πρόσφατη διαδικτυακή ακρόαση ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Η τοποθέτηση αυτή αμφισβητεί την τάση των κρατών-μελών να διατηρούν τις εξωτερικές τους πολιτικές ως αποκλειστικά εθνική αρμοδιότητα.
«Εάν δεν διαδραματίσουμε ρόλο στη νέα παγκόσμια πραγματικότητα, με τις αξίες μας, τον σεβασμό στη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τις εταιρικές μας σχέσεις, τότε θα επικρατήσει ο νόμος του ισχυροτέρου», συνέχισε.
Πρόκειται για πρόκληση ακόμη πιο πιεστική, καθώς η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με τις φιλοδοξίες ανταγωνιστικών δυνάμεων που δεν δείχνουν ιδιαίτερο σεβασμό σ’ αυτές τις αρχές.
Παρά τις διαβουλεύσεις, η σύνοδος στο Δουβλίνο δεν λήγει το θέμα. Όπως επισήμανε η υπουργός Εξωτερικών της Ιρλανδίας, Έλεν ΜακΈντι, απαιτείται περαιτέρω επεξεργασία τόσο του προσώπου όσο και της ίδιας της δομής εκπροσώπησης.
Ευρωπαϊκή ειρηνευτική δύναμη στην Ουκρανία με δικαίωμα ανταπόδοσης πυρών
Η Ρωσία επιδιώκει να συνδέσει τη διευθέτηση του πολέμου στην Ουκρανία με την οικονομική επαναπροσέγγιση των ΗΠΑ, ενώ Βρετανία και Γαλλία σχεδιάζουν ευρωπαϊκή ειρηνευτική αποστολή με δυνατότητα ανταπόδοσης πυρών σε περίπτωση ρωσικής επίθεσης, σύμφωνα με τον Guardian.
Η δύναμη θα αναπτυχθεί εφόσον επιτευχθεί εκεχειρία, θα λειτουργεί εκτός ΝΑΤΟ και δεν θα εξαρτάται από αμερικανικές τεχνολογίες, όπως το δορυφορικό δίκτυο Starlink του Έλον Μασκ.
Άσκηση 2.800 στρατιωτικών από 11 χώρες
Τα επιχειρησιακά σχέδια θα δοκιμαστούν στην άσκηση Koalicja, που πραγματοποιείται έως 22 Νοεμβρίου στην Πολωνία με τη συμμετοχή 2.800 στρατιωτικών από 11 χώρες. Η Γαλλία θα διαθέσει 1.500 στελέχη και η Βρετανία 300, ενώ συμμετέχουν επίσης Πολωνία, Γερμανία, Βέλγιο, Εσθονία, Λιθουανία, Ολλανδία, Ισπανία, Σουηδία και Τουρκία.
Ο αντιστράτηγος Τομ Μπέιτμαν υπογράμμισε ότι στόχος είναι η παροχή ισχυρών εγγυήσεων ασφαλείας στην Ουκρανία, με έμφαση στην ταχεία ανάπτυξη και τον επιχειρησιακό συντονισμό.
Η πρωτοβουλία αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά τη δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ ότι δεν προτίθεται να διαθέσει αμερικανικά στρατεύματα. Η προσωρινή διακοπή πρόσβασης της Ουκρανίας στη στρατιωτική έκδοση του Starlink ανέδειξε, επίσης, τους κινδύνους τεχνολογικής εξάρτησης.
Η αποστολή προβλέπει ανασυγκρότηση του ουκρανικού στρατού μακριά από το μέτωπο, περιπολίες μαχητικών για την επαναλειτουργία εμπορικών αεροδρομίων και αποναρκοθέτηση της Μαύρης Θάλασσας υπό τουρκική ηγεσία.
Νέα «Γιάλτα» μεταξύ Τραμπ, Σι και Πούτιν φοβούνται οι Ευρωπαίοι
Η επίδειξη ενότητας αν και δύσκολη, θεωρείται, περισσότερο από ποτέ αναγκαία, λίγες μέρες πριν από την πιθανή συνάντηση, την επόμενη εβδομάδα, μεταξύ των εκπροσώπων τριών μεγάλων δυνάμεων, του Ντόναλντ Τραμπ, του Σι Τζινπίνγκ και του Βλαντίμιρ Πούτιν, στη σύνοδο της APEC (Οικονομική Συνεργασία Ασίας-Ειρηνικού) στο Σενζέν της Κίνας, γράφει η Figaro.
