Την ανάγκη να επιταχύνει η Ευρώπη τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις της υπογραμμίζει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), προειδοποιώντας ότι ο συνδυασμός ασθενικής ανάπτυξης, αυξανόμενου δημόσιου χρέους και υψηλότερου κόστους δανεισμού δημιουργεί σοβαρές προκλήσεις για τις ευρωπαϊκές οικονομίες.
Σε συνέντευξή του στο Euronews, ο επικεφαλής του ευρωπαϊκού τμήματος του ΔΝΤ, Ματέους Στσούρεκ, επισήμανε ότι η δομή της ευρωπαϊκής οικονομίας πρέπει να αλλάξει με ταχύτερους ρυθμούς, καθώς οι χρόνιες αδυναμίες στην παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα εξακολουθούν να περιορίζουν τις αναπτυξιακές προοπτικές.
Όπως εξήγησε, η Ευρώπη έχει αντιμετωπίσει καλύτερα από το αναμενόμενο τις οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή και της ανόδου των τιμών της ενέργειας. Ωστόσο, οι μακροπρόθεσμες προοπτικές παραμένουν ανησυχητικές, με τον δυνητικό ρυθμό ανάπτυξης να κινείται κοντά στο 1%.
Το δημόσιο χρέος
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είναι η αύξηση του κόστους εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους. Η άνοδος των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων σημαίνει ότι τα κράτη καλούνται να δαπανούν περισσότερους πόρους για τόκους, περιορίζοντας τα διαθέσιμα κονδύλια για επενδύσεις, υποδομές και δημόσιες υπηρεσίες.
Ο Στσούρεκ διευκρίνισε ότι, παρά την αύξηση του κόστους δανεισμού, οι ευρωπαϊκές αγορές εξακολουθούν να λειτουργούν ομαλά. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι η διατήρηση των υψηλών αποδόσεων για παρατεταμένο διάστημα θα μπορούσε να ενισχύσει τους κινδύνους για την οικονομική δραστηριότητα.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις που παρουσίασε το ΔΝΤ, η αύξηση των δαπανών για τόκους ενδέχεται να αφαιρέσει περίπου 0,2% από την οικονομική παραγωγή της Ευρωζώνης το 2027, ακόμη και αν οι αποδόσεις επιστρέψουν στα επίπεδα πριν από τον πόλεμο.
Η κατάσταση γίνεται πιο σύνθετη καθώς οι ευρωπαϊκές χώρες αντιμετωπίζουν πρόσθετες δημοσιονομικές ανάγκες, λόγω της γήρανσης του πληθυσμού, της ενίσχυσης των αμυντικών δαπανών και της ενεργειακής μετάβασης.
Το πρόβλημα της χαμηλής παραγωγικότητας
Πέρα από τις δημοσιονομικές πιέσεις, το ΔΝΤ εντοπίζει σημαντικές διαρθρωτικές αδυναμίες στο ευρωπαϊκό οικονομικό μοντέλο. Η περιορισμένη παραγωγικότητα, η ανεπαρκής ανταγωνιστικότητα και τα εμπόδια που εξακολουθούν να υπάρχουν μεταξύ των εθνικών αγορών δυσκολεύουν τις επιχειρήσεις να αναπτυχθούν και να ανταγωνιστούν διεθνώς.
Ο επικεφαλής του ευρωπαϊκού τμήματος του Ταμείου τόνισε ότι οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις χρειάζονται μεγαλύτερη ευελιξία και δυνατότητα επέκτασης, προκειμένου να αξιοποιήσουν αποτελεσματικότερα τις επενδυτικές και τεχνολογικές ευκαιρίες.
Στο επίκεντρο των συστάσεων βρίσκονται η ενίσχυση της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς, η μείωση των εμποδίων στην επιχειρηματικότητα και η προώθηση μεταρρυθμίσεων που θα στηρίξουν την καινοτομία.
Παράλληλα, επισημαίνει ότι η δημοσιονομική προσαρμογή δεν αρκεί από μόνη της. Χρειάζεται να συνοδεύεται από πολιτικές που αυξάνουν τις παραγωγικές δυνατότητες των οικονομιών.
Γιατί καθυστερούν οι μεταρρυθμίσεις
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Στσούρεκ στη δυσκολία εφαρμογής μεταρρυθμίσεων, παρά το γεγονός ότι τα προβλήματα της ευρωπαϊκής οικονομίας έχουν καταγραφεί επανειλημμένα. Όπως σημείωσε, οι αλλαγές που επηρεάζουν τη λειτουργία των επιχειρήσεων και των φορολογικών συστημάτων απαιτούν χρόνο και συχνά δεν προσφέρουν άμεσα ορατά πολιτικά αποτελέσματα.
Αναγνώρισε ότι έχουν ήδη γίνει βήματα τόσο σε εθνικό επίπεδο όσο και στις Βρυξέλλες, υπογράμμισε όμως ότι η παγκόσμια οικονομία μεταβάλλεται με ταχύτητα και η Ευρώπη δεν έχει την πολυτέλεια να καθυστερεί.
Το ΔΝΤ θεωρεί ότι η σταθεροποίηση του δημόσιου χρέους και η ενίσχυση της ανάπτυξης πρέπει να αποτελέσουν παράλληλες προτεραιότητες.
Η αύξηση της ευημερίας και των πραγματικών εισοδημάτων θα μπορούσε, σύμφωνα με τον Στσούρεκ, να περιορίσει και τις κοινωνικές και πολιτικές πιέσεις που αντιμετωπίζουν πολλές ευρωπαϊκές χώρες.
