Στην πρώτη αύξηση επιτοκίων ύστερα από έναν χρόνο θα προχωρήσει η ΕΚΤ στις 10 Ιουνίου, πραγματοποιώντας την πρώτη της κίνηση-απάντηση στις παρενέργειες από την συνεχιζόμενη γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή. Οι παρενέργειες αυτές θα αποτυπωθούν και στις αναθεωρημένες, επί το δυσμενέστερο, εκτιμήσεις που αναμένεται να κάνει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα για την ανάπτυξη και τον πληθωρισμό στην Ευρωζώνη. Με την τιμή του πετρελαίου να μην έχει αποκλιμακωθεί ουσιαστικά από τα 100 δολάρια το βαρέλι (σ.σ. πριν ξεσπάσει η γεωπολιτική κρίση οι τιμές ήταν κάτω των 65 δολ./βαρέλι) και τον πληθωρισμό να κινείται στο 3%, η ΕΚΤ αναμένεται να χαμηλώσει τον πήχη για την ανάπτυξη κάτω του 0,9%, ενώ οι νέες προβλέψεις του Ιουνίου αναμένεται να προβλέπουν πληθωρισμό σε ετήσια βάση πάνω από το 2,6% της προηγούμενης πρόβλεψης και κοντά στο 3%.
Πρώτη αύξηση επιτοκίων μετά από έναν χρόνο
Η πρώτη κίνηση της ΕΚΤ για σύσφιξη της νομισματικής πολιτικής αναμένεται να οδηγήσει το βασικό επιτόκιο του ευρώ (αποδοχής καταθέσεων) στο 2,25% από 2%, επίπεδο που διατηρεί από τις 11 Ιουνίου του 2025. Σημειώνεται ότι το βασικό επιτόκιο του ευρώ είχε ακολουθήσει μία ξέφρενη ανοδική πορεία από το 2% στο 4% από τις 21 Δεκεμβρίου 2022 μέχρι τις 20 Σεπτεμβρίου 2023, για να ακολουθήσει η αποκλιμάκωση μέχρι το 2% στις 11/6/2025. Πλέον, οι συνθήκες που δημιουργεί η συνεχιζόμενη γεωπολιτική κρίση βάζουν τα επιτόκια ξανά σε ανοδική τροχιά. Ωστόσο, οι κινήσεις της ΕΚΤ θα γίνονται με μελέτη των δεδομένων μέχρι την τελευταία στιγμή και με γνώμονα ο έλεγχος του πληθωρισμού, ο οποίος πιέζεται ανοδικά από σοκ στο σκέλος της προσφοράς, να μην βάλει «θηλιά» στην ανάπτυξη. Άλλωστε, η μεγάλη αβεβαιότητα από τις συνεχείς κρίσεις, έχει απαγορεύσει πρακτικά στην ΕΚΤ να δίνει προβλέψεις και κατευθύνσεις για τα οικονομικά μεγέθη, δεσμευόμενη για την πορεία της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Με αυτά τα δεδομένα, τα σενάρια για τις μετά τον Ιούνιο κινήσεις της ΕΚΤ στα επιτόκια, κλίνουν προς μία παύση τον Ιούλιο για να αφομοιωθούν τα δεδομένα και να υπάρξει μεγαλύτερη ορατότητα στις γεωπολιτικές εξελίξεις και επόμενη αύξηση των επιτοκίων, κατά 0,25 της μονάδας, τον Σεπτέμβριο. Ανοιχτό είναι το ενδεχόμενο για μία ισόποση τρίτη αύξηση των επιτοκίων μέχρι το τέλος του έτους, κάτι όμως που δεν αποτελεί το βασικό σενάριο που θέλει ως σίγουρες δύο αυξήσεις επιτοκίων φέτος, αθροιστικά κατά μισή μονάδα.
Όπως έχει επισημάνει σε συνεντεύξεις του ο Διοικητής της ΤτΕ, Γιάννης Στουρνάρας, το κρίσιμο για τις αποφάσεις της νομισματικής πολιτικής είναι το κατά πόσον η άνοδος των τιμών ενέργειας θα αποτυπωθεί σε πιο επίμονη ανοδική αντίδραση του πληθωρισμού. Και αυτό θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια της κρίσης και του σοκ που προκαλεί, τις δευτερογενείς επιδράσεις σε τιμές και μισθούς και τη σταθερότητα των πληθωριστικών προσδοκιών. Το «κοκτέιλ» αυτό απαιτεί λεπτούς χειρισμούς από την ΕΚΤ, έτσι ώστε αφενός να επιστρέψει ο πληθωρισμός στον μεσοπρόθεσμο στόχο του 2%, αφετέρου να μην πληγούν περαιτέρω η οικονομική δραστηριότητα και οι επενδύσεις εξαιτίας μιας υπερβολικά περιοριστικής νομισματικής πολιτικής.
Ο επίμονος πληθωρισμός
Όπως έχει επισημάνει ο Διοικητής της ΤτΕ, οι ζημιές στις ενεργειακές υποδομές του Περσικού Κόλπου ενδέχεται να παρατείνουν τις πληθωριστικές πιέσεις σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα. Παράλληλα, οι μεγαλύτεροι χρόνοι παράδοσης και η άνοδος του κόστους των εισροών υποδηλώνουν ότι οι εφοδιαστικές αλυσίδες δέχονται αυξανόμενες πιέσεις. Οι δείκτες οικονομικού κλίματος καταγράφουν επιβράδυνση της ανάπτυξης, ενώ οι καταναλωτές και οι επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται πλέον σε περιβάλλον ιδιαίτερα αυξημένης αβεβαιότητας. Όλα αυτά, ακόμη και αν υπάρξει αύριο συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν και η γεωπολιτική κρίση εκτονωθεί πλήρως, δεν πρόκειται να θεραπευτούν από τη μία μέρα στην άλλη.
Σημειώνεται ότι στην προηγούμενη συνεδρίαση της ΕΚΤ, η Κριστίν Λαγκάρντ είχε αναγνωρίσει ότι οι υψηλές τιμές ενέργειας έχουν ήδη αρχίσει να επηρεάζουν την οικονομία, αλλά χωρίς να έχουν περάσει σε δευτερογενείς πληθωριστικές επιπτώσεις. Ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη διαμορφώθηκε χαμηλότερα των εκτιμήσεων τον Απρίλιο, με την αύξηση στο 3% να αποδίδεται κυρίως στην ενέργεια. Οι υπόλοιπες κατηγορίες τιμών παρέμειναν σχετικά ελεγχόμενες, ενώ και οι εναλλακτικοί δείκτες που παρακολουθεί στενά η ΕΚΤ δεν δείχνουν ακόμη εκτεταμένη διάχυση των πληθωριστικών πιέσεων. Ωστόσο, ο δομικός πληθωρισμός, που αφορά τα στοιχεία τα οποία επηρεάζονται περισσότερο από την οικονομική δραστηριότητα, παραμένει κοντά στο 2,5%, κάτι που δεν φαίνεται πως μπορεί να αφήσει αδιάφορη την ΕΚΤ στη συνεδρίαση της 10ης Ιουνίου, οδηγώντας στην πρώτη αύξηση επιτοκίων. Σημειώνεται ότι έρευνα που έχει διεξάγει η ΕΚΤ διαπιστώνει ότι οι καταναλωτές περιμένουν πλέον πληθωρισμό 4% μέσα στον επόμενο χρόνο, από 2,5% που περίμεναν τον Μάρτιο.
