Ο γενικευμένος πόλεμος στη Μέση Ανατολή, με τη διεξαγωγή επιθέσεων σε κρίσιμες ενεργειακές εγκαταστάσεις, και η παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ από το Ιράν, έχει προκαλέσει μεγάλη αναταραχή στην παγκόσμια οικονομία, καθώς από τον Περσικό Κόλπο προέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου. Οι ασιατικές χώρες πλήττονται πιο σκληρά απ’ όλους τους αγοραστές ενέργειας από την περιοχή, αφού εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου που προέρχονται από τη Μέση Ανατολή. Στην Ευρώπη, ο αντίκτυπος είναι μικρότερος, με την Ελλάδα ωστόσο να βρίσκεται -φαινομενικά- σε ευάλωτη θέση. Σύμφωνα με στοιχεία των New York Times, η χώρα μας φέρεται να αποτελεί την πιο εξαρτημένη χώρα στην Ευρώπη από εισαγωγές ορυκτών καυσίμων που προέρχονται από τον Περσικό Κόλπο, με βάση το ποσοστό που καλύπτουν επί των συνολικών ενεργειακών εισαγωγών. Ως επί το πλείστον, η Ελλάδα εισάγει πετρέλαιο από την περιοχή, το οποίο χρησιμοποιείται για την παραγωγή καυσίμων στα ελληνικά διυλιστήρια. Τα στοιχεία των NYT δείχνουν ότι το 36% των ενεργειακών εισαγωγών της Ελλάδας για το 2024 αφορούσε ενέργεια προερχόμενη από τη Μέση Ανατολή. Η αξία αυτών των εισαγωγών υπολογίζεται σε 19 δισ. δολάρια. Ωστόσο, αυτό που φαίνεται δεν είναι πάντα αυτό που ισχύει πραγματικά, καθώς το μεγαλύτερο μέρος του αργού πετρελαίου που εισάγουν τα ελληνικά διυλιστήρια, χρησιμοποιείται για εξαγωγές πετρελαιοειδών σε διάφορες χώρες.
Με άλλα λόγια, όπως αναφέρει σε ανάρτησή του ο ενεργειακός αναλυτής Μιχάλης Μαθιουλάκης, μόνο το 30% των συγκεκριμένων εισαγωγών χρησιμοποιείται για τις εγχώριες ανάγκες, ενώ το υπόλοιπο 70% χρησιμοποιείται για επανεξαγωγή ως πετρελαιοειδή. Συνεπώς, η εξάρτηση της χώρας μας από τον Περσικό προκειμένου να τροφοδοτηθεί η εγχώρια ζήτηση πετρελαίου, βρίσκεται στο 1/4 των ποσοστών που αναφέρουν οι New York Times. Οι εισαγωγές μας δηλαδή για εγχώριες ανάγκες από τον Περσικό Κόλπο αποτελούν περίπου το 9% του συνόλου, κάτι που μας φέρνει στις χώρες της Ευρώπης με τη χαμηλότερη εξάρτηση από την περιοχή. Αξίζει να σημειωθεί πως τα πετρελαιοειδή αποτελούν το 30% των ελληνικών εξαγωγών. Μάλιστα, τα διυλιστήρια της χώρας μας είναι από τα λίγα στην Ευρώπη που έχουν τη δυνατότητα να επεξεργάζονται πολλές και διαφορετικές ποικιλίες πετρελαίου. Αυτό σημαίνει πως είναι σχετικά εύκολο για αυτά να αλλάζουν τις χώρες προέλευσης του πετρελαίου, και κατ’ επέκταση δεν κινδυνεύουν οι εξαγωγές τους από την τωρινή κρίση στη Μέση Ανατολή.
Αυτό το μήνυμα έδωσε αυτές τις ημέρες και η Motor Oil, κατά την παρουσίαση των οικονομικών της αποτελεσμάτων για το 2025. Πιο συγκεκριμένα, ο αναπληρωτής CEO του ομίλου, Πέτρος Τζαννετάκης, δήλωσε πως η Motor Oil έχει προχωρήσει στην αντικατάσταση σχεδόν όλου του αργού πετρελαίου που προμηθευόταν από το Ιράκ (που πριν την έναρξη του πολέμου κάλυπτε το 74% του συνολικού της μείγματος). Σήμερα, το διυλιστήριο της Motor Oil επεξεργάζεται κυρίως αργό πετρέλαιο από τη Λιβύη, από τη Σαουδική Αραβία (ποσότητες που δεν περνούν από τα Στενά του Ορμούζ), τη Βόρεια Θάλασσα και την Αίγυπτο. Παράλληλα, σε ανακοίνωση σχετικά με τον αντίκτυπο του πολέμου στον εφοδιασμό των διυλιστηρίων της προχώρησε πριν μια εβδομάδα και η Helleniq Energy. Όπως ανέφερε, πριν από την κρίση, το 20-25% των αναγκών της σε πρώτες ύλες καλυπτόταν από φορτία που διέρχονταν από τα Στενά του Ορμούζ. Η Helleniq Energy έχει ήδη δρομολογήσει την αντικατάσταση των εν λόγω ποσοτήτων με άλλους τύπους αργού πετρελαίου, τονιζόταν στην ανακοίνωση.