Το ενδεχόμενο μιας ιστορικής τριμερούς συνάντησης στις 18 και 19 Νοεμβρίου 2026, στη Σεντζέν της Κίνας, προκαλεί έντονο γεωοικονομικό ενδιαφέρον και ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Η συνάντηση που παραπέμπει σε μια νέα «Γιάλτα», καθώς οι ηγέτες των τριών υπερδυνάμεων θα μπορούσαν να συζητήσουν συμβολικά τον τρόπο με τον οποίο θα μοιράσουν τον κόσμο μεταξύ τους. Η προοπτική μιας νέας «Γιάλτας», με συμβολισμούς αντίστοιχους των διασκέψεων του 1945 που καθόρισαν τη μεταπολεμική τάξη, προκαλεί έντονη ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Οι συνομιλίες στο Άμπου Ντάμπι, υπό την αιγίδα Αμερικανών και Ρώσων απεσταλμένων, ανέδειξαν το πρόβλημα: οι Ευρωπαίοι παρέμειναν εκτός της κύριας διαπραγματευτικής διαδικασίας, παρά το γεγονός ότι η έκβαση του πολέμου αφορά άμεσα την ασφάλεια της ηπείρου.
Η νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας και οι ρωσικές επιδιώξεις
Η ανησυχία εντείνεται από την προσπάθεια της Μόσχας να μεταφέρει τη συζήτηση από τον τερματισμό της εισβολής στην Ουκρανία στη συνολική αναδιαμόρφωση της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφάλειας. Ο Ρώσος διαπραγματευτής Βλαντίμιρ Μεντίνσκι έκανε λόγο για ένα νέο σύστημα που θα μπορούσε να βασιστεί σε μια «νέα Γιάλτα και νέο Πότσνταμ», επικαλούμενος τις ιστορικές συμφωνίες του 1945.
Για τους Ευρωπαίους, ωστόσο, η συγκεκριμένη προσέγγιση παραπέμπει περισσότερο σε μια νέα Συμφωνία του Μονάχου: μια συνεννόηση μεταξύ μεγάλων δυνάμεων πάνω από τα κεφάλια των άμεσα ενδιαφερομένων. Υψηλόβαθμος Ευρωπαίος διπλωμάτης προειδοποίησε ότι η Ουάσιγκτον κινδυνεύει να αναλάβει ρόλο διαμεσολαβητή μεταξύ Ρωσίας και ΝΑΤΟ, επιτρέποντας στη Μόσχα να επαναφέρει τις απαιτήσεις της για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, υπενθύμισε ότι η ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας υπήρχε και λειτουργούσε προτού υπονομευθεί σταδιακά και τελικά καταστραφεί από τη ρωσική εισβολή. Αντίστοιχα, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, υπογράμμισε ότι κάθε συζήτηση για την ευρωπαϊκή ασφάλεια πρέπει να ξεκινά από την Ουκρανία.
Το τελεσίγραφο του 2021 επιστρέφει στο τραπέζι – Η απαίτηση για αποχώρηση της Φινλανδίας από το ΝΑΤΟ
Η διεύρυνση της ατζέντας εξυπηρετεί μια πάγια στρατηγική επιδίωξη του Βλαντίμιρ Πούτιν. Από το 2021, το Κρεμλίνο υποστηρίζει ότι η επέκταση του ΝΑΤΟ και η στρατιωτική συνεργασία της Συμμαχίας με την Ουκρανία συνιστούν απειλή για τη Ρωσία.
Στα τέλη εκείνης της χρονιάς, η Μόσχα είχε καταθέσει δύο σχέδια συμφωνιών προς το ΝΑΤΟ και τις ΗΠΑ, απαιτώντας ουσιαστική υποχώρηση της Συμμαχίας από την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, εγκατάλειψη κάθε νέας διεύρυνσης και περιορισμό της στρατιωτικής παρουσίας της σε περιοχές όπως η Ουκρανία, ο Νότιος Καύκασος και η Κεντρική Ασία.
Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας, Σεργκέι Ριαμπκόφ, είχε ζητήσει επιστροφή στις θέσεις του 1997, όταν υπογράφηκε η Ιδρυτική Πράξη ΝΑΤΟ – Ρωσίας. Οι ΗΠΑ υπό τον Τζο Μπάιντεν και το ΝΑΤΟ απέρριψαν τότε τις απαιτήσεις, προτείνοντας διαπραγματεύσεις για τον αφοπλισμό. Ωστόσο, η ρωσική στρατιωτική συγκέντρωση στα σύνορα της Ουκρανίας βρισκόταν ήδη σε εξέλιξη.
