Η ενέργεια εξελίσσεται σε κεντρικό πεδίο γεωπολιτικής ισχύος και διατλαντικής σύγκλισης, με την Ελλάδα να τοποθετείται στον πυρήνα των εξελίξεων για την ασφάλεια εφοδιασμού και τη διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών της Ευρώπης. Αυτό ήταν το βασικό μήνυμα της τοποθέτησης του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου στην 1η Ημερίδα Άμυνας & Γεωπολιτικής με θέμα «Η Νέα Γεωπολιτική Πραγματικότητα και οι Αμυντικές Προκλήσεις», όπου ανέπτυξε τη στρατηγική σημασία των ενεργειακών υποδομών, των διασυνδέσεων και των ερευνών υδρογονανθράκων, αλλά και τις επόμενες κινήσεις σε επίπεδο διεθνών συνεργασιών.
«Η ενέργεια έχει αποκτήσει μία έντονη γεωπολιτική διάσταση», σημείωσε ο υπουργός, τονίζοντας ότι αποτελεί πλέον βασικό σημείο σύγκλισης Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ηνωμένων Πολιτειών. Όπως ανέφερε, η απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο παραμένει στρατηγική προτεραιότητα, ιδίως για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, η οποία εξακολουθεί να εμφανίζει σημαντική εξάρτηση από ρωσικές ροές. Υπενθύμισε ότι το 2022 η Ρωσία «έκλεισε την κάνουλα», γεγονός που οδήγησε σε άμεση κινητοποίηση των ΗΠΑ για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αγοράς, ενώ η Ευρώπη αποφάσισε ότι «δεν θέλει να έχει ξανά κίνδυνο αποκοπής» και ότι δεν μπορεί «να βοηθά την Ουκρανία και ταυτόχρονα να χρηματοδοτεί τον εισβολέα της».
Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Παπασταύρου υπογράμμισε ότι η Ελλάδα αναδεικνύεται σε έναν από τους βασικούς πυλώνες της προσπάθειας απεξάρτησης από το ρωσικό αέριο, συμβάλλοντας στην ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής. Όπως ανέφερε, η χώρα μετατρέπεται σε πύλη εισόδου και κόμβο διαμετακόμισης, με τις υφιστάμενες και υπό ανάπτυξη υποδομές να δημιουργούν τις προϋποθέσεις για έναν ενισχυμένο γεωστρατηγικό ρόλο. Ταυτόχρονα, σημείωσε ότι πρόκειται για ένα σύνθετο εγχείρημα που απαιτεί επενδύσεις και χρόνο. «Εμείς είμαστε λίγο ανυπόμονοι, αλλά είναι ένα σύνθετο εγχείρημα», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι δεν μπορεί να υλοποιηθεί από τη μία ημέρα στην άλλη.
Κεντρικό στοιχείο της στρατηγικής αποτελεί ο Κάθετος Διάδρομος φυσικού αερίου, τον οποίο χαρακτήρισε σημείο σύγκλισης Ευρώπης και ΗΠΑ. Πρόκειται, όπως εξήγησε, για ένα πρωτοφανές οικονομικό και ενεργειακό προϊόν που επιτρέπει τη μεταφορά φυσικού αερίου μέσω πέντε χωρών έως την Ουκρανία. «Δεν έχει ξαναυπάρξει στην περιοχή ένα οικονομικό προϊόν το οποίο να διασχίζει πέντε χώρες», σημείωσε, προσθέτοντας ότι το εγχείρημα είναι τεχνικά και ρυθμιστικά σύνθετο, γεγονός που εξηγεί τις καθυστερήσεις και τις δυσκολίες. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι για την Ελλάδα και την ευρύτερη περιοχή ο διάδρομος έχει σαφή στρατηγική διάσταση, καθώς μπορεί να λειτουργήσει ως άξονας διασυνδέσεων, εμπορίου και μεταφορών, δημιουργώντας ένα νέο αναπτυξιακό τόξο στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Η ατζέντα της Ουάσιγκτον
Ο υπουργός αναφέρθηκε και στη συνάντηση που θα πραγματοποιηθεί στην Ουάσιγκτον σε δύο εβδομάδες, με τη συμμετοχή και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, επισημαίνοντας ότι η ενέργεια αποτελεί πεδίο σύγκλισης και συνεργασίας μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ. Στόχος της συνάντησης, όπως είπε, είναι να γεφυρωθούν ρυθμιστικές ατέλειες και διαφοροποιήσεις μεταξύ των χωρών που συμμετέχουν σε ενεργειακά έργα, ώστε να καταστεί εμπορικά ελκυστική και βιώσιμη η απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο. «Η ενέργεια έχει ένα στοιχείο διατλαντικής γέφυρας και σύγκλισης», τόνισε, υπογραμμίζοντας ότι τα γραφειοκρατικά εμπόδια δεν πρέπει να υπονομεύουν την επίτευξη του κοινού στόχου. «Οι 27 είπαμε απεξάρτηση, άρα δεν πρέπει να πυροβολούμε τα πόδια μας», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στις ποσότητες ρωσικού αερίου που εξακολουθούν να εισέρχονται στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, επισημαίνοντας ότι εάν αυτές οι ροές διακοπούν, Ευρώπη και ΗΠΑ θα πρέπει να συνεργαστούν στενά για την ενίσχυση των εναλλακτικών πηγών και διαδρομών. Σε αυτό το πλαίσιο, επανέλαβε ότι η ανάπτυξη υποδομών και η άρση κανονιστικών εμποδίων αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις για την επιτυχία της στρατηγικής απεξάρτησης.
