Η Ευρώπη ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπη με σοβαρή έλλειψη αεροπορικών καυσίμων σε περίπτωση μεγάλης στρατιωτικής σύγκρουσης με τη συμμετοχή του ΝΑΤΟ, καθώς η ενεργειακή μετάβαση και η συρρίκνωση της ικανότητας των διυλιστηρίων της ηπείρου, δημιουργούν σημαντικές ευπάθειες στην αμυντική της υποδομή.
Τον κίνδυνο αναδεικνύει νέα μελέτη που εκπονήθηκε με την υποστήριξη της Συμμαχίας και δημοσιοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο, αναμεταδίδει το Politico.
Σύμφωνα με την έρευνα, σε περίπτωση πολέμου μεγάλης κλίμακας στην Ευρώπη μέσα στην επόμενη δεκαετία, με την ενεργοποίηση του Άρθρου 5 και την ανάπτυξη σημαντικών αμερικανικών και καναδικών δυνάμεων, οι ανάγκες των στρατιωτικών αεροσκαφών σε καύσιμα θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τις διαθέσιμες ποσότητες.
Μάλιστα, ούτε η πλήρης δέσμευση των καυσίμων που προορίζονται για την πολιτική αεροπορία θα επαρκούσε για να καλύψει το κενό.
Οι προβλέψεις των ερευνητών είναι ιδιαίτερα ανησυχητικές. Από το 2035, ακόμη και με την πλήρη επίταξη των πολιτικών αποθεμάτων καυσίμων αεροσκαφών, θα παρέμενε ακάλυπτο έλλειμμα 4,7 εκατομμυρίων τόνων. Το 2050 η απόκλιση θα μπορούσε να φτάσει ακόμη και τους 50 εκατομμύρια τόνους, εφόσον δεν ληφθούν διορθωτικά μέτρα.
Η ενεργειακή μετάβαση και το κλείσιμο διυλιστηρίων
Ένας από τους βασικούς παράγοντες που επισημαίνει η μελέτη είναι η σταδιακή αποδυνάμωση της ευρωπαϊκής πετρελαϊκής βιομηχανίας.
Οι πολιτικές απανθρακοποίησης και τα κίνητρα για την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας έχουν συμβάλει στη μείωση της οικονομικής βιωσιμότητας παραδοσιακών διυλιστηρίων, αρκετά από τα οποία έχουν οδηγηθεί σε οριστική διακοπή λειτουργίας.
Σύμφωνα με στοιχεία της FuelsEurope και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, περίπου το ένα τέταρτο των ευρωπαϊκών διυλιστηρίων έχει κλείσει από το 2009.
Η εξέλιξη αυτή έχει αφαιρέσει εκατομμύρια βαρέλια ημερήσιας παραγωγικής δυναμικότητας, αφήνοντας σήμερα περίπου 70 ενεργά διυλιστήρια στην Ευρώπη που μπορούν να προμηθεύσουν την εγχώρια αγορά με καύσιμα αεροσκαφών.
Η υποχώρηση της διυλιστικής ικανότητας δεν αποτελεί μόνο ενεργειακό ή οικονομικό ζήτημα, αλλά αποκτά πλέον άμεση στρατηγική και στρατιωτική διάσταση. Η δυνατότητα ανεφοδιασμού μαχητικών αεροσκαφών και άλλων στρατιωτικών μέσων θεωρείται κρίσιμη προϋπόθεση για τη διατήρηση της επιχειρησιακής ετοιμότητας σε μια παρατεταμένη σύγκρουση.
Η χρονική συγκυρία εντείνει τις ανησυχίες. Οι πρόσφατες ενέργειες υβριδικού πολέμου και οι επιχειρήσεις δολιοφθοράς που αποδίδονται στη Ρωσία έχουν επαναφέρει στο προσκήνιο το ενδεχόμενο άμεσης αντιπαράθεσης με τη Μόσχα.
Την ίδια στιγμή, τα ευρωπαϊκά κράτη διοχετεύουν δισεκατομμύρια ευρώ σε εξοπλισμούς, χωρίς να είναι εξίσου εξασφαλισμένη η ενεργειακή υποστήριξη των νέων στρατιωτικών δυνατοτήτων.
Οι προτάσεις για την αποτροπή της κρίσης
Η μελέτη δεν θεωρεί αναπόφευκτη την εμφάνιση ελλείψεων, αλλά ζητά έγκαιρες παρεμβάσεις. Μεταξύ των προτάσεων περιλαμβάνονται η διατήρηση της υφιστάμενης διυλιστικής δυναμικότητας, η ενίσχυση των στρατηγικών αποθεμάτων καυσίμων, η διαφοροποίηση των εισαγωγών και η επιτάχυνση της παραγωγής εναλλακτικών αεροπορικών καυσίμων.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στα εναλλακτικά καύσιμα, τα οποία θα μπορούσαν να δημιουργήσουν πρόσθετες εγχώριες πηγές εφοδιασμού και να περιορίσουν την εξάρτηση από τις διεθνείς αλυσίδες προμήθειας αργού πετρελαίου.
Παράλληλα, προτείνεται η βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας των στρατιωτικών επιχειρήσεων, ώστε να περιοριστεί η κατανάλωση χωρίς να υποβαθμιστεί η επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα.
Η έρευνα αποτελεί ανεξάρτητη επιστημονική αξιολόγηση του Κέντρου Αριστείας του ΝΑΤΟ για την Ενεργειακή Ασφάλεια, με έδρα το Βίλνιους, και όχι επίσημη πολιτική της Συμμαχίας. Ωστόσο, οι προειδοποιήσεις της έχουν ήδη αποκτήσει ιδιαίτερη βαρύτητα στους κόλπους του ΝΑΤΟ.
Ο γενικός γραμματέας της Συμμαχίας, Μαρκ Ρούτε, έχει επίσης εκφράσει ανησυχία για την περιορισμένη διυλιστική δυναμικότητα της Ευρώπης σε περίπτωση πολέμου με τη Ρωσία.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η ευρωπαϊκή αμυντική θωράκιση δεν εξαρτάται μόνο από τον αριθμό των μαχητικών, των πυραύλων και των αρμάτων μάχης.
Εξαρτάται εξίσου από τη δυνατότητα να ανεφοδιάζονται και να επιχειρούν. Και σε έναν παρατεταμένο πόλεμο, η επάρκεια καυσίμων μπορεί να αποδειχθεί εξίσου καθοριστική με την επάρκεια οπλικών συστημάτων.