Σήμερα, σύμφωνα με το Axios, η Ουάσιγκτον έχει ζητήσει από τη Μόσχα να καταθέσει νέα πρόταση για μια μελλοντική συμφωνία ασφαλείας με την Ευρώπη. Στο Άμπου Ντάμπι, όμως, οι Ρώσοι διαπραγματευτές, μεταξύ των οποίων και ο Ριαμπκόφ, επανέφεραν τις αρχικές απαιτήσεις, φτάνοντας στο σημείο να αμφισβητήσουν ακόμη και την ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ .Στις ρωσικές απαιτήσεις συμπεριλαμβάνονται η αποχώρηση της Φινλανδίας από το ΝΑΤΟ και η απομάκρυνση των στρατιωτικών βάσεων της Συμμαχίας από τις χώρες της Βαλτικής, σύμφωνα με τη γερμανική εφημερίδα Bild.
Oι ρωσικές προτάσεις εκτείνονται πέρα από τα σύνορα της Ουκρανίας και αποσκοπούν στην εδραίωση μιας νέας ευρωπαϊκής τάξης ασφαλείας, όπως την επιθυμεί η Μόσχα. Στην ουσία η Ρωσία επιδιώκει να διατηρήσει όλα τα ουκρανικά εδάφη, που βρίσκονται σήμερα υπό την κατοχή της, και να λάβει τα εναπομείναντα τμήματα των περιφερειών του Ντονέτσκ και του Λουγκάνσκ που εξακολουθούν να ελέγχονται από το Κίεβο.
Παράλληλα, η Ουκρανία θα πρέπει να παραμείνει μόνιμα χωρίς δεσμεύσεις, αποκλείοντας την ένταξή της στο ΝΑΤΟ, αφήνοντας ωστόσο ανοιχτό το ενδεχόμενο προσχώρησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η Μόσχα απαιτεί επίσης την αποστρατιωτικοποίηση των ουκρανικών λιμανιών της Οδησσού και του Μικολάιβ στη Μαύρη Θάλασσα, στα οποία θα απαγορευόταν να λειτουργούν ως ναυτικές βάσεις. Παράλληλα, ξεχωριστές ρυθμίσεις θα εγγυώνται την ελευθερία της ναυσιπλοΐας στη Μαύρη Θάλασσα και τη Βαλτική.
Οι ρωσικές προτάσεις, αν γίνονταν αποδεκτές, θα μετέβαλλαν επίσης δραστικά την παρουσία του ΝΑΤΟ στη Βόρεια Ευρώπη.
Η Ρωσία φέρεται να ζητά την απομάκρυνση όλων των στρατιωτικών βάσεων της Συμμαχίας από την Εσθονία, τη Λετονία και τη Λιθουανία, ενώ η Φινλανδία θα καλούνταν να αποχωρήσει από το συμμαχικό μπλοκ και να επιστρέψει στο καθεστώς που ίσχυε πριν από την ένταξή της. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, διέψευσε ότι η Ρωσία απαίτησε την αποχώρηση της Φινλανδίας από το ΝΑΤΟ.
Η πρωτοβουλία για τη διεύρυνση των συνομιλιών είχε ξεκινήσει μετά την επίσκεψη του Αμερικανού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ στον Πούτιν στην Αγία Πετρούπολη, στις 21 Οκτωβρίου. Ο Ρώσος πρόεδρος υποστήριξε ότι η συζήτηση για την ασφάλεια της Ουκρανίας πρέπει να περιλαμβάνει και την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας. Παράλληλα, επανέλαβε ότι η Ρωσία θα επιτύχει όλους τους στόχους της «ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης».
Η στρατηγική της Μόσχας και ο κίνδυνος διχασμού της Δύσης
Η μετατόπιση της συζήτησης δημιουργεί σημαντικά περιθώρια για τη ρωσική διπλωματία. Αντί το επίκεντρο να παραμένει στην ουκρανική επικράτεια και στις συνθήκες τερματισμού του πολέμου, η Μόσχα επιδιώκει να συζητηθούν οι δικές της απαιτήσεις για εγγυήσεις ασφαλείας και περιορισμό της δυτικής στρατιωτικής παρουσίας.
Ο επικεφαλής της ρωσικής αντιπροσωπείας, Βλαντίμιρ Μεντίνσκι, δήλωσε ότι κάθε σπιθαμή «ρωσικής γης» θα επιστρέψει στη Ρωσία, ενώ υποστήριξε ότι οι Ευρωπαίοι θα μπορούσαν να συμμετάσχουν στις διαπραγματεύσεις όταν αλλάξουν στάση. Ο Πούτιν, από την πλευρά του, επανέλαβε ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί ξένη στρατιωτική παρουσία στην Ουκρανία μετά από μια ενδεχόμενη ειρηνευτική συμφωνία.