Σύμφωνα με τους New York Times, στη δεύτερη θέση της Ευρώπης βρίσκεται η Λιθουανία, με τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων από τα κράτη του Κόλπου να αποτελούν το 32% του συνόλου για τη χώρα και τη συνολική τους αξία να φτάνει τα 7 δισ. δολάρια. Στην τρίτη θέση βρίσκεται η Πολωνία με 30%. Παρόλα αυτά, σε απόλυτα νούμερα, οι ποσότητες που εισάγει είναι πολύ μεγαλύτερες από της Ελλάδας και της Λιθουανίας και η αξία τους φτάνει τα 28 δισ. δολάρια. Σημαντικές ποσότητες ορυκτών καυσίμων από τη Μέση Ανατολή εισάγουν χώρες των Βαλκανίων όπως η Σερβία, η Σλοβενία, η Βουλγαρία και η Αλβανία, ενώ βασικός αγοραστής είναι και η Ιταλία. Οι ιταλικές εισαγωγές ενέργειας από τη Μέση Ανατολή αποτελούν το 22% του συνόλου για τη χώρα και η αξία τους έφτασε τα 50 δισ. δολάρια το 2024.
Μεγάλο μέρος αυτών των εισαγωγών αφορά υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) που προέρχεται από το Κατάρ. Υπενθυμίζεται πως το προηγούμενο διάστημα τέθηκε εκτός αγοράς το 17% της παραγωγής LNG του Κατάρ, μετά από ιρανικές επιθέσεις στις εγκαταστάσεις του. Χθες, η QatarEnergy κήρυξε ανωτέρα βία (force majeure) για ορισμένες μακροπρόθεσμες συμβάσεις προμήθειας LNG, με την Ιταλία να αναμένεται να επηρεαστεί άμεσα. Η επισκευή των ζημιών θα κρατήσει από 3 έως 5 χρόνια, σύμφωνα με τον CEO της QatarEnergy.
Η ευρωπαϊκή χώρα που εισάγει τη μεγαλύτερη ποσότητα ορυκτών καυσίμων από τα κράτη του Κόλπου με βάση τη χρηματική αξία των εισαγωγών, είναι η Ολλανδία. Πιο συγκεκριμένα, το 2024 εισήγαγε ορυκτά καύσιμα αξίας 105 δισ. δολαρίων από τη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, αυτή η ποσότητα αποτελεί μόλις το 10% των συνολικών της ενεργειακών εισαγωγών.
© New York Times
Οι μειωμένες ροές ορυκτών καυσίμων από τη Μέση Ανατολή πλήττουν σκληρά Ασία και Αφρική
Για τις χώρες της Ασίας τα πράγματα είναι πιο «άγρια». Το 81% των εισαγωγών ενέργειας του Πακιστάν για το 2024 προερχόταν από τη Μέση Ανατολή. Η συνολική τους αξία έφτασε τα 17 δισ. δολάρια. Στη δεύτερη θέση, ποσοστιαία, βρισκόταν η Ιαπωνία με 57% (139 δισ. δολάρια), ενώ ακολουθεί η Ταϊλάνδη με 56% (43 δισ. δολάρια), η Νότια Κορέα με 55% (144 δισ. δολάρια) και η Ινδία με 50% (180 δισ. δολάρια). Μακράν τη μεγαλύτερη ποσότητα ενέργειας από τη Μέση Ανατολή εισάγει η Κίνα, με την αξία των εισαγωγών να ξεπερνάει τα 400 δισ. δολάρια το 2024. Ωστόσο, αυτές οι ποσότητες αποτέλεσαν το 25% των συνολικών ενεργειακών εισαγωγών της.
Διαβάστε περισσότερα στο energygame.gr