Ο σύμβουλός του σε θέματα εξωτερικής πολιτικής, Γιούρι Ουσακόφ, ανακοίνωσε ότι Μόσχα και Ουάσιγκτον θα ξεκινήσουν την επεξεργασία μιας νέας μακροπρόθεσμης αρχιτεκτονικής ασφάλειας. Μια τέτοια διαδικασία μπορεί να ενισχύσει τις διαφωνίες μεταξύ των ΗΠΑ και των Ευρωπαίων συμμάχων τους, προσφέροντας στον Πούτιν σημαντικό διπλωματικό πλεονέκτημα.
Μπροστά σε αυτές τις εξελίξεις, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν ζητά από τους Ευρωπαίους να προχωρήσουν σε ένα «άλμα προς τα εμπρός», αποσαφηνίζοντας τις κοινές τους επιδιώξεις για την Ουκρανία και την ασφάλεια της ηπείρου. Πρότεινε, μάλιστα, έναν χάρτη αρχών για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, με στόχο τον συλλογικό σχεδιασμό και τη διαχείριση των στρατηγικών κινδύνων.
Ωστόσο, οι νέες απαιτήσεις της Μόσχας για αναθεώρηση του μεταψυχροπολεμικού πλαισίου ασφαλείας διατηρούν τον διχασμό στην Ευρωπαϊκή Ένωση, εξηγούν αναλυτές στο Bloomberg. Στο επίκεντρο βρίσκονται η παρουσία νατοϊκών στρατευμάτων στην Ευρώπη, οι εγγυήσεις για την Ουκρανία και οι όροι μιας ενδεχόμενης ειρηνευτικής συμφωνίας.
Tη δεύτερη ημέρα των συνομιλιών τους στο Δουβλίνο, την Παρασκευή, οι Ευρωπαίοι ηγέτες εξέτασαν τις επιπτώσεις των ρωσικών απαιτήσεων για αλλαγές στην αρχιτεκτονική ασφαλείας της ηπείρου, συμπεριλαμβανομένης της έκτασης της στρατιωτικής παρουσίας στις χώρες του ΝΑΤΟ.
Η αποδυνάμωση των υφιστάμενων αμυντικών δομών αποτελούσε μέχρι σήμερα ταμπού για τα κράτη-μέλη. Ωστόσο, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, ορισμένοι κορυφαίοι αξιωματούχοι, μεταξύ των οποίων και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, εμφανίζονται διατεθειμένοι να εξετάσουν αρχικές συζητήσεις. Διευκρινίζουν, πάντως, ότι οποιαδήποτε ουσιαστική συμφωνία θα πρέπει να ακολουθήσει μια ειρηνευτική διευθέτηση μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, με τις τελικές αποφάσεις να ανήκουν στην ΕΕ και το ΝΑΤΟ.
Αντίθετη στάση υιοθετούν οι χώρες της Βαλτικής, οι οποίες θεωρούν ότι το Κρεμλίνο επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση στις δικές του ανησυχίες ασφαλείας, προτού εξασφαλιστεί ο τερματισμός των εχθροπραξιών.
Ο πρωθυπουργός της Εσθονίας, Κρίστεν Μίχαλ, χαρακτήρισε τις ρωσικές πρωτοβουλίες «παιχνίδια μυαλού», υποστηρίζοντας ότι μια χώρα που απειλεί την Ευρώπη δεν μπορεί να είναι συνομιλητής για τον επανακαθορισμό της αμυντικής της αρχιτεκτονικής. Στο ίδιο μήκος κύματος, η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, προειδοποίησε για τον κίνδυνο να εγκλωβιστεί η Ευρώπη σε μια ρωσική παγίδα.
Ο Ιρλανδός πρωθυπουργός Μίχολ Μάρτιν υπογράμμισε ότι η Ευρώπη πρέπει να αποσαφηνίσει τι συνιστά διαρκή ειρήνη για την ήπειρο, επισημαίνοντας ότι η ουσία μιας συμφωνίας είναι εξίσου σημαντική με την ευρωπαϊκή εκπροσώπηση.
Το ζήτημα της εκπροσώπησης παραμένει, ωστόσο, άλυτο. Το πότε θα ξεκινήσει αυτή η διαδικασία παραμένει αβέβαιο. Το βέβαιο είναι ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπη με τον κίνδυνο να περιθωριοποιηθεί σε μια διαπραγμάτευση που θα καθορίσει το μέλλον της. Και ενώ οι Ευρωπαίοι αναζητούν κοινή στρατηγική, η πιθανή συνάντηση Τραμπ, Πούτιν και Σι Τζινπίνγκ στη σύνοδο της APEC στη Σενζέν αναδεικνύει το πραγματικό διακύβευμα: ποιος θα έχει τον πρώτο λόγο στη διαμόρφωση της επόμενης διεθνούς τάξης.
